Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə125/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   121   122   123   124   125   126   127   128   ...   223

256 

 

etdirmək  və  yeni  sənaye  müəssisələrin i  qabaqcıl  texn ika  ilə  təchiz  edərək 



iĢlətmək ikinci beĢilliyin kifayət qədər mürəkkəb və çətin vəzifələrindən idi. 

Fəhlə  və  kəndliləri  -  sovet  cəmiyyətindəki  bütün  zəh mətkeĢ  qüvvələri 

beĢilliyin  yerinə  yetirilməsi  uğrunda  mübarizəyə  qaldır maq,  onların  yaradıcı 

fəallığ ını  səfərbər  edib  daha  da  artırmaq  üçün  respublika  partiya  təĢkilatı  yeni 

həyata ruh yüksəkliyi ilə ü rəkdən ü mid bəsləyən kütlələrin  içərisində geniĢ siyasi 

və təĢkilati-təbliğat fəaliyyətinə baĢladı. 

Ġliç  bu xtası  fəhlə  və  mühəndis-texniki  iĢçiləri  1933-cü  ilin  yanvarında 

"Zərbəçilik  bayrağın ı  yeni,  daha  yüksək  pilləyə  qaldıraq  çağırıĢı  ilə  respublika 

neftçilərinə mü raciət etdilər. 

Lenin  rayonunun  neftçiləri  buna  cavab  olaraq  öz  məktub -

müraciətlərində  yazırdılar:  "Ġliç  bu xtası  zərbəçilərin in  məktubuna  konkret 

öhdəliklərlə qoĢularaq və cavab verərək, " Bakinski raboçi" vasitəsilə "Qro zneft, 

"Maykopneft", "Uralneft", "Qruzneft" və sovet Ġttifaqının digər neft rayonlarının  

bütün  neftçi  fəhlələrini  bizdən  nümunə  götürərək  Bakı  mədən  və  zavodları 

zərbəçilərin in yürüĢünə qoĢulmağa çağırırıq"

14



Ġkinci  beĢilliyin  əvvəlləri  sənayedə,  nəqliyyatda  yenilikçilər,  zərbəçilər 

hərəkatının  baĢlan ması  ilə  xarakterizə  o lunurdu.  Artıq  1933-cü  il  noyabrın  20-

dək 92  min nəfər  zərbəçi var  idi

15

. Sosializm yarıĢının yeni forma ları - "ən yaxĢı 



briqada"  və "ən yaxĢı  peĢə  ustası"  adları  uğrunda  mübarizə  forma ları  meydana 

gəlir,  "ən  yaxĢı  qazmaçı"  adı  uğrunda  müsabiqələr  elan  olunurdu.  Müsabiqənin 

məğ zi ondan ibarət idi ki, qazma  iĢləri keyfiyyətli və nəzərdə tutulduğu vaxtdan 

əvvəl  yerinə  yetirilsin.  Adlı-sanlı  neftçi  Ağa  Nemətulla  və  Andrey  Barkovun 

briqadaları bu müsabiqənin ilk iĢtirakçılarından idi

16

. Respublika neftçiləri 1933-



cü il üçün Azərneft üzrə nəzərdə tutulan 14,4 mln  ton neft hasilatına qarĢı ö lkəyə 

15,3  mln  ton  neft  vermiĢ,  həmin  ilin  neft  emalı  plan ını  105,7  faiz  yerinə 

yetirmiĢdilər

17



Bununla  belə,  kifayət  qədər  yüksəkixtisas lı  fəhlələrin  olmaması 

ucbatından  yarıĢanların  artan  miqdarı  ilə  bir  sıra  sahələr  üzrə  planların  yerinə 

tam  yetirilməsi  arasında  uyğunsuzluq  nəzərə  çarpırd ı.  Bu,  xüsusilə  dərin  qazma  

texn ikasın ı  yaxĢı  bilən  ustaların,  qazmaçıların,  eyni  zamanda  müasir  texn iki 

avadanlıqların çatıĢmad ığı qa zma  iĢlə rində daha kəskin hiss olunurdu. 

Texniki  təchizat  olmadan,  fəhlə  əməyin i  ixtisaslaĢdırmadan  və  əməyin  

nəticəsinə  görə  maddi  marağı  artırmadan  fəh lə  sinfin in  əmək  coĢqunluğunu 

intensiv  surətdə  davam  etdirmə k  qeyri-mü mkün  id i.  Sosializm  yarıĢı  və  

zərbəçilik hərəkatı bir sıra hallarda əməli nəticəsi olmayan adi bəyanat xarakteri 

alırdı. Ġstehsalatda iĢburaxmalar ço xalır, bütövlükdə əmək  intizamı  zəifləyird i

18



Çətin liklərin  müəyyən  qismi  onunla  bağlı  idi  ki,  sənayenin  demək  olar  bütün 



sahələrinə nəinki  xüsusi ixtisası, hətta adicə savadı olmayan yen i fəhlə dəstələri 


257 

 

gəlird i. Təsadüfi deyild i ki,  iĢ buraxanla rın 80 faizindən çoxu iĢ stajı bir ildən az 



olan  fəhlələr  idi

19

.  Buna  görə  də  çətin  əmək  Ģəraitində  təkcə  ruh  yüksəkliyi 



hesabına müvəffəqiyyət ilə təmin etmək faktiki olaraq mü mkün olmu rdu. 

Ġkinci  beĢilliyin  birinci  ilindən  müəyyən  gerilik  müĢahidə  olunmağa 

baĢladı.  1933-cü  ildə  p lan  qazmada  cəmi  78,3  faiz

20

,  respublikanın  bütün  ağır 



sənayesində 79,7 faiz, yüngül sənayedə isə 82 faiz yerinə yetirildi

21

. Bütün Ġttifaq  



üçün  mühüm  o lan  sənaye  sahəsində  yaranmıĢ  qeyri-qənaətbəxĢ  vəziyyət 

ÜĠK(b)P  MK-nı  ço x  narahat  etdi  və  o,  1934-cü  il  may ın  14-də  "Azərneftin  iĢi 

haqqında" xüsusi qərar qəbul etdi.  Qərarda çat ıĢma zlıq ların aradan qaldırılması, 

fəhlələr  arasında  kütləv i  partiya  iĢinin  gücləndirilməsi,  bütün  səylərin  neft 

sənayesi planın ın yerinə yetirilməsinə yönəldilməsi tələb olunurdu

22



Respublika partiya rəhbərliyi təcili tədbirlər görülmədən,  maddi-mənəvi 

baza  yaradılmadan,  texniki  vasitələri  qüvvətləndirmədən  yenə  də  "yarıĢlar" 

vasitəsilə  fəhlə  əməyini  gərgin ləĢdirmək  xəttini  götürdü.  Artıq  1934-cü  ilin  

birinci  yarısında,  de mək  olar  ki,  təsərrüfatın  bütün  sahələrində  fəh lələ rin  

əksəriyyəti sosializm yarıĢı ilə əhatə olunmuĢdu. 1934-cü ilin yayına kimi neftçi 

fəhlələrin  73,1  faizi,  ipək-yun  sənayesi  fəhlələrinin  66,8  faizi,  maĢınqayırma 

sənayesi  fəhlələrinin  isə  62,3  faizi  sosializm  yarıĢına  qoĢuldu

23

.  1934-cü  ildə  



neftçilər  ö lkəyə  19182  min  ton  və  ya  1933-cü  ildəkindən  3856,1  min  ton  artıq 

neft  verdilər

24

.  1933-1934-cü  illərin  neft  hasilatı  planın ı  yerinə  yetirən  



Azərbaycan  neftçilərinin  son  dərəcə gərgin  əməyi  ya lnız  Lenin,  Əmə k  Bayrağı 

ordenləri və SSRĠ MĠK fərman ları ilə təltif o lunmaq la qeyd edild i. 

Neft 

hasilatın ın 



artırılmasında 

istismar 

prosesinin 

mexanikləĢdirilməsin in – dərinlik nasosları və ko mpressorların daha geniĢ tətbiq 

edilməsin in  mühüm əhəmiyyəti var  idi.  1934-cü  ildə neftin bütün hasilat artımı 

neft sənayesində kompressor istismarının texniki cəhətdən yenidən qurulması və 

həmçinin  zərbə  qazıma  üsulunun  dərin  qazımaya  imkan  verən  yeni  rotor  üsulu 

ilə  kütləvi surətdə əvəz edilməsi nəticəsində mü mkün olmuĢd u. 1934-cü ildə bir  

dəzgahın aylıq orta qazıma sürəti  1933-cü  ildəki  173,6  metrdən 222,0  metrədək  

artmıĢdı


25

1935-c i  il  A zərbaycanda  sovet  hakimiyyəti  quru lmasının  15  illiyin in 



təntənəsilə  baĢlandı.  1935-ci  il  martın  15-də  SSRĠ  MĠK  A zərbaycan  SSR-i  neft 

və  pambıq  istehsalı  sahələrində  əldə  etdiyi  nailiyyətlərə  görə  Lenin  ordeni  ilə  

təltif etdi.  Ġyun ayında isə 53

 

nəfər neft sənayesi və partiya iĢçisi mü xtəlif  Ġttifaq  

ordenlərın layiq görüldülər

26



Lakin  bəzi  irə liləy iĢlərə  baxmayaraq,  p lanın  kəsirlə  baĢa  çatmasının  

qarĢısını  almaq  mü mkün  olmamıĢdı.  Bunun  səbəblərindən  biri  əməy in  maddi 

stimullaĢdırılması  mexanizmlərin in  inzibati-amirlik təzyiq i  ilə sıxıĢdırılması  id i. 

Rəhbər  kadrlar  arasında  böyük  axıcılıq  var  idi,  texnikanın  öyrənilməsi 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   121   122   123   124   125   126   127   128   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə