А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə12/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   148

 

34

 



Qurşaq  qiymətləri,  yaxud  onlar  üçün  limitlər  məsələn,  qaz. 

elektrik enerжisi, mənzil haqqı və bir sıra başqaları kimi əmtəələrə təyin 

edilirlər.  Adətən  qurşaq  qiymətləri,  yaxud  onlara  limitlər  dövlət 

orqanları tərəfindən müəyyən olunurlar və nəzarətdə olurlar. 

 

Reqional 

qiymətlər

yaxud 


onlara 

limitlər 

yerli 

xüsusiyyətlərin  uçotu  ilə  yerli  orqanlar  tərəfindən  təyin  edilirlər  və 



nəzarət olunurlar. 

 

Zona  qiymətləri  və  onlara  limitlər  müəyyən  bir  coğrafi 

zonanın  çərçivəsində  təyin  olunurlar.  Müəyyən  əmtəənin  istehsalı 

məntəqəsindən  zona  uzaqlaşdıqca,  bu  əmtəənin  qiyməti  nəqliyyat 

xərcləri hesabına qalxır. 

 

Bazis  məntəqəsinin  seçilməsinə  tətbiqən  müəyyən  edilə

qiymətlər  və  ya  onların  limitləri  eyni  məhsula  bir  qaydada  təyin 

olunurlar.  Faktiki  olaraq,  satış  qiymətləri  hər  bir  konkret  halda  bazis 

məntəqələrinin  qiymətləri  əsasında  təyin  olunurlar,  lakin  bu,  əmtəənin 

bazis  məntəqəsindən  təyinat  yerinədək  çatdırılmasına  dair  olan 

nəqliyyat xərclərinin uçotu ilə müəyyən olunur. 

 

Sonda  qeyd  edək  ki,  sərbəst  bazar  qiymətləri  bazar 



iqtisadiyyatına  daha  çox  uyğundurlar,  amma  onlar  dünyada  heç  yerdə 

dövlətin müdaxiləsi olmadan mövcud olmurlar. 

 

 

1.5. QIYMƏTLƏRIN NÖVLƏRI VƏ ONLARIN FƏRDI 



ƏYYƏN EDILMƏSI. 

 

Bütün  əmtəə  qiymətləri  şək.1.9-da  verilmiş  sxemə  uyğun 

təsnifləşdirilirlər.  Qiymətlərin  daha  ətraflı  təsnifatı  aşağıda  nəzərdən 

keçirilir. 

 

Ayrı-ayrı alıcılarla işdə satıcı şirkətlər- tərəfindən tətbiq olunan 



qiymət  əmələ  gəlməsini  və  müxtəlif  qiymət  növlərini  nəzərdən 

keçirəcəyik.  Alıcı  əmtəəni  topdansatış  partiyası  şəklində,  onu  tək-tək 

pərakəndə  satış  ilə  satın  ala  bilər,  lakin  onun  satıcı  firmanın  agenti  ilə 

qarşılıqlı  fəaliyyəti  həmişə  fərdi  xarakter  daşıyacaqdır.  Agent  şirkət 

tərəfindən  istifadə  olunan  satış  qiymətlərinin  əmələ  gəlmə 

mexanizminin  bütün  əsas  xarakteristikalarını  və  xüsusiyyətlərini 

bilməlidir. 

 

 



 

 



 

35

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



Шякил 1.9. Гиймятлярин мцхтялиф яламятляря эюря тяснифаты 

 

 



 

Бцтцн гиймятляр 

 

Обйектин характериня эюря  топдансатыш гиймятляри 



 

Тядарцк 


гиймятляри 

Топдансатыш 

гиймятляри 

Смета дяйяри 

 

Хидмятя 


тарифляр 

Дювлят 


тянзимлянмяси

Сярбяст гиймятляр 

 

Тяляб гиймяти 



 

Тяклиф гиймяти 

 

Итсещсал гиймяти 



 

Тянзимлянян 

гиймятляр 

Сон щядд гиймятляри  

 

Тясбит олунмуш 



гиймятляр 

Тясбитолунма вя 

тяйинетмя цсулуна эюря 

Мющкям гиймят 

 

Тяжили эюндяришля 



 

Гысамцддятли 

эюндяришля 

Узунмцддятли 

эюндяришля 

Сатыш гиймяти 

 

Сцрцшкян гиймят 



 

Вахт амили нязяря  

алынмагла 

Сабит гиймят 

 

Мювсцми гиймят 



 

Пилляли гиймят 

 

Информасийа олунма 



цсулуна эюря  

Сорьу гиймятляри 

 

Прейскурант гиймятляр 



 

Щесаблашма гиймяти 

 

Базарын нювцндяе асылы 



олараг 

Щярраж гиймятляри 

 

Биръа котировкалары 



 

Тижарят гиймятляри 

 

Фирмадахили гиймятляр 



 

Эюндяриш шяртляриня эюря 

 

Нетто гиймяти 



 

Брутто гиймяти 

 

Франко-сатыш 



анбары 

 

 



 

Хаммал цчцн 

 

Истещсал-техники маллар цчцн 



 

Халг истещлакы маллары цчцн 

 



 

36

 



 

 

Fərdi  təyin  olunan  qiymətlərin  təsnifatı  şəkil  1.10-  da  verilmişdir. 



Aşağıda fərdi təyinatlı satış qiymətlərinin əmələ gəlmə xarakteristikaları 

və xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. 

 

 

Pərakəndə qiymətlər. Belə qiymətlərdən, əldə olunan faydalılığı 

bazar  qiymətəmələgəlməsinin  meylləri  haqqında  olan  təsəvvürlərdən 

asılı  olaraq,  öz  seçimini  etmək  üçün  alıcılar  tərəfindən  istifadə  olunur. 

Əmtəənin  pərakəndə  satış  qiymətləri  müəyyən  əmtənin  satın  alınması 

üçün  mövcud  kontraktlarda  (müqavilələrdə)  əsaslanmalıdır.  Qəbul 

olunmuş  dünya  təcrübəsinə  uyğun  gələn  müasir  alqı-satqı  kontraktları 

qiyməti,  qiymət  bazisini    qiymət  valyutasını,  qiymətin  müəyyən 

olunması  üsulunu  və  funksiyasını,  qiymət  səviyyəsini  müəyyən 

etməlidirlər. 

 

Müəyyən  etmənin  alqı-satqısında  müəyyən  uçod  vahidi,  çəki, 



uzunluq, sahə, həcm, ədədlər sayı, dəst (komplekt) və b. vahidi ola bilər. 

 

Sövdələşmə  vahidi  bu  sövdələşmə  üçün  kifayət  edən  (olan) 



əmtəə uçot vahidinin və ya qiymətli kağızların minimal sayı adlanır. 

 

Qeyd  edək  ki,  çox  çeşidli  əmtəələrin  alqı-satqı  kontraktı  tərtib 



edilərkən qiymətlər hər əmtəə növünün və ya sortunun vahidinə ayrıca 

təyin olunurlar. 

 

Bazis qiyməti (və ya qiymət bazisi, ərazisi) xarici ticarət qiyməti 



müəyyən  edilərkən  əsas    kimi  qəbul  olunan  əmtəə  qiymətidir;  bazis 

qiyməti  xarici  ticarətdəki  çeşid  dəyişmələrinin  uçotu  ilə  müntəzəm 

surətdə  indeksləşdirilir.  Bu  zaman  istifadə  edilən  indekslər  iki  növdə 

olurlar: 

◊  Qiymətlər  indeksi  -  əmtəələrin  və  xidmətlərin  bu  və  ya 

digər  vaxt  dövrü  üçün  müqayisə  olunan  dairəsi  üzrə 

qiymətlərin 

eyni 


növ 

müxtəlifliyinin 

dinamika 

göstəricisidir; 

◊  Pərakəndə qiymətlər indeksi - istehlak səbətidir - dəyərinin 

dinamikası  əsasında  hesablanan,  pərakəndə  satış  bazarında 

orta  qiymətlər  səviyyəsinin  (qiymətlərin  orta  səviyyəsinin) 

aylıq dəyişməsi göstəricisidir. 

Pərakəndə ticarətin xarakterik xüsusiyyəti satış qiymətinin fərdi 

təyini  və  çevik  dəyişməsidir.  Əmtəənin  satın  alınma  kontraktında 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə