Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə127/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   123   124   125   126   127   128   129   130   ...   223

260 

 

ġura  yalnız  b ir  məsələni  -  Staxanov  hərəkatın ın  in kiĢafı  haqqında 



ÜĠK(b)P  MK  dekabr  p lenumu  qərarlarının  yerinə  yetirilməsi  gediĢini  mü zakirə 

edirdi.  ġura  və  eləcə  də  1936-cı  ilin  iyul  ayında  keçirilən  Azərbaycan  neft 

sənayesi staxanovçularının və mühəndis-texnik iĢçilərinin Ümu mbakı müĢavirəsi 

neft sənayesində Staxanov hərəkatın ın nailiyyətlərin i qeyd etməklə bərabər, onu 

daha da geniĢləndirməyin zəruriliyin i göstərdi

35



1936-c ı  il  oktyabrın   əvvəlində  Azə rbaycan  neft  sənayesində  Staxanov 

iyirmigünlüyü  keçirildiyi  e lan  olundu.  Bu  təĢəbbüs  bütöv  bir  sənaye sahəsində 

Staxanov  üsulunun  tətbiqinə  və  neft  sənayesində  yaranmıĢ  kəsirin  aradan 

qaldırılmasına yönəldilən ə mək fədaka rlığı id i. 

"Pravda" qəzeti 1936-c ı il oktyabrın 13-də "Neftçi yo ldaĢlar, bakılıların  

təĢəbbüsünə  qoĢulun"  adlı  baĢ  məqaləsində  Bakı  neftçilərin in  bu  nəcib 

təĢəbbüsünü təqdirəlayiq  hesab  edərək,  ölkən in  digər  neft  sənayesi  iĢçilərini  də 

bu hərəkata qoĢulmağa çağ ırdı. 

1936-c ı  il  oktyabrın  15-dən  noyabrın  3-də k  davam  edən  Sta xanov 

iyirmigünlüyü  neft  sənayesində  ciddi  nailiyyətlərlə  nəticələndi.  Bu  müddətdə 

gündəlik neft istehsalı 56,2 min  tondan 58 min tona qalxd ı. Qazıma sahəsində isə 

orta dəzgah - ay sürəti 623 met rdən 633,6 metrə çatdı

36



Azərbaycan  neft sənayesində geniĢlənən  Staxanov  hərəkat  1937-ci  ilin  



axırında  15824  nəfəri  əhatə  edirdi.  Staxanov  hərəkat  fəhlələrin  mədəni-texn iki 

səviyyəsi  yüksək  olan  sahələrdə  daha  geniĢ  yayılırd ı.  Belə  ki,  əgər  1935-ci  il 

noyabr  ayının  1-də  neftayırma  sənayesi  sahəsində  çalıĢan  fəhlələrin  yalnız  9,1 

faizi  Sta xanov  hərəkatı  ilə  əhatə  olunmuĢdusa,  bu  faiz  1937-ci  ilin  əvvəlində 

46,4-ə,  1937-ci  ilin  a xırında  isə  54,5-ə  qalxmıĢd ı.  Ha lbuki,  həmin  vaxtda  neft 

istehsalı  sahəsində  iĢləyən  fəhlələrin  36,7  fa izi,  neft  maĢınqayırması  sahəsində 

41,1 faizi, neft tikintisi sahəsində isə 33 faizi Staxanov hərəkatına qoĢulmuĢdu

37



Bütün  ölkədə  olduğu  kimi,  Azərbaycanda  da  kommun istlər  Staxanov 

hərəkatının  geniĢlənib  inkiĢaf  etməsində  böyük  fəallıq  göstərərək  onun  ön 

sıralarında  gedirdilər.  1937-ci  ilin  axırında  respublika  neft  sənayesində  iĢləyən 

ko mmunistlərin 66 faizi staxanovçu idi

38



Respublikanın  partiya,  təsərrüfat  və  həmkarlar  Ġttifaq ları  təĢkilatları 



əslində  o  vaxtlar  Staxanov  hərəkatın ı  əsil  kütləv i  fəhlə  hərəkatına  çevirə 

bilməd ilər.  Bu  vəziyyətin  səbəblərindən  biri  partiya  və  həmkarlar  Ġttifaqları 

orqanların ın  "süni Ģəkildə",  deklarativ  olaraq  -  ancaq sözdə  "əmək  coĢqunluğu" 

cəhdləri,  hay-küy  salmaqla  fəhlələrin  əmək  fəaliyyətini  maddi  maraqlandırma 

prinsipi  əsasında  qurmaları  id i.  Zəh mətkeĢ  xalq  Ģüurlu  surətdə  müəyyən 

çatıĢmazlıqlara  dözür,  ü zücü  zəhmət  və  məiĢət  çətinliklərinə  tab  gətirir,  ü mid  

edirdi  ki,  bu  çətinliklər  müvəqqətidir  və  indi  onlar  "özlərinin  parlaq  

gələcəklərini"  -  sosializm  cəmiyyətini  qururlar.  Fəhlələr,  mühəndislər, 




261 

 

mütəxəssislər  bu  illərdə  sənayeləĢdirmənin  müvəffəq iyyətlərin i  əzmkarlıqla 



təmin edir, xalq təsərrüfatın ın inkiĢafında müəyyən irəliləyiĢlərə nail olu rdular.  

Azərbaycan S ovet  Ġttifaqının  baĢ neft  bazasıdır.  Birinci beĢillik təzə 

tikintilərlə  səciyyələnirdisə,  Ġkinci  beĢillik  əsas  etibarilə  yeni  müəssisələrin  və 

yeni  texnikanın  mənimsənilməsi  beĢilliy i  oldu.  La kin  bu,  o  demək  d eyildi  ki, 

ikinci  beĢillikdə  tikintin in  miqyas ı  məhdudlaĢırdı.  Birinci  beĢillik  illərində 

Azərbaycanda  25  iri  dövlət  sənaye  müəssisəsi  tikilmiĢ  və  iĢə salın mıĢdı,  Ġkinci 

beĢillikdə isə yeni texnikaya əsaslanan 27 müəssisə istismara verilmiĢdi

39



Ġkinci  beĢillik  xalq  təsərrüfatına  yüksək  kapital  qoyuluĢu  ilə 



səciyyələnirdi:  Azərbaycan  xalq  təsərrüfatına  (ko lxo zlarsız)  sərf  edilən  379  

milyon  manat  (müqayisəli  qiy mətlə)  birinci  beĢillikdəkindən  2,7  dəfədən, 

sənayeyə  qoyulan  252  milyon  isə  2,8  dəfədən  ço x  idi.  Respublika  xalq  

təsərrüfatına qoyulan bütün kapitalının  66,5 faizi sənayeyə, 11,3 faizi nəqliyyat 

və  rabitəyə,  5,8  faizi  kənd  təsərrüfatına,  16,1  faizi  mən zil  tikintisinə,  elm,  

mədəniyyət, maarif, səhiyyə və s. yönəldilmiĢdi

40



Ġkinci  beĢillikdə  də  Azərbaycan  sənayesinin  əsas  sahəsi  olan  neft 



sənayesinin in kiĢaf etdirilməsi partiya və dövlətin ən  mühüm vəzifəsi  idi. 1932-

ci  ilə  qədər  respublikada  neft  ancaq  AbĢeron  regionunda  çıxarılırdısa,  ikinci 

beĢillikdə  ölkədə  neftə  olan  tələbatın  sürətlə  artması  ilə  əlaqədar  onun 

coğrafıyasının  geniĢləndirilməsi  ön  plana  çəkild i.  AbĢeronda  Lökbatan,  Ələt, 

Puta,  Qaraçu xur,  Qa la  və  s.  yeni  neft  sahələrində  neft  çıxarılması  ilə  yanaĢı, 

Neftçala və Siyəzəndə də yeni neft sənaye rayonları yaradıldı. 

Açıq  dəniz  Ģəraitində  neft  quyularının  qazılması,  hasil  edilməsi,  onun 

nəqli,  mədənlərin  enerji  və  avadanlıqla  təchizi,  iĢçi  qüvvəsindən  istifadə 

qurudakına  nisbətən  olduqca  çətin  və  baha  baĢa  gəlməsinə  baxmayaraq,  ikinci 

beĢillikdə dənizdə də  kəĢfiyyat iĢlərinin aparılmasına baĢlandı.  Görkəmli neftçi-

mühəndis  Fətulla  Əsəd  oğlu  Rüstəmbəyovun  bilavasitə səyləri  və  rəhbərliy i  ilə 

ilk  dəfə  açıq  dənizdə  neft  istehsalının  əsası  qoyuldu.  1935-ci  il  may ın  12-də 

Sovet  Ġttifaqında  ilk  dəfə  o laraq,  Pirallahı  (keçmiĢ  Artyom)  adası  yaxın lığ ında 

775  metr  dərin likdə,  dövrü  üçün  görünməmiĢ  qısa  müddətdə  -  52  gündə 

qazılmıĢ,  ilkin  debiti  30  ton  olan  dəniz  quyusu  neft  verdi.  Ġyunun  14-də 

"Bakinski  raboçi" ("Bakı fəh ləsi") qəzeti bütün dünyaya elan etmiĢdi: "SSRĠ-də 

ilk  dəfə  olaraq  dənizdə  30  hektar  neftli  sahə  əldə  edilmiĢdir.  Burada  artıq  30 

quyunun  özülünü  qoymaq  mü mkündür  və onlar  Ģübhəsiz  neft  verəcək".  Burada 

1936-1937-c i  illə rdə  qazılıb  istismara   verilmiĢ  157  saylı  quyu  hələ  də   neft 

verməkdədir

41



Texniki  yenidənqurma  neft  hasilatı  ü zrə  istismarı  da  təkmilləĢ dird i. 



Dərin  qazıma,  burma  qazıması  və  turbobur  qazımada  mühü m  müvəffəqiyyətlər 

əldə  edilmiĢdi.  Qazıma  iĢləri  yüz  faiz  burma  qazıması  və  turbin  üsulu  ilə 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   123   124   125   126   127   128   129   130   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə