А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə20/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   148

 

58

Bazar mühitini  mikro və makro mühitə bölürlə

Mikromühitə elə komponentlər daxildir ki, birbaşa müəssisə və 

onun  fəaliyyəti  ilə  bağlı  olsun:  tədarükçü,  vasitəçi,  sifarişçisi,  rəqib  və 

əlaqə auditoriyaları (Şəkil 2.6). 

Makromühitə isə demoqrafik, iqtisadi, təbii, elmi-texniki, siyasi 

və  mədəni  xarakterli  faktorlar  daxil  edilir  ki,  bu  faktorlarla  öz 

növbəsində mikromühitə çox böyük təsir göstərir (Şəkil 2.7). 

Makro  mühitin  faktorları  (mikromühitin  komponentlərindən 

fərqli olaraq) müəssisədən asılı olmayaraq fəaliyyət göstərir və dəyişir. 

Onlar müəssisənin fəaliyyətinə həm müsbət, həm də mənfi təsir göstərə 

bilərlər.  Buna  görə  də  makromühitin  faktorlarının  uçotu  və  təhlili  – 

müəssisənin  normal  işləməsi  üçün  çox  zəruri  olan  bir  şərtdir.  Indi  isə 

bazar makromühitinin faktorları ilə yaxından tanış olaq. 

Demoqrafik  mühit-  ilə  yaşa  görə  bölgüsü  ilə  və  cinsiyyətinə 

görə xarakterziə olunan istehlakçıların birləşməsidir. Sənaye istehsalının 

qiymət  siyasəti  formalaşarkən  demoqrafik  mərhələdəki  dəyişiklikləri 

təyin edən əhalinin ümumi sayına və tendensiyaları nəzərə alınmalıdır. 

Əhalinin  yaş  strukturunun  dəyişilməsi  uşaq  və  yeniyetmələr 

üçün  buraxılan  mallara  olan  tələbatın,  həmçinin  təqaüd  yaşı  çatmış 

şəxslərin  tələbatına  uyğun  olan  malların  dəyişilməsinə  gətirib  çıxarır. 

Əhalinin miqrasiyası əhali üçün zəruri olan mallara tələbatı yüksəldir və 

bununla  da  onların  yeni  yerlərdə  əsaslı  şəkildə  yerləşməsi  baş  verir. 

Ziyalı  adamların  sayının  artması  yüksək  keyfiyyətli  məhsulların, 

həmçinin  kitabların,  jurnalların  və  s.  buraxılmasına  olan  tələbatın 

artmasına gətirib çıxaracaq. 

Iqtisadi  mühit  də  həmçinin  qiymətin  əmələ  gəlməsinə  böyük 

təsir göstərir. Alıcılıq qabiliyyətinə həmçinin potensial alıcıların ümumi 

sayı,  onların  gəlir  səviyyəsi,  inflyasiya  səviyyəsi,  işsizlik  səviyyəsi, 

maliyyə kreditlərinin dəyəri və bir sıra başqa faktorlar da təsir göstərir. 

Elmi  –  texniki  tərəqqi  faktoru  həm  ənənəvi,  həm  də  yeni 

məhsullar  üçün  qiymət  əmələ  gəlməsinə  əsaslı  təsir  göstərir.  Məsələn, 

ABŞ  elmi-tədqiqat  və  sınaq  konstruktorlar  işlərinə  cari  xərclər  üzrə 

dünyada birinci yeri tutur. 



 

 

 

 




 

59

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

Əmanətlərin həcmi və səviyyəsi



 

Mədəni xüsusiyyət amiləri 

Iqtisadi amil 

Gəlirlərin səviyyəsi 

Demaqrafik amil 

Əhalinin sayı 

Yaş strukturu 

Cins strukturu 

Qiymət səviyyəsi 

əssisənin 

makro 

mühiti 

Təhsil səviyyəsi 

Kreditinq  

Miqrasiya səviyyəsi 

Faiz 

Inflyasiya səviyyəsi 



Işsizlik səviyyəsi 

Gəlirlər üzrə bölgü 

Gəlirlərin şəhər və kənd 

arasında bölgüsü 

Görüntülərə 

Yeni biliklərə 

tələbat 

Beynəlxalq 

mübadilə 

Çeşidlərin 

yeniləşməsinə 

tələbat 


“Yaşıllar” 

qrupunun təsiri 

Qanun 

Elmi-texniki 



amiləri meylləri 

Siyasi-hüquqi 

amiləri 

Çap məhsullarına 

tələbat 

Elmi-texniki 

amilər 

Təbii amilər 



Turistik gəzintilərə 

tələbat 


Ətraf mühitin 

çirklənməs

Enerjinin 



bahalaşması 

Xammalın 

bahalaşması 

Yanacaq qıtlığı 

Dövlət resursları 

qıtlığı 


Fərmanlar 

Yeni məlumat 

mübadiləsi 

metodları 

Yeni nəqliyyat 

növləri 


Yeni istehsal 

metodları 

Yeni məmulat

 

Elmi-texniki 



amilin sürəti 

 

Normativ aktlar 



Idarələrin 

sərəncamları 

Standartlar  

Vergi və aksizlər 

Gömrük rüsumları 



 

60

Şə



kil 2.7 Müəssisənin bazar makro mühitinin strukturu 

 

Emaledici  sənaye  məhsullarının  bütün  növləri  üzrə  ən  yüksək 



rəqabətli  ölkə  Yaponiyadır.  Qeyd  etmək  lazımdır  ki,  elmi  cəhətdən 

inkişaf  etmiş  sahələrə  görə  Yaponiya  dövlət  siyasətinin  ayrılmaz 

hissəsidir. 

 

§ 2.3. MÜXTƏLIF NÖV BAZARLARDA QIYMƏTIN ƏMƏLƏ 



GƏLMƏSI. 

 

Yuxarıda  qiymətəmələgəlmənin  iki  əsas  yanaşması  nəzərdən 



keçirilmişdir. Bir də qeyd edək ki, ikinci yanaşma lap az bir səviyyədə 

faktiki  xərclərdən  ibarət  olsa  da,  demək  olar  ki,  tamlıqla  bazar 

konyukturu ilə təyin edilir. 

Marketinq  tədqiqatlarının  nəticələrindən  istifadə  edilən 

qiymətəmələgəlmədə bazar konyukturu və onun tendensiyaları haqqında 

məlumatlardan tam şəkildə istifadə olunmalıdır. Bu və ya digər xərclər, 

onların  səviyyəsi,  intensivliyi  və  bölgüsünün  həyata  keçirilməsinin 

məqsədəuyğunluğu  məlumatların  təhlili  və  onlardan  əldə  edilən 

nəticələr kimi müəyyənləşdirilir. 

Bazar  komyukturunu  tələb  və  təklif  arasındakı  münasibət, 

rəqiblər  tərəfindən  müəyyənləşdirilmiş  qiymətlər,  həmçinin  bazarda 

faktiki  olaraq  fəaliyyət  göstərən  rəqabətin    dərəcə  və  səviyyəsi  onun 

mümkün inkişaf tendensiyaları xarakterizə edir. Buna görə də bazarın və 

bazar  konyukturunun  təhlili  qiymətəmələgəlmə  prosesinin  ayrılmaz  bir 

mərhələsidir. Bazarın təsnifatı Şəkil 2.8-də göstərilmişdir. 

Bazarın öyrənilməsi aşağıdakı məqsədləri güdür: 



Bazara  daxil  olmanın  dərinləşməsi:    Bu,  müəssisə  tərəfindən  zəbt 

edilmiş  bazar  məhsulla  təchizatı  üçün  sazişlərin,  həmçinin  və  sayının 

artırılması  deməkdir.  Bütün  bunları  səmərəli  qiymət  siyasətinin 

aparılması  hesabına,  reklam  fəaliyyətinə,  sifarişçilərlə  əlaqələrin 

dərinləşməsi və genişləndirilməsi hesabına əldə etmək olar. Son hesabda 

əvvəllər  rəqiblərin  xidmətlərindən  istifadə  edən  yeni  alıcılar  da  bu  işə 

cəlb edilir. 

 

 

 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə