Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə9/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   223

21 

 

özbaĢına və sərbəst, əslində müstəmləkəçilər kimi aparırdılar. hədsiz rekvizisiyalar, 



müsadirələr,  mənzillərin  sıxlaĢdırılması,  mü rtəce  əhval-ruhiyyəli  hərbçilərin  

təhqiramiz  hərəkətləri,  Ģəriətin,  milli  adət  və  ənənələrin  təhqir  olunması  əhalini 

ümidsiz  vəziyyətə  salmıĢdı.  Ordunu  ərzaq,  paltar  və  ayaqqabı  ilə  təchiz  etmək 

xalqın  çiynində  ağır  yük  olmuĢdu.  Tağıyev  fabriki  parça  ilə  yalnız  ordunu təchiz 

edirdi, istehsal olunan ayaqqabının 75 faizi orduya verilirdi. ĠĢ o yerə gəlib çatmıĢdı 

ki,  təcili  surətdə  "bütün  mağazalardan  və  istər  açıq,  istərsə  də  gizli  surətdə 

ayaqqabı  alveri  edən  Ģəxslərdən  ordu  üçün  yararlı  olan  ayaqqabının  hamısını 

müsadirə etmək" tapĢırılmıĢdı. 

Gürcüstanda sovet hakimiyyəti  elan  olunduqdan sonra  XI  Qızıl  ordunun 

oraya köçürülmüĢ hissələrini bir aydan sonra Azərbaycana  qaytarmaq planlaĢdırılırdı. 

N.Nərimanov,  D.Bünyadzadə  və  A.Serebrovski  bundan  xəbər  tutaraq,  Moskvaya 

həyəcanlı teleqram göndərdilər: "Azərbaycan kəndliləri və fəhlələri on ay ərzində 

11-ci  ordunun yerləĢdirilməsinin  bütün  ağırlığını  çəkmiĢlər.  Kəndlilər  və  fəhlə lər 

pis  qidalanır,  p is  geyinirlər  və  onların   vəziyyəti  ümidsizdir,  belə  ki,  kiçik 

Azərbaycan 11-ci orduya çox böyük miqdarda ərzaq və paltar vermiĢdir". 

u

On  birinci  ordunun  ac  və  qarət  edilmiĢ  Azərbaycana  qaytarılmasının  



tamamilə qeyri-mü mkünlüyü" barədə məlu matı ədalətli sayan V.Ġ.Lenin 1921-ci 

il  ma rtın  29-da  RK(b)P  MK  Siyasi  bürosunun  tapĢırığı  ilə   (V.Ġ.Lenin, 

M.Ġ.Kalinin, M.B.Kamenev,  V.M.Molotov lehinə səs vermiĢ, L.D.Trotski bitərəf 

qalmıĢdı)  Q.K.Orconikidzeyə  teleqram  göndərmiĢdi;  "Bu  ordunu  Gürcüstanda 

saxlamaq  və  xaricdən  taxıl  gətirilməsini  necə  olursa-olsun sürətləndirmək  üçün 

ən ciddi tədbirlər görün"

34



Ona  görə  də  Azərbaycana  ərzaq  gətirilməsini  gücləndirməy in  və 



əslində  Sovet  Rusiyasını  yanacaqla  təmin  etmək  üçün  iĢləyən  Bakı  fəh lələrin in 

paltar,  Ģəkər  və  digər  ilkin  tələbat  malları  ü zrə  RSFSR-in  ümu mi  tapĢırığına 

daxil et məyin  zəruriliyi barədə  məsələ qarĢıya ç ıxd ı. A zərb aycan kəndlilə ri ta m 

müflislik  həddində  olduqlarına  görə  RSFSR  tərəfındən  kö mək  xüsusilə  zəruri 

idi.  Gənc  respublikanın  vəziyyətini  yüngülləĢdirmək  məqsədilə  ona  yardım 

göstərmək üçün bir sıra tədbirlər görüldü. Ġlk növbədə Azərbaycan  kəndlilərinə 

ehtiyatla  yanaĢmaq  nəzərdə  tutulurdu və Azərbaycanda  ərzaq siyasəti  bir  qədər 

yumĢaldıldı.  Qolço maq lardan  alınan  artıq  mal-qara,  taxıl  və  digər  kənd 

təsərrüfatı  məhsulları sovet təsərrüfat orqanlarının ixtiyarına verilmir, ən yo xsul 

kəndlilər arasında bölüĢdürülürdü. Höku mət ciddi surətdə xəbərdarlıq etmiĢdi ki, 

Azərbaycan  əhalisi  arasında  adi  hal  sayılan,  muzd lu  əməkdən  istifadə  etmədən 

öz  iĢ  qüvvəsi  hesabına  saxladıq ları  geniĢ  təsərrüfata  malik  olan  böyük  ailələri 

qolçomaqlar sırasına aid etməsinlər.  Qəbilə  məiĢətini saxlamıĢ icmalardan artıq 

ma l-qaran ı  və  digər  məhsulları  a lmaq  da  qadağan  olunmuĢdu.  Qəza larında  bir 

çoxunda  taxıl  ehtiyatının  tükən məsi  nəzərə  alınaraq,  Lənkəran  və  Quba 



22 

 

qəzalarından  baĢqa,  Azərbaycanın  bütün  ərazisində  hər  cür  taxıl  tədarükü 



dayandırılmıĢdı.  Kəndi  parça,  ağ  neft  və  duzla  təchiz  etmək  üçün  tədbirlər 

görülür,  bunlar  kəndlilərə  yerinə  yetirilmiĢ  sapalaq  üçün  mükafat  o laraq 

verilirdi. 

Azərbaycanın  özünəməxsus  Ģəraiti  nəzərə  alın maq la  burada  iqtisadi 

siyasətin,  o  cümlədən  ərzaq  siyasətinin  həyata  keçirilməsi  rəs mi  idarələr  və 

ictimaiyyət  tərəfındən  geniĢ  müzakirə  olunurdu.  Sovet  Rusiyasından  fərqli 

olaraq,  Sovet  Azərbaycanında  proletariatla  yo xsul  kəndlilərin  ittifaq ını 

möhkəmləndirmək  və  inkiĢaf  etdirmək  üçün  torpaq  məsələsinin  düzgün 

qoyulması  və  tənzimlən məsi  b irinci  dərəcə li  əhəmiyyət  kəsb  edirdi.  Ərzaq  

məsələsinin həlli də əsasən bundan asılı id i. 

Azərbaycan  kəndlisinə  və  onun sosializm  quruculuğuna  cəlb  olunması 

ilə  bağlı  bütün  məsələlərə  düzgün  yanaĢılmasının,  ço xmillətli  Bakı  pro letariatı 

ilə  onun  ittifaqın ın  yeni  zəmində  möhkəmləndirilməsinin  o  vaxt  böyük  siyasi 

əhəmiyyəti  var  id i.  RK(b)P  MK  Siyasi  Bürosunun  V.Ġ.Lenin  tərəf indən 

hazırlan mıĢ  və  1920-ci  il  noyabrın  27-də  Siyasi  Büronun  qəbul  etdiyi  qərara 

Sovet  Azərbaycanında  ərzaq  siyasətini  yumĢaltmağın  zəruriliyi  barədə  bəndin 

daxil olun ması təsadüfi deyild i.  Qəra rda deyilird i: "Azərbaycanda ərzaq siyasəti 

yumĢaldılsın,  yəni:  A zərbaycanda,  Muğandan  kənarda  kəndlilərdən  taxıl  heç 

alın masın. Muğanda isə son dərəcə ehtiyatla alınsın"

35



Bu qərarla əlaqədar olaraq 1920-ci  ilin dekabrında Azərbaycanda ərzaq  

tədarükünü dayandırmaq qərara alındı

36



Azərbaycan  Ġnqilab  Komitəsi  kəndlilərə  yardım  göstərilməsi  üzrə 



ko missiya  yaratdı.  D.X.Bünyadzadənin,  H.H.Su ltanovun  və  baĢqa  məsul 

iĢçilərin  daxil  o lduqları  ko missiyanın  əsas  vəzifəsi  qəzalara  maddi,  təsərrüfat 

yardımın ı  təĢkil  etmək  id i

37

.  1920-c i  ilin  dekabrında  Azərbaycan  Ġnqilab 



Ko mitəsinin  qərarı  ilə  yoxsul  kəndlilərə  yardım  göstərmək  üçün  də  xüsusi 

ko missiya  yaradıld ı.  Bu  məqsədlə  ko missiyanın  sərəncamına  10  milyon  manat 

ayrılmıĢdı

38



Respublikanın  bütün  partiya,  sovet  və  təsərrüfat  təĢkilatlarına 

tapĢırılmıĢdı  ki,  kəndlilərin,  qəza  orqanlarının  iĢlə  əlaqədar  Bakıya  gələn  

nümayəndələrinə xüsusi qayğı göstərsinlər.  

N.Nərimanovun  təklifınə  əsasən  kəndliləri  H.Z.Tağıyev  fabrikinin  

buraxd ığı  parça  ilə  təchiz  etmək  qərara  alın mıĢ,  Xalq  Ərzaq  Ko missarlığına  isə 

kəndə ərzaq göndərmək tapĢırılmıĢdı

39



1921-c i  ilin  yanvarında  M.D.Hüseynov  baĢda  olmaq la  Azə rbaycan 



SSR-in  Ali  Ġqtisadi  ġurasının  (AĠġ)  yaradılması  haqqında  qərar  qəbul  edild i

40



AĠġ  respublikada  mövcud  olan  bütün  təsərrüfat  orqanlarının  fəaliyyətini 

birləĢdirir  və  Azərbaycanm  təsərrüfat  quruculuğuna  rəhbərlik  edird i

41

.  La kin  o, 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə