Inocte 2017 II. International New Tendencies Congress in Ottoman Researches



Yüklə 4,02 Kb.

səhifə25/38
tarix09.03.2018
ölçüsü4,02 Kb.
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   38

Inocte 2017 
International New Tendencies Congress in Ottoman Researches 
September 12-14, 2017 Baku 
76 
TÜRKİYE VE GÜRCİSTAN KAYNAKLARINDA TÜRK-GÜRCÜ İLİŞKİLERİ 
Murat ESEDOV
*
 
 
ÖZET 
Kafkasya cografyası içinde yer alan insan topluluklarının tarihi paleolit çağlarına kadar 
inmektedir.  Gürcülürin  bu  coğrafiya  içinde  m.ö  II  binlerden  itibaren  doğulu  doğulu  halklarla 
ilişkiler içinde olmuşdur. 
Gürcülər,  Kafkasya’nın  yerli  halklarından  olup  “Kartveli”  adıyla  anılmışdır.  Tarihsel 
süreçde Kartlar, Megrel-Çavanlar ve Savanlar olmak üzere üç kol olmuşlar. Grek ve Roma gibi 
antik dönemlerde demir işçiliği ile bilinen Gürcüler, Asıyalı kavimlerin siyasal ve kültürel etkileri 
altında uluslaşma sürecinde Kartlar gibi adlanmış ve belirleyici rol oynamıştır. Gürcüler Kafkas 
dillerinin Kartveli dil grubu olup, oldukça zengin bir ses sistemine sahibtirler. 
Gürcüler  Kafkasya’da  olan  eski  Asya  kökemli  kavimlerle  iç  içe  yaşamışlardır.  Bu 
dönemlerde ise genelde Transkafkasya ve bu arada da Gürcüler, sırasıyla Bizans, Arap, Selçuklu 
ve  Moğol  işgallerini  yaşamışdılar.  Türk-Gürcü  ilişkileri  Selçukluların  Kafkasya’ya  gelişi  ile 
başlamıştır. 1060’lardan itibaren bölgeye Selçuklu boyları gelmeye başlamıştır. 1067-1068’de 
Sultan  Alpaslan  zamanında  Horasan’dan  büyük  bir  ordu  ile  Kafkasya’ya  gelmiş  ve  Gürcistan 
torpaklarını  işgal  etmiştir.  Sultan  Alp  Arslan  döneminde  başlatılan  Kafkasya’nın  fetihleri  oğlu 
Melikşah (1072-1092) tarafından başarıyla devam ettirilerek pekiştirildi. Tarihin ilk devirlerine 
kadar  dayanan  Türk-Gürcü  münasebetlerinin  Selçukluların  ortaya  çıkmasından  sonra  daha 
yoğun hissedildiği görülmektedir. Ortaçağda, Gürcüler, sadece Selçuklular ile değil, birçok Türk 
ve Müslüman devletle siyasi, kültürel, sosyal ve ekonomik münasebetlerde bulunmuştur. 
Türk-Gürcü  ilişkileri  Selçuklu  döneminden  başlasada  Osmalıların  1578’de  Güneybatı 
Gürcüstanın  ilhakı  ile  yoğun  olmuştur.  Bu  tarihden  itibaren  Gürcüler  arasında  Müslümanlık 
yayılmaya başlarken, bu aynı zamanda Türkiye Gürcüleri’nin de tarihi başlanğıcı olmuştur. 
Osmanlı  döneminden  Müslümanlığı  beninseyen  Gürcistan’ın  Güneybatı’sı  gederek 
Hıristiyan  Gürcülerden  kopmuşlardı.  Bu  dönemden  beri  Anadoluya  köç  edən  Müslüman 
Gürcüler daha çok Karadeniz ve Anadolu’nun yüksək yerlərinde yerleşmişlerdir. 
Gürcülerin tarihi ve kültürel bilgi ve birikimleri, hem dünya tarihi açısından hem de Türk 
tarihi  açısından  çok  büyük  önem  arz  etmektedir.Bu  çalışmada  Türk-Gürcü  ilişkilerinin  tarihi, 
Selçuklu, Osmanlı ve Cümhuriyet döneminde Türk-Gürcü ilişkileri, Sovetler Birliyinin dağılması 
sonrası Tükiye-Gürcistan ilişkileri incelenecektir. 
Anahtar Kelimeler: Türkiye, Gürcistan, Sovetler Birliyi, Osmalı, Selçuklu 
                                                 
*
 Arşivist, Bakü Devlet Üniversitesi, email: 
esedov-m@mail.ru
, AZERBAYCAN 


Inocte 2017 
International New Tendencies Congress in Ottoman Researches 
September 12-14, 2017 Baku 
77 
SINDIRGI KAZÂSI AVÂRIZ-HÂNE DEFTERİ 
Murat Mustafa ÖNTUĞ
*
 
ÖZET 
XVI. ve XVII. yüzyıllarda Anadolu Eyâleti’nin Karesi Sancağı’na bağlı olan Sındırgı Kazâsı
bu  özelliğini  uzun  yıllar  sürdürmüştür.  Günümüzde  ise  Balıkesir  iline  bağlı  bir  ilçedir.  Bu 
incelemede XVII. yüzyıl demografik ve iskân çalışmalarının temel kaynaklarından olan bir avârız-
hâne defteri esas alınarak Sındırgı Kazâsı’nın iskân ve nüfusu ortaya konulmaya çalışılacaktır. 
1683 yılında yaşanan Viyana bozgunu sonrasında Avrupa’da uzun yıllar devam eden savaşlar 
sonrasında  Osmanlı  Devleti’nin  hemen  her  bölgesinde  önemli  nüfus  değişimleri  meydana 
gelmiştir.  Sındırgı  Kazası  da  bu  süreçten  olumsuz  şekilde  etkilenmiştir.  Sındırgı  ahalisinin  ve 
kazanın ileri gelenlerinin merkeze yaptıkları müracaat üzerine Karlofça antlaşması sonrasında 
XVIII. yüzyılın  hemen  başında  bölge  tahrir  edilmiştir.  Yapılan  tahrir  neticesinde  1700  yılında
kazanın toplam 54 köyünün 12’si eşkıya istilasından harap olup ahalisinin dağılmış olduğu ve 
diğer 42 köyünde ise önemli nüfus azalması meydana gelmiş olmasından dolayı tahrir öncesi 
170 avârız-hânesi, 114 hâneye düşürülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Sındırgı kazâsı, Karesi sancağı, Avârız-hâne, Nüfus, İskân 
*
Prof. Dr., Uşak Üniversitesi, email: 
muratmustafa.ontug@usak.edu.tr
, TÜRKİYE


Inocte 2017 
International New Tendencies Congress in Ottoman Researches 
September 12-14, 2017 Baku 
78 
KİTABİ –DƏDƏ QORQUD” DASTANINDA QOPUZUN TƏSVIRI 
Musayeva Türkən XƏLİL
*
 
ÖZET 
Türk xalqlarının, o cümlədən azərbaycanlıların ana kitabı sayılan "Kitabi-Dədə Qorqud" 
dastanlarının tarixi və mədəni əhəmiyyəti çox böyükdür. Eyni zamanda "Kitabi-Dədə Qorqud" 
boyları o zamanlar musiqi sənətinin inkişaf səviyyəsi, ictimai vəzifələri və təsir qüvvəsi haqqında 
da müəyyən təsəvvürlər oyadır, qədim çalğı alətlərini, musiqi ilə bağlı maraqlı ifadə və deyimləri 
canlı şəkildə əks etdirir. 
"Qopuz" adı ilkin ibtidai mərhələdə türk arealında ümumiyyətlə musiqi aləti məfhumunu 
ifadə etmişdir. Oğuz Ozanlarının əsas musiqi aləti qopuz idi və mifoloji rəvayətlərə görə bu aləti 
icad  edən  və  onun  gözəl  ifaçısı  da  Dədə  Qorqud  olub.  Bu  qopuza  çox  vaxt  “Dədə  Qorqud” 
qopuzu da deyirdilər. Yaranma tarixi eramızdan çox əvvəllərə dayanan qopuzun iki növü var: 
Ozan  qopuzu  və  Rum  qopuzu.  Dədə  Qorqud  qopuzu  oğuz  igidlərinin  arasında  müqəddəslik 
rəmzinə  çevrilmişdi.“Kitabi-Dədə  Qorqud”da  qopuzdan  başqa,  müxtəlif  hadisələr,  əhvalatlar, 
vuruşlarla bağlı bir sıra digər musiqi alətlərinin də adı çəkilir. 
Türkə məxsus simli musiqi aləti qopuz qədim musiqi alətlərindən biri kimi zaman-zaman 
təşəkkül etmiş, formalaşmış, əsasında  yeni çeşidləri yaranmış, müxtəlif türk xalqları arasında 
fərqli adlarla tanınmışdır. Sənətin tarixi mənzərəsi göstərir ki, qopuz ayrı-ayrı bölgələrdə bir sıra 
digər  adlar  da  qazanmışdır.  Bunlardan  ən  çox  yayılanı  tanbur  və  onun  çeşidli  variantlarıdır: 
tambur, dombra, domrik və s. 
Qopuz bir çox xalqların musiqisində indi də mövcuddur, onun müxtəlif növləri yaşayır, 
səslənir. 
Anahter Kelimler:  Dədə Qorqud, qopuz, musiqi, şeir, dastan. 
 
 
                                                 
*
 Azərbaycan Milli Konservatoriyası, email: 
shoray@mail.ru
, AZERBAYCAN 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   ...   38


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə