YEGANLI S.T.. HACIYEV E. M.
manı müştərilərə yüksək səviyyədə xidmət göstərməsi korporativ təəsürat
yaradır, firmanın nizam intizamlı və onun etibarlı olmasını göstərir. Turizmin
məhsuluna olan inam onun ən vacib xüsusiyyətlərindən biridir. Bu xüsusiyyət
firmanın imicinə təsir göstərir. Firmamn müsbət imici müştərilərin öz
istirahətlərini təşkil etmək üçün bu firmalara müraciət etməsinə zəmin yaradır.
Turizmi inkişaf etmiş ölkələrin böyük şəhərlərində hər il turist sərgisi və
yarmarkası təşkil olunur. İlk beynəlxalq turist sərgisi Bakıda 2002-ci ilin may
ayında. «Avropa» otelində təşkil olunmuşdur. Ondan
bir il sonra həmin oteldə
II dəfə beynəlxalq turist sərgisi təşkil olunmuşdur.
Həmin sərgilərin təşkilində
məqsəd Azərbaycanda turizm sənayesinin yaranması- m və turizmin inkişaf
istiqamətlərini göstərmək olmuşdur.
Beynəlxalq turizm sərgisinin təşkili prosesini Moskvada keçirilən
«MİTT-97» sərgisinin misalında göstərmək olar. Bu sərgini 1997-ci ildə
İngiltərənin xüsusiləşdirilmiş «İTE» və Rusiyanın «L» və «A» maliyyə
qrupları birgə'təşkil etmişdilər.
Sərgidə iştirak etmək istəyən hər bir şirkət 6 ay qabaq ərizə verir. Ərizədə
şirkətə lazım olan stend sahəsini, onun yerləşdirilməsini və avadanlığı göstərir:
Sərginin hər kvadrat metrinin statusundan asılı olaraq qiyməti olur. Beynəlxalq
miqyasda təşkil olunmuş sərgilərin hər 1 m--nin qiyməti çox olur. Yığılan
məbləğin əsasında sərgidə paylamaq üçün poliqrafik materiallar hazırlanır.
Hər şirkət sərgidə iştirak etmək üçün iş plam. avadanlığı yerləşdirmə planı
tərtib edir. Hər firma sərgidə özünə 9 m--dən az olmayan sahə icarəyə götürür.
Hər 1 m- sahənin qiyməti «MİTT-97» sərgisində 195 Solmuşdur.
Stendlərin yerləşdirilməsinin 5 variantı təklif olunur:
I
- Düz xətt üzrəi, ancaq bir tərəfdən açıq. Minimal sahə - 12 m-.
II
- Bucaq
şəklində, iki tərəfdən açıq. Minimal sahə - 18 m-.
Bu cür
yerləşmədə icarə haqqı 10 % artır.
III
- Yarımada, üç tərəfi açıqdır. Minimal sahə - 36 m-.
Əlavə icarə
haqqı 15 % artır.
IV
- Ada, dörd tərəfi açıqdır. Minimal sahə - 72 m-. Əlavə icarə haqqı
20%-dir.
V
- İki mərtəbəli stend, əlavə icarə haqqı - 50 %.
Qeydə alınma və kataloqların tərkibinə daxil olma - 325 $.
Stendlərin hazırlanması və formalaşması hər firmanın imicinə və iş
istiqamətinə uyğun olmalıdır. Stenddə lazımı qədər əyani reklam materi-
186
T U R İ Z M
allan olmalıdır. Qulluqçular sərgi iştirakçılarının bütün suallanna cavab
vermək üçün lazımı qədər məlumatlı olmalıdırlar. Müştəriləri cəlb etməkdən
ötrü sərginin gedişi zamanı video materiallardan, artistlərin iştirakından,
lotereya təşkilindən istifadə etmək olar. Sərgi zamanı turlan ucuz qiymətə
satmaq da olar. Bəzi şirkətlər sərgi zamanı satılan turist məhsulundan yaxşı
gəlir götürmüşdürlər.
Sərgilərin və yarmarkaların yaxşı təşkil olunması turoperatorların
idarəetmə qabiliyyətindən asılıdır. Sərgi - yarmarka fəaliyyəti mehmanxana
biznesi ilə sıx əlaqədardır. Məsələn, Amerikada sərgi, yarmarka, konfrans və
turizm sahəsində təşkil olunmuş kütləvi tədbirlərin şəhər iqtisadiyyatına olan
müsbət təsirini nəzərə alaraq mehmanxana biznesində vergiləri azaltmışlar.
Bundan ötrü. Nyu-York şəhərinin turizm sənayesi ştatın adminstrasiyası ilə 4 il
mübarizə aparmışdır. Sərgiyə gələn adamlar otellərdə yerləşirlər. Bundan
başqa, onlar muzeylərə, teatrlara, restoranlara, maqazinlərə gedirlər, alış-veriş
edirlər, taksilərdən, şəhərin xidmət sahələrindən istifadə edirlər. Ona görə də.
böyük sərgilər şəhərlərdə ticarətin canlanmasına və iqtisadi inkişafa səbəb
olurlar. Dünyanın müxtəlif yerlərində və müxtəlif zamanlarda hər il onlarla
beynəlxalq turist yarmarkalan, sərgiləri, birjası və başqa kütləvi turist tədbirləri
təşkil olunur. Bu tədbirləri seminarlar, press-konfranslar, təqdim olunma
mərasimləri müşahidə edirlər. Onların hamısı firmaların öz məhsulunu
ictimaiyyətə təqdim etməyə, müqavilə bağlamağa, yeni partnyorlar tapmağa,
reklam edərək informasiya yaymağa
və nəhayət, təcrübə mübadiləsi aparmağa
imkanlar yaradırlar.
Bu tədbirlərdən ən böyüyü hər il Berlində təşkil blürian turizm birjasıdır.
Londonda təşkil olunan beynəlxalq turist yarmarkası, Madriddə təşkil olunan
beynəlxalq turist sərgisi və s. Firmaların bu cür ixtisaslaşmış turist sərgilərində
iştirakı turist məhsulunu qabağa irəlilətməkdən ötrüdür.
Bu cür tədbirlərin görülməsinin əsas məqsədi müştərilərə, turdpera-
torlara və onlann partnyorlanna külli miqdarda istehsal olunan turist
məhsullarından «baş çıxartmağa» kömək etmək və bu məhsulun satışını təmin
etməkdir.
1 8 7