Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə30/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   26   27   28   29   30   31   32   33   ...   223

64 

 

birləĢin!"  Ģüarı  altında beynəlxalq  imperializmə  qarĢı  mübarizəni  davam  etdirməyi 



qərara almıĢdılar. Lakin bu, dünya inqilabı uğrunda mübarizə aparan "bolĢeviklərin 

ekspansiyaçı" siyasətinin ifadəsi və "bolĢevizm" ideyalarını ġərq xalqlarının əməkçi 

təbəqələrinin  Ģüuruna  süni  surətdə  yeritmək,  islamın  yaĢıl  bayrağını 

"internasionalın" qırmızı bayrağı ilə əvəz etmək cəhdi idi. 

Ermənistanda  və  Gürcüstanda  sovet  hakimiyyətinin  qurulması. 

Azərbaycan  SSR-in  elan  olunması  Ermənistanda və  Gürcüstanda siyasi  vəziyyətə 

güclü təsir göstərdi. Ermənistan və Gürcüstanın Ģəhərlərində Sovet Azərbaycanı ilə 

həmrəylik nümayiĢləri və mitinqləri keçirilirdi. Ermən i və gürcü fəhlələri Bir  may  

nümayiĢlərinə  "YaĢasın  Sovet  Rusiyası",  "YaĢasın  Sovet  Azərbaycanı",  "indiki 

hökumət  rədd  olsun!",  "Hakimiyyət  Sovetlərə",  "YaĢasın  Sovet  Ermənistanı", 

"YaĢasın 

Sovet 


Gürcüstam" 

Ģüarları 

ilə 

çıxmıĢdılar. 



Aleksandropol 

zəhmətkeĢlərinin  Bir  may  mitinqi  Azərbaycan  Ġnqilab  Komitəsinin  sədri  N. 

N.Nərimanova təbrik teleqramı qəbul etmiĢdi

127


Ermənistan  və  Gürcüstan  zəhmətkeĢlərinin  Bir  may  çıxıĢları  silahlı 

üsyanlara çevrildi. Sovet Azərbaycanı onlara kömək göstərirdi. Azərbaycan Ġnqilab 

Komitəsi Qazax-ġəmĢəddin qəzasının erməni partizan dəstələri üçün pul və ərzaq 

göndərmiĢdi.  Lakin  Qərb  imperialistlərinin  dəstəklədikləri  daĢnakların  və 

menĢeviklərin  üstün  qüvvələri  Ermənistanda  və  Gürcüstanda  may  üsyanlarını 

amansızlıqla  yatırtdılar.  Üsyanlarda  iĢtirak  edən  kommunistlərin  bir  çoxu 

daĢnakların  və  menĢeviklərin  ağ  tenorundan  xilas  olaraq  sovet  Azərbaycanında 

sığınacaq  tapdılar.  Azərbaycanın  sovet  hökuməti  erməni  daĢnaklarının  və  gürcü 

menĢeviklərinin ağ terroruna qarĢı qəti etirazını b ild ird i

128



1920-ci  il  iyulun  2-də  Tiflisdə  RSFSR-in  səlahiyyətli  nümayəndəsinin 



iĢtirakı  ilə  sovet  Azərbaycanı  və  Ermənistan  arasında  yaxın  vaxtlarda  Qazax 

Ģəhərində hər iki tərəfin nümayəndələrinin sülh konfransını çağırmaq haqqında saziĢ 

imzalandı

129


DaĢnak  terroru  ilə  əlaqədar  AK(b)P  MK  Siyasi  Bürosu  1920-ci  il 

avqustun  27-də  A zərbaycan  SSR-in  Ġrəvandakı  fövqəladə  nümayəndəsi 

Ġ.Ġ.Dovlatovun  Ermənistanda  vəziyyət  haqqında  məruzəsini dinlədi. Qərara alındı 

ki,  Ermənistan  KP  MK-nın  nümayəndələri  ilə  b irlikdə  aparat  yarad ılsın  və 

daĢnaklarla  mübarizə  planı  hazırlansın,  habelə  Ermənistanda  həbs  edilmiĢ 

kommunistlərin  əvəzinə  Azərbaycanda  daĢnakların  girov  elan  olunmaları  barədə 

G.V.Çiçerinlə  əlaqə  saxlansın

130

. Azərbaycan sovet  hökuməti  etiraz  əlaməti  olaraq, 



Ermənistana  öz    missiyasını    göndərməkdən    imtina  1920-ci  ilin  noyabrda 

Gürcüstanda olan Azərbaycan  SSR-in  xalq  xarici  iĢlər  ko missarı  M.D.Hüseynov 

N.Jordaniya  ilə  görüĢ müĢ  və  Gürcüstanda  kommun istlərin  həbs  edilməsi  ilə  

əlaqədar ona qəti etirazını b ildirmiĢdi

131




65 

 

Bakıda  Ermənistan  K(b)P  MK-nın  xarici  bürosu  və  RK(b)P  MK  Qafqaz 



bürosu yanında Gürcüstan K(b)P MK-nın xarici bürosu var idi. Onlar Ermənistanda 

və  Gürcüstanda  kommunistlərin  fəaliyyətinin  güclənməsində  mühüm  rol 

oynayırdılar.  Bakıda  "Ermənistan  KP  MK-nın əxbarı"  nəĢr  edilirdi.  Ermənistanın 

xarici  Ölkələrdəki  ko mmunist  təĢkilatlarının  sentyabrın  10-da  Bakıda  keçirilən 

konfransı  sovet  hakimiyyəti  uğrunda  mübarizəyə  hazırlıq  məsələlərini  mü zakirə 

etdi


132

1920-ci il sentyabrın 30-da Bakıda Gürcüstan kommunistlərinin  müĢavirəsi 



keçirildi. MüĢavirə gizli partiya aparatının, partiya sıralarının möhkəmləndirilməsinə, 

kənddə və orduda partiya iĢinin, partiya mətbuatının gücləndirilməsinə dair konkret 

tədbirlər qəbul etdi

133


Sovet  Azərbaycanı  Ermənistan  və  Gürcüstan  kommunistlərinə, 

zəhmətkeĢlərinə  pulla,  mü xtəlif  Ģ eylərlə  kö mək  edirdi.  Bakıdan  Ermənistana 

milliyyətcə erməni olan çoxlu məsul iĢçi göndərilmiĢdi

134



Sovet  Azərbaycanı  ərazisində  yaradılan  erməni  üsyançı  polku 



Ermənistanda  sovet  hakimiyyətinin  qurulması  və  möhkəmləndirilməsində  iĢtirak 

etmiĢdi


135

1920-ci il noyabrın 29-da Ermənistanda daĢnak hökuməti devrildi və sovet 



hakimiyyəti  quruldu.  Ermənistanda sovet hakimiyyətinin qurulması  Ermənistan və 

Azərbaycan  xalqları  arasında  yeni  əlaqələrin  yaranacağından  xəbər  verirdi. 

Azərbaycan hökuməti erməni xalqına lazımi yardım etmək üçün konkret tədbirlər 

görürdü.  Bakının  bir sıra  müəssisələrinin  fəhlələri  bir  günlük  əmək  haqqını  qaçqın 

ermənilər üçün ayırmağı qərara almıĢdılar

136


Azərbaycan Ġnqilab Komitəsinin qərarı ilə sovet Ermənistanına qırx sistern 

neft, avtomaĢınlar

137


,  35 vaqon taxıl məhsulları, 5 vaqon ağ neft 

138


 göndərilmiĢdi. 

1921-ci  ilin  əvvəlində    Qızıl  ordu  hissələrinin  köməyi  ilə  Gürcüstanda 

baĢlayan  silahlı  çıxıĢlar  həmin  il  fevralın  25-də  menĢevik  hökumətinin  sovet 

hakimiyyəti ilə əvəz o lun ması ilə nəticələndi. 

Elə  həmin  gün  Azərbaycan  fəhlələri  gürcü  menĢeviklərinin  dağıtdıqları 

Poylu  körpüsünü  qısa  müddətdə  bərpa  etdilər,  Gürcüstanda  sovet  hakimiyyəti 

qurulması  münasibətilə  Bakı  sovetinin  bütün  fəhlə təĢkilatları  ilə  birgə  keçirdiyi 

iclasda bəyannamə qəbul olundu. Bəyannamədə deyilirdi: "Bakı proletariatı... gənc 

Gürcüstan  Sovct  Respublikasına  hər  cür  yardım  göstərəcəyini  vəd  edir"

139


.  Sovet 

Azərbaycanı 

hökumətinin 

baĢçısı 


N.N.Nərimanov 

Gürcüstanda 

sovet 

hakimiyyətinə həsr olunmuĢ nitqində "Gürcüstanın  fəhlə və kəndlilərinə ən geniĢ 



yardım göstərməyə" çağırmıĢdı

140


Sovet Azərbaycanı gürcü fəhlə və kəndlilərinə yardım olaraq ərzaq, neft 

məhsulları göndərirdi. Təkcə 1921-ci  il fevralın 25-dən martın 15-dək  Gürcüstana 

140  min  puddan  çox  neft və təxminən  1600 pud ağ neft

141

,  habelə  40 vaqon taxıl



142

 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   26   27   28   29   30   31   32   33   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə