A. M. Allahverdiyev m.İ. Bağirova



Yüklə 320 Kb.

səhifə14/32
tarix05.03.2018
ölçüsü320 Kb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   32
: front -> files -> libraries -> 2113 -> books
books -> Aparan yol kimi
books -> Sevda ağAMİRZƏ qizi əHƏdova müASİr dünyada
books -> Mətnlərin nəşrə hazırlanması problemləri Vüsalə Musalı
books -> Aydın Əli-zadə
books -> Səyavuş SƏrxanli vəTƏN, SƏSLƏ
books -> []
books ->   1 Ramiz Dəniz

Qanitirmə
Qida  ilə dəmirin az daxil olması  (alimentar)
Pemisioz anemiyamn remissiyası 
Anadangəlmə atransfemnemiya 
Bədxassəli  şişlər
Hormonal preparatiarla (AKTH və kortikosteroidlər) raüalicə 
M ə’də rezeksiyası nəticəsində absorbsiyanm pozulması
2.14. Ferritin
D əm irin  bağırsaqlardan  sorulmasında  və  orqanizmde  ehti- 
yat  üçün  saxlanmasında  ferritin  zülalının  böyük  roİu  vardır. 
Dəmir orqanizmin m üxtəlif toxumalarında (xüsusən  qaraciyər- 
də)  apoferritinlə  (ferritinin  zülal  hissəsi)  birləşm iş  veziyyətdə 
olur.  D əm irin  bağırsaqlardan  sorulması  da  bağırsağın  selikli 
qişa hüceyrələrində  apoferritin züialının sintezi  ilə əlaqədardır. 
Burada  sintez  edilən  apoferritin  bağırsaq  raənfəzindən  keçən 
üçvalentli  dəm ir  ionlan  ilə birləşir;  bu  isə dəmirin  bağırsaqlar- 
dan sorulmasına şərait yaradır.  Apotransferrinin qeyri-üzvi his-
səsinin  ümumi  kimyəvi  strukturu  (РеООНЗд-РеОРОзНт  düstu- 
nına müvafiq gəlir.  Qanda dəmirin miqdarı  artdıqda qaraciyər- 
də  də  apoferritin züialmın  sintezi  sür'ətlənir və  bunun  sayəsin- 
də  qaraciyər  hüceyrələri  demiri  ehtiyat üçün  saxlamaq  imkanı 
əldə  edir.  Beləliklə,  qaraciyərde  olan  apoferritin-ferritin  siste- 
mi  dəm ir  deposu  flınksiyasım  yerinə  yetirməklə  bərabər,  həm  
də qanda dəm irin miqdannın sabit saxianmasına şərait yaradır. 
Normal göstəricilər:
Kişilərdə:  15-200 (nq/ml)
Qadmlarda:  12-150 (nq/ml)
Artmasma səbəb olan hallar:
Qaraciyərin kəskin və xronik xəstəlikleri  (təqribən xəstələ-
rin 43%-də)
Meqaloblastik anemiya 
Sideroblastik anemiya 
Böyük və kiçik talassemiyalar 
Artritlər


Hipertiroidozu olan xəstələrin böyük bir qismi
Hemosideroz
İdiopatik hemoxromatoz
Leykozlar
Hockin xəsteliyi
Döş vəzisinin bədxassəli şişleri
Pankreas karsinoması
Hepatosellülyar karsinoma
Testis karsinoması
M ərkəzi sinir sisteminin neoplazmalan 
A zalm asına səbəb olan  hallar:
Dəmir çatışmazhğı  anemiyası
Orqanizmdə  dəm ir  çatışmazlığı  tədricən  baş  verir.  Ə w ə lc e  
orqanizmin  dəmir  ehtiyatı  tükənir,  daha  sonra  isə  hipoxrom 
anemiya inkişaf edir.
2.15. TRANSFERRtN
Transferrin  qan  serumu  zülallannın  p-qlobulin  fraksiyasına 
daxil  olan  metallı  proteindir.  Onun  tərkibində  ümumi  kütləsi- 
nin  0,13%-i  qədər dəm ir olur.  Transferrin  orqanizmdə  dəmirin 
qanyaradıcı  orqanlara  daşınmasında  iştirak  edir.  Onun  zülal 
hissəsinin  (apotransferrin)  her 
1
  molekulu  özünə 
2
  ədəd  üçva- 
lentli  dəm ir ionu  (Fe^"^) birləşdirə  biür.  Normal  qan  serumunda 
transferrinin ümumi  miqdarınm  yalmz  üçdəbir hissəsi  dəmirlə 
birləşmiş şəkildə olur.  Orqanizmdə bu zülalın sintezinin pozul- 
ması  dəmirin  qanyaradıcı  orqanlara  gətirilm əsinin  ləngiməsi 
ilə  nəticələndiyinə  görə,  hipoxrom  anemiyanın  inkişafma  sə- 
bəb  oiur.  Orqanizmdə  dəmirin  ümumi  miqdarmın  0,2% -e  qə- 
dərinə apotransfcrrinlə birləşm ə vəziyyətində rast gəlinir. 
N orm al göstəriciləri:  250 mq/dl 
A rtm asın a səb əb  olan hallar:
Dəmir çatışmazlığı aneraiyalan
Hamiləliyin qarşısını  alan hormonal preparatlar
Hiperestrogenemiya


Azalm asına səbeb olan haliar:
M üxtəlif qaraciyər xəstəlikləri 
Böyrək xəstəliWəri 
Yanıqlar
Xronik infeksiyalar 
Hipoxrom anemiyalar 
K-əskin iltihab 
İrsi xəstəliklər 
M alabsorbsiya smdrorau
2.16.  QAN SERUMUNUN ÜMUMİ 
DƏMİRBİRLƏŞ0İRİCİ Q Ü W Ə Sİ
D əm irin  depolardan  qanyaradıcı  orqanlara  daşınması  trans­
ferrin  zülaiı  vasitəsilə  həyata  keçirilir.  Transferrinin  zülal  his- 
səsmin  (apotransferrin)  hər 
1
  molekulu 
2
  ədəd  üçvalentii  də- 
mir  ionu  (Fe^^)  ilə  birləşə  bilir.  Qan  serumu transferrinmin  qa- 
tılığı  haqqında  təsəvvür  verən  əsas  laborator  göstəriciiərdən 
biri  -   serumun  ünfiumi  dəmirbirləşdirici  qabiliyyəti  (SÜDQ) 
adlanır.
Normal göstəriciləri;
Kişilərdə:  250-400 mkq/dl (45-75 mkmoI/L)
Qadmlarda: kişilərinkinə nisbətən  10-15% az 
Yenidoğulmuşlarda:  100-400 mkq/dl 
Artmasına səbəb olan hallar:
Hipoxrom anemiya 
D əm ir çatışmazlığı  anemiyası 
Kəskin və xronik qanitirmələr 
Hamiləliyin son aylan
Uzun m üddət parenteral yolla dəm ir almağa m ə'ruz qalanlar
Uzun m üddət qan köçürülənlər
Kəskin  hepatitlər
Hemolitik anemiyalar
Hemoxromatoz
Azalmasına səbəb olan hallar:
Talassem iya
İnfeksiya m ənşəli ve xronik anemiyalar


Revmatik artritlər 
Qaraciyər sirrozu 
Nefrozlar
Dəmir  çatışmazhğı  müstəsna  olmaqla,  anem iyalann  bütün 
formalan
Karsinomalar
M üxtəlif hormonal preparatlar 
Anadangəlm ə atransferrinemiyalar 
Uremiyalar
2.17. DOYMUŞ TRANSFERRİN
Y uxanda  göstərildiyi  kirai,  normal  halda  qan  serumunda 
olan  apotransferrinin  dəm irlə  doyma  dərecəsi  30-35%-dən 
(ümumi transferrinin üçdəbirindən) artıq olmur.  Serum  dəmiri- 
nin  yalnız  30% -ə  qədəri  transferrinin  tərkibində,  qalan  hissəsi 
isə  sərbəst  ionlar  şəklində  olur.  Qida  m addələrinin  tərkibində 
olan  dəm irin  orqanizm  tərəfındən  m ənimsenilməsi  və  orqa- 
nizmdə  toplanan  dəmirin  xarici  mühitə  ifraz  edilməsi  olduqca 
m ürəkkəb  proseslərdir.  Norma!  halda  orqanizmdən  1  gün  ər- 
zində  nəcislə  1  mq-a  qədər  demir  xaric  olur.  Bağırsaqlardan 
isə  dəm ir yalnız orqanizmin  tələbatı  olduqda  sorulıjr  və  sorul- 
muş  dəmir,  qanaxma  halları  müstəsna  olmaqla,  xarici  mühitə 
ifraz  edilmir.  Buna  görə  dəmirin  orqanizmdə  artıq  miqdarda 
toplanması  ile  əlaqədar  olan  patoloji  prcseslərin  diaqnostika- 
sında  transferrinin  dəm irlə  doyma  səviyyəsinin  mühüm  rolu 
vardır:
Artmasına səbəb o!an  haUar:
Hemoxromatoz
Hemosideroz
Talassemiya
İrsi və qazanılma hemolitik anemiyalar 
Azalmasına səbəb olan hailar:
Xronik infeksiyalar 
Hamiləliyin son aylan 
D əm ir çatışmazlığma səbəb olan haİlar 
Neoplastik xəstəUklər



Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   32


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə