А. Д. Чудаков гиймятляр вя гиймятин



Yüklə 3,85 Mb.

səhifə95/148
tarix14.09.2018
ölçüsü3,85 Mb.
1   ...   91   92   93   94   95   96   97   98   ...   148

 

282


(səthiliyini)  iki  yarımsahə  (  yarım  səth)  ayırır.  Aşağıda  (ilkin 

əlaqələndiciyə  yaxın)  o  mallar  yığılmışdır  ki,  verilmiş  faydalılıq 

mallarla  müqayisədə  daha  sərfəlidir,  daha  yüksəkdə  (koordinat 

başıanğıcından  uzaqda)  daha  çox  layiqli  mallar  toplanmışdır.  Bu 

səthiliyin  və  onların  formasının  quruluş  sayının  riyazi  analizini 

verməməklə, ancaq onu qeyd etmək lazımdır ki, potensial alıcıların pul 

gəlirlərinin  artması  və  buna  görə  də  koordinatın  başlanğıc  tərəfindən 

onların  büdcə  səthiliyi  ilə  qarışması  nəticəsində  səthiliyin  laqeydliyi 

koordinat  başlanğıcından  uzaqlaşır.  Deməli  bu,  istehlak  (tələbat) 

səbətini təşkil edən uyğunlaşdırılmış müxtəlif mallar həmin səbətin daha 

yüksək istehlak (tələbat) dəyərinə müvafiqdir. 

 

Alıcılar  üçün  bu  və  ya  digər  malın  obyektiv  istehlak  faydalılıq 



amilini  nəzərə  almamaqla  və  alıcılarda  büruzə  verilən  subyektiv 

yanaşma  (neçə  ki,  indiki  an  mümkün  sayılmır)  bütövlükdə  alıcıların 

qiymət səviyyəsinə təsir göstərir. 

.    


                                                                 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



       

                                  

Шякил 7.1. Alıcıların qiymət səviyyəsinə təsir amilləri 

 

ndi isə göstərdiyimiz amillərə daha ətraflı nəzər salaq. 



 Əvəzedici (alternativ) mövcud olan malların göstərilməsinin 

səmərəliliyi. 

Analoji malın alınmasına sərf edilən xərclərin dəyişməsi 

Müxtəlif mallarla müqayisədə meydana çıxan çətinliklər

 

Əmtəənin bahalılığının müqayisə dərəcəsi 



stehlak səmərəliliyinin yekunlaşmasının əhəmiyyəti 

Alış üçün sərf edilən xərclərin bölgüsü 

Qiymətin düzgünlüyünün hiss edilməsi 

Malın keyfiyyıtinin dəyərə görə qiymətləndirilməsi 

Ehtiyatların təşkilinin vacibliyi və məqsədəuyğunluğu

 

 



Alıcıların 

qiymətlərə 

təsir amilləri 

Malların nadirlik səviyyəsi 

Əvəzedici malların mövcudluğu 



 

283


 

Praktiki  olaraq  alıcı  və  ya  digər  malı  əldə  etməzdən  əvvəl 

alternativliyin  mövcudluğu  haqqında  və  ya  özünün  edilmiş  seçimdə 

alternativ  variantın  olmaması  haqqında  qərar  qəbul  etməlidir.  Əgər 

satıcı bazarda mövcud olan məhsulun digəri və ya bir çox başqaları ilə 

müvəffəqiyyətlə 

əvəz 

edə 


biləcəyi 

haqqında 

yaxşı 

məlumatlandırılmışdırsa, (və ya subyektiv olaraq inanır) onda alternativ 



məhsullar  ilə  müqayisədə  verilmiş  məhsulun  qiymətinin  uzlaşmaması 

bu cür alıcılar tərəfindən kəskin qarşılanır. Nəticə etibarı ilə deyə bilərik 

ri,  verilmiş  konkret tələbatçı  üçün   nəzərdə  tutulmuş  müəyyən  bazarda 

məhsulların qiymət səviyyəsi haqqında ümumi təsəvvür formalaşır.Alıcı 

müəyyən bazarda qiymət vəziyyəti haqqında dolğun məlumata malik ola 

bilər  və ya onda həqiqətdən uzaq təsəvvür də yarana bilər. Ona ğörə də 

satıcı  cəhd  göstərməlidir  ki,  alıcı  onların  xarakteristikasını  və 

qiymətlərin müqayisə edərək bazarda əvəz oluna bilən malların axtarıb 

tapmasına  daha  az    imkanlara  malik  olsun.Ən  başlıca  səbəblərdən  biri 

də  ticarət  agentləri  tərəfindən  göndərilən  şeylər    və  telefon  vasitəsi  ilə 

satışın  həyata  keçirilməsi,  həmçinin  televizor  kanallarında  malların 

reklam edilməsi kimi bu çür üsullarla bağlıdır.(telemarketinq). 

 

Əhəmiyyətsiz  orta  bazar  qiyməti  hər  halda  obyektiv 



kateqoriyadır  və  onu  idarə  etmək  olar.  Məsələn,  orta  bazar  qiymətinə 

təsir  göstərmək  üsullarından  biri  də  onun  alıcı  tərəfindən  subyektiv 

qəbul  edilməsi,  təklif  olunan  bir  sıra  modellərin  baza  hissəsinin  əlavə 

quruluşu  düzəldilməsi  hesabına  genişləndirilməsindən  ibarətdir. 

Nəticədə  yenə  də  bir  daha  bahalı  model  təklif  olunur.  Bunula  baza 

modeli heç də bahalı olmur, alıcılar isə bahalı modellər olmadığına görə 

onun  daha çox  miqdarını alırlar. 

 

Məhsulun  nadirlik  səviyyəsi.  Əgər  alıcı  verilmiş  məhsulun 

nadir və əvəzedilməz olduğunu hеsab edirsə, onda o, orta bazar qiyməti 

ilə  müqayisə  oluna  bilməz.  Əgər  bu  məhsul  nadir  quruluşa  (tərkibinə) 

malikdirsə,  onda  deməli,  alıcı  həmin  məhsulun  qiymət  səviyyəsinin 

dəyişməsinə daha ciddi reaksiya verəcəkdir. Necə deyərlər, alıcı bir sıra 

mallar  üçün  istədiyi  qiymət  verməyə  hazırdır.  Ona  görə  də  çoxlu 

istehsalçı firmalar öz məhsullarına nadirlik quruluşu vermək üçün böyük 

xərclərdən ktçməyə hazırdırlar. Həmin əlavə xərclər verilmiş məhsulun 

yüksək qiymətlə satışı zamanı ödənilir. Əlavə xərclərin ödənişinin necə 

ki, effekti faktiki satış zamanı əldə edilir,  onda nadir məhsulun istehsal 

etməsi  kifayət  etmir.Bunun  üçün  həmçinin  alıcını  məlumatlandırmaq, 




 

284


qiymətindəki  fərqi  nəzərə  almamaqla  bu  cür  məhsulu  əldə  etməklə 

istehlak üçün yeni səviyyədə fayda verəcəyinə də inandırmaq lazımdır. 

 

Yeni 

məhsulların 

alınması 

üçün 

xərclərin 

daxil 

edilməsi.Əgər  hər    hansı  adət  etdiyimiz  marka  məhsulun  digərləri  ilə 

dəyişdirdiyi  zaman  əlavə  xərclər  və  müxtəlif  növ  zəhmətlərlə  başa 

gəldiyi  məlum  olarsa,  onda  alıcı  adət  etdiyi  məhsulda  edilən  qiymət 

dəyişikliyinə az dərəcədə diqqət yetirəcəkdir. Bu əsasən, təhsilə müvafiq 

böyük  xərclər  tələb  edən,  istifadə  etmək  üçün  yüksək  ixtisaslı  heyətə 

malik  cətin  texnoloji  avadanlıqları  idarə  edən  bazar  xarakterikdir.  Bir 

sıra    hallarda  yəni  yeni  növ  avadanlıqlar  və  onların  satış  üçün  təklif 

olunan  şərtlərdən  üstün  olduğu  hallarda  belə,  alıcı  xüsusən  heyətin 

öyrədilməsi  və  istehsal-satış  fəaliyyətinin  yenidən  təşkili  ilə  əlaqədar 

əlavə  xərclərə  yol  verməməkdən  ötrü  o,  adət  etdiyi  məhsula  daha 

yüksək  qiymət  ödəməyə  hazırdır.  Bu  cür  vəziyyət  istehlak  mallarının 

satışı  zamanı  yarana  bilər  ki,  həmin  hal  alış  və  satış  mütəxəssislərinin 

mülahizələrinə  ğörə  izah  olunmalıdır.Əэər  ənənəvi  məhsulun 

qiymətindən  faydalılıq  nöqteyi-nəzərinə  ğörə  həqiqətən  yeni  məhsulun 

qiyməti  kəskin  surətdə  dəyişməyibsə,  onda  həmin  istehsalçı  firmanın 

dillerləri  adət  etdiyi  fəaliyyətini  yenidən  təşkil  etməyə,vəziyyəti  də 

çətinləşdirməyə  cəhd  göstərməyəcəkdir.  Nəticədə  göstərmək  lazımdır 

ki,  xərclərin  effekivliyi  onunla  ölçülür  ki,  alıcı  tərəfindən  hər  bir  növ 

məhsul  onun  faydalılıq  əmsalına  və  həmin  məhsulun  şəxsi  qiymətinə 

görə  dəyərləndirilir.Burada  həmin  məhsulun  istifadə  etməsinə  görə  də 

çəkilən xərclər də nəzərə alınmalıdır. 

 

Bir 



neçə 

məhsulun 

müqayisəsi 

zamanı 

yaranan 

çətinlik. stehlakçı  verilmiş  məhsulu  ilkin  reklamlaşdırılan  malın 

xüsusiyyətlərinə  görə  deyil,  sadəcə  olaraq  faktiki  cəhətdən 

qiymətləndirmək  üçün  onun  istifadə  vaxtı lazımdır(doğrudan  da  dərhal 

alıış-verişdən sonra). Belə hallarda məhsulun qiymətinə yaxşı bəlli olan 

alıcı dəyişikliklərə (çox vaxt bahalaşma zamanı) daha həssas olur.O, bu 

zaman  “yaxşılıqdan  yaxşılıq  axtarılmaz”  prinsipini  əldə  rəhbər  tutur. 

Beləliklə, çox vaxt anoloji mallarln keyfiyyətini müqayisə etmək alana 

qədər mümkün olmur. Belə hallarda bu və ya digər məhsulu alana qədər 

keyfiyyətini  müqayisə  etməkdə  çətinlik  yaranarsa,  onda  alıcılar  öz 

seçimini  hamıya  məlum  məhsullara  və  ya  məhşur    müəssisələrin 

məhsullarına  aid  edirlər.  Bu  nəinki  istehlak  malları  olan  bazara,  hətta 

sənaye avadanlıqları bazarına da xarakterik olan cəhətdir. Burada söhbət 

çox da baha olmayan texnikadan və  yüksək keyfiyyətli malların təchiz 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   91   92   93   94   95   96   97   98   ...   148


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə