A. M. Allahverdiyev m.İ. Bağirova



Yüklə 320 Kb.

səhifə4/32
tarix05.03.2018
ölçüsü320 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32
: front -> files -> libraries -> 2113 -> books
books -> Aparan yol kimi
books -> Sevda ağAMİRZƏ qizi əHƏdova müASİr dünyada
books -> Mətnlərin nəşrə hazırlanması problemləri Vüsalə Musalı
books -> Aydın Əli-zadə
books -> Səyavuş SƏrxanli vəTƏN, SƏSLƏ
books -> []
books ->   1 Ramiz Dəniz

Hemolitik anemiyalar; hipoplastik və aplastik anemiyalar 
Miksodem xəstəliyi
Qaraciyər  və  öd  yollanm n  xəstəlikləri,  xüsusən  öd  yolla-
nnın tııtulması
Splenektomiya
1.1.5.  Hemolitik anemiyalı xəstələrdə 
erltrositlərin yaşama  müddəti
Eritrodiarezin  (eritrositlərin  lizisi)  sür'ətlənm əsi  nəticesin- 
də  törənən  qanazhğınm  m üxtəlif  formalan  hemolitik  anemi­
yalar adı  altmda  birləşdirilir.  Bunları  əm ələgəlm ə  sebəblərinə 
görə 
2
 qrupa bölm ək olar:
1.  Eritrositlərin  və  ya  hemoqlobinin  irsi  patologiyası  nəti- 
cəsində  inkişaf  edən  hemolitik  anemiyalar  (eritrositiərdə  irsi 
ferment  çatışmazlıqlan,  membran  stnıktunınun  və  funksiya- 
larmm  irsi qüsurian,  hemoqlobinopatiyalar);
2.  Eritrositdənkənar  amillərin  törətdiyi  hemolitik  reaksi- 
yalar (toksik və  immım mənşoli  hemolitik anemiyalar).
Eritrositlərin  yaşama  müddəti  110-130  gündür.  Hemolitik 
anemiyaiann  m üxtəlif növiəri  bu  müddətin  m üxtəlif dərəcədə 
dəyişm əsinə səbəb olur.
E n trositlən n   yaşama  müddətinin  artmasına  səbəb 
olan  hallar:
Talassemiya minor (kiçik talassemiya) 
Hiperxolesterinemiya
E ntrositlərin  yaşama  müddətinin  azalmasına  səbəb 
olan  hallar:
Sferositoz
Elliptositozun hemolizli  forması 
Uremiya
O rağabənzərhüceyrəli anemiyalar 
С tipli hemoqlobinoz
С  tipli  hemoqlobinozla  orağabənzər hüceyrəli  anemiyanm 
kombinasiyası
Paroksizmal  gecə hemoqlobinuriyası 
Pernisioz (bədxassəli) anemiyalar


Meqaloblastik anemiyalar (hamiləiik dövründe)
İdiopatik hemolitik anemiyalar 
Xronik leykozlar
1.2. 
FETAL HEM OQLOBİN
Dölün dam arlannda dövr edən qanda olan hemoqlobin bətn- 
dənkənar  inkişaf dövründə  olan  orqanizmin  hemoqlobinindən 
ferqlənir.  Buna fetal  hemoqlobin deyiiir (latınca: fo etu s -  döl). 
Fetal  hemoqlobinin  (HbF)  molekul  zəncirinə  2  alfa  (a)  və  2 
qamma  (y)  qlobin  daxildir.  Yenidoğulmuş  uşaqlarda  hemoq­
lobinin  ümumi  miqdannm  70-90%-i  fetal  hemoqlobindən  iba- 
rət  olur;  bətndənkənar  inkişaf  dövrünün 
6
-cı  ayında  bu  he- 
moqlobinin  95%  və  daha artıq  hissəsi  A  hemoqlobini  ile  əvəz 
olunur.  Yaşh  şəxslərdə  isə  normal  halda  fetal  hemoqlobinin 
m iqdan 
2
% -dən artıq olmur.
A rtm asın a səb əb  olan h allar;
Böyük v ə kiçik talassemiyalar
Orağabənzər hüceyrəli anemiya
Leykoz xəstəliyinin bə'zi formalan (mieloma)
Xromosom xəstəlikləri (13-15-ci xromosomlann trisomiyası) 
Daun xəstəliyi
Bə'zi dərman m enşəli anemiyalar 
A zalm asına səb ə b  olan hallar:
Çoxsaylı xromosom anemiyalan
1.3. ERİTRO SİTLƏ RİN  OSM O TtK  R EZtSTEN TLİY İ
Eritrositlərin  hipotonik  duz  məhiullarma  qarşı  müqaviməti 
osmotik  rezistentlik  adlanır.  Eritrositlər  hipertonik  məhlulda 
büzüşür,  hipotonik məhlulda  isə m üəyyən hədde  qədər şişdik- 
dən  sonra,  membranlannm zədələnm əsi  nəticəsində  lizisə  uğ- 
rayırlar.
N o rm al göstərici:
0,45-0,39%-li NaCi məhlulunda lizis başlayır
0,33-0,30%-li NaCl məhlulımda lizis başa çatır


Artmasına səbəb olan  hallar:
Q araciyər sirrozu
Bə'zi infeksiyalar (vərəm , sifılis, malyariya)
HamiləÜk 
Karsinoma 
Bədxassəli  limfoma 
Leykozlar
Апас1ал§э1тэ sferositar və qeyri-sferositar hemolitik anemiyalar 
Yanıq xəstəliyi
Azalmasına səbəb olan  hallar:
O rağabənzər hüceyrəli anemiya
Talassemiya
Sanlıq
Qaraciyer xəstəlikləri 
Splenektomiyadan sonrakj  vəziyyət 
İnfarktm erkən dövrləri 
С  tipli hemoqlobinozun homoziqot forması
B
, 2
  vitamini  və  ya  fol  turşusu  çatışmazlığı  ilə  əlaqədar olan 
anemiyalar
D əm ir çatışmazlığı ile əlaqədar olan anemiya
4
1.4. ERİTROSİTOZ
Eritrositlerin sayımn,  Hb-nin m iqdannın və  Ht-in normadan 
çox  olmasma  critrositoz və  ya  polisitemiya  deyilir.  Polisitemi- 
ya  rubrada  isə  bunlarla  bərabər,  leykositlərin  və  trombositlə- 
rin də m iqdan artmış olur.
Eritrositozlar birincili və ikincili olur.
Birincili eritrosıtoza səbəb olan  hallar:
Həqiqi polisitemiya 
Eritremiya (Vakez xəstəliyi)
İkincili eritrositoza səbəb olan hallar:
B ö y r ə k   x ə s t ə l i k l e r i :
Nefrotik sindrom 
Böyrək sistalan 
Hidronefroz
B öyrəyinyayılm ış parenximatoz xəstəlikləri


Uzunmüddətli hemodializ 
Böyrək transplantasiyası
M üxtəlif orqanlann şişləri
Adrenokortikotrop hormonun hipersekresiyası
Böyrəküstü vəzi androgenləri  ilə müalicə
Qanm maye hissəsinin azalması (şiddətli qusma, ishal, tərləmə)
Toxuma oksigenasiyasının azalmasma səbəb olan hallar:
Xronik ağciyər xəstəlüdəri
Be'zi  hemoqlobinopatiyalar
Anadangəlmə  2,3-difosfoqliserin  turşusu  çatışmazlığı  (oksi- 
hemoqlobinin dissosasiyasının posoılması  ilə əlaqədar) 
Siqaretçəkmə (xronik karboksihemoqlobinemiya ilə əlaqədar) 
Dəniz səviyyəsindən yüksəkdə yaşayanlarda (xronik hipok- 
siya ilə əlaqədar)
1.5. RETİKULOSİTLƏR
Retikulositlər -  eritropoez  prosesinin  arahq  m ərhələlərində 
əm ələ  gələn  normoblastlann  nüvələrini  itirdikdən  sonra  mey- 
dana  çıxan  cavan  eritrosit  foımalandır.  Onlar  yetişmiş  eritro- 
sitlərdən  sitoplazmalannda  dənəli-şəbəkəli  substansiyanın  ol- 
masına  görə  fərqlənirlər;  xüsusi  rəngləm ə  zamanı  sitoplazma- 
da  görünən  bu  substansiya  aqreqasiyaya  uğramış  ribosomlar- 
dan  və  mitoxondrilərdən  ibarətdir.  Adi  hematoloji  üsullarla 
rəngfənən  qan  yaxmalarında  retikıılositlər  bozumtul-çəhrayı 
rəngdə görünür.  Onlar polixroraatofıl olub, m üxtəlif boyaqlarla 
rənglənirlər.  Periferik  qana  keçən  retikulositlər  24-48  saat  ər- 
zində yetişmiş  eritrositə çevrilirlər.
Normal  göstərkiləri: 
0,2-2%
Artmasına səbəb oian  hallar:
Hemolitik anemiyaların m üxtəlif formalan 
D əm ir  çatışmazlığı  ilə  əlaqədar  olan  anemiyalarda  dəm ir 
preparatlan və B
1 2
 vitamini ilə'm üalicədən sonrakı  vəziyyət 
Qanaxmalar 
Polisitemiyalar
Sümük iliyinin metastatik karsinoması



Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   32


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə