А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə16/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   148

 

45

1)  məişət  bazarında  müəssisələrin  sabit  vəziyyətinin  qorunub 



saxlanması; 

2)  məişət bazarında müəssisənin iştirakının genişləndirilməsi; 

3)  maksimum mənfəətin əldə edilməsi; 

4)  müəssisənin ödəmə qabiliyyətinin təmin edilməsi; 

5)  bazarda qiymət liderliyinin təmin edilməsi; 

6)  müəssisənin ixracat imkanlarının genişləndirilməsi. 

Bəzi iri və həddindən artıq iri şirkətlər öz fəaliyyətində səhmdar 

kapitalın  8-10  %-ə  qədəri  həcmində  rentabelliyi  ilə  təmin  edilir.  Bu,  o 

deməkdir ki, belə çirkətlərin rın əsas məqsədi əldə etdikləri mövqelərin 

qorunmasıdır. 

Adətən  bazarda  öz  payını  artırmaq  üçün  o  müəssisələr  can 

atırlar  ki,  onların  istehsal  xərcləri  aşağı,  mənfəətləri  isə  uzunmüddətli 

olsun. 

Mənfəətin  maksimallaşdırılması  məhsul  vahidinin  qiymətinin 



artırılması  yolu  ilə  satış  həcminin  və  ya  hər  iki  göstəricinin  artırılması 

yolu  ilə  əldə  edilə  bilər.  Mənfəətin  maksimallaşdırılmasına  yönəldilən 

qiymət  siyasətinin  aparılması  üçün  ən  əvvlə  cari  tələbatın    və  cari 

xərclərin  qiymətləndirilməsi  həyata  keçirilir.  Amma  bununla  belə 

uzunmüddətli faktorları nəzərdən buraxmaq olmaz. 

Müəssisənin  ödəmə  qabiliyyətinin  qorunub  saxlanılması  ən 

aktual  bir  məsələdir,  belə  ki,  əks  halda  müəssisə  iflasa  uğraya  bilər. 

Müəssisənin  ödəmə  qabiliyyətindəki  sabitlik  hər  şeydən  əvvəl 

müəssisənin  hesabına  faktiki  pul  vəsaitlərinin  daxil  olması  yolu  ilə 

təmin edilir. 

Bazarda  qiymətin  təyin  edilməsində  liderlik  o  deməkdir  ki, 

müəssisə aktiv qiymət siyasəti aparır və müəssisə bu və ya digər məhsul 

üçün qiymət siyasətinin müəyyənləşdirilməsinin pionerləridirlər. Başqa 

sözlə  desək,  müəssisə  öz  xüsusi  inkişaf  yoluna  nəzərən  bu  və  ya  digər 

məhsula qoyulan qiymətləri yüksəldə yaxud aşağı sala bilər. 

Və 


ən 

nəhayət, 

müəssisənin 

ixracat 


imkanlarının 

genişləndirilməsi üçün, müəssisə daxili və xarici bazarlarda qiymətlərin 

yaradılması  xüsusiyyətlərini  nəzərə  almalıdırlar.  Burda,  bir  qayda 

olaraq,  geniş  miqyasda  tənzimlənmənin  dövlət  tarif  metodlarından 

istifadə  edilir.  Sənaye  istehsalının  xarici  iqtisadi  arenaya  çıxması 

haqqında  qərarların  qəbul  edilməsi  üçün  o,  beynəlxalq  marketinqə 

arxalanmalıdır. 



 

46

Bazar  vəziyyətinin  xüsusiyyətlərindən  asılı  olaraq  müəssisənin 



qiymət siyasəti qiymətəmələgəlmənin müxtəlif strategiyalarına arxalana 

bilərlər. 

Digər  amillərlə  qarşılıqlı  əlaqədə  olaraq  qiymətəmələgəlmə 

strategiyası  tələbat  və  satış  səviyyəsinə  həlledici  təsir  göstərə  bilər  və 

bunula  da  bütün  istehsal  –  məişət  sisteminə  təsir  göstərər.  Bir tərəfdən 

qiymətlərin yüksək olması məhsul vahidinə düşən mənfəəti artırır, digər 

tərəfdən isə potensial alıcı dairəsinin kiçilməsinə gətirib çıxarır. Əksinə, 

aşağı  salınmış  qiymətlər  satılmış    məhsul  vahidindən  əldə  edilən 

mənfəətin  azalmasına  gətirib  çıxarır.  Amma  onu  da  qeyd  etməliyik  ki, 

satış  həcminin  yüksəlməsi  hesabına  mənfəətin  ümumi  həcmi  artır  və 

deməli, müəssisənin ümumi səmərəliliyi də artır. 

Artıq  qeyd  edildiyi  kimi,  məhsulun  qiyməti  istehsalın  maya 

dəyərinə  diqqətsiz  qalmamalıdır  və  faktiki  xərcləri  ideal  şəkildə 

bağlamalı  və  müəyyən  dərəcədə  mənfəət  də  gətirməlidirlər. 

Qiymətəmələgəlmənin  bu  tipi  optimal  sayılır,  amma  müvəffəqiyyətli 

addım    atmaq  və    istehsal-məişət  fəaliyyətinin  inkişafı  üçün  daimi  və 

fasiləsiz məhsul satış həcminin saxlanılması zəruridir. 

Qiymətin  əmələ  gəlməsində  müasir  metodların  prinsipial 

xüsusiyyətləri  ondan  ibarətdir  ki,  qiymətlər  marketinq  tədqiqatlarının 

nəticələrinə əsaslanmalıdırlar. 

Qiymətəmələgəlmə  strategiyalarının  əsas  növləri  Şəkil  2.1.-də 

təsvir edilmişdir. Indi isə bu strategiyaları ətraflı nəzərdən keçirək. 



stehlakçıya  doğru  səmtləşdirilmiş  strategiya  –  o  deməkdir  ki, 

qiymətlər  müəyyənləşdirilərkən    potensial  alıcı  üçün  məhsulun 

faydalılıq  səviyyəsi  ən  əsas  faktordur.  Bu  halda  məhsul  vahidinə 

əlavələrin  aşağı  salınması  mümkündür,  amma  bütün  bunlar  ümumi 

mənfəətə  uyğun  şəkildə  satıcı  həcminin  artırılması  ilə  kompensasiya 

edilməlidir. 



Rəqabətə  doğru  səmtləşdirilmiş  qiymətəmələgəlmə  -  məhsul 

növü  üçün  tələb  edilən  orta  qiymət  səviyyəsinin  uçotu  ilə  həyata 

keçirilir.  Təyin  edilmiş  qiymətlər  rəqiblər  tərəfindən  təyin  edilmiş  orta 

qiymətlərlə  üst-üstə  düşə  bilər, bu  qiymətlərdən  yuxarı  və  ya aşağı ola 

bilər.  Hər  bir  konkret  halda  bu  və  ya  digər  seçim  iqtisadi  səmərəlilik 

nöqteyi-nəzərindən təyin edilir. 



Qiymətin  əmələgəlməsinin  tərkib  hissələrinin  idarə  edilməsi 

dedikdə, bütöv  məişət  proqramları  üçün  və  ya  hər  bir  mövqenin  çeşidi 

üçün  qiymət  səviyyələri  üzrə,  bazara  çıxarılan  yeni  məhsullar  üçün 



 

47

başlanğıc  qiymətlər  üzrə  ayrı-ayrılıqda  yerinə  yetirilməsi  nəzərdə 



tutulur. 

 

 



 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Şəkil 2.1.Müxtəlif qiymətəmələgəlmə strategiyaları 

 

Mükafatlı  qiymət  siyasəti  xüsusi  keyfiyyətlərinə  və  ya  firmanın 

istismar imicinə uyğun olan əmtəələrin orta bazar səviyyəsindən yüksək 

olan 

qiymətlərin 



təyin 

edilməsindən 

ibarətdir. 

qiymətlərin 

müəyyənləşdirilməsindəki  bu  faktorlar  istehsalçıya  aid  edilir.  Buna 

misal  olaraq  “lyuks”  avtomobillərinin  satışını  və  ya  eksklyuziv 

Qiymət

in 


əmələ 

gəlməsi 


Istehlakçıya 

istiqamətləndiri

lmiş qiymətlər 

Rəqabətə 

istiqamətlənmiş 

qiymətlər 

Qiymə əmələ 

gəlməsinin 

tərkibinin idarə 

edilməsi 

Mükafatlı 

qiymət siyasəti 

Həvəsləndirici 

qiymət siyasəti 

Tükənən və 

yeni daxil olan 

qiymət siyasəti 

Bazarın şaquli və 

üfiqi bölgü 

zamanı qiymət 

siyasəti 

Əmtəə 


тямяркцзляшмя

си strategiyasının 

qiymət siyasəti 

  

Son 



qiymətəmələgəl

mə 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə