Microsoft Word bvkm-xopks docx



Yüklə 3,15 Mb.

səhifə104/133
tarix14.09.2018
ölçüsü3,15 Mb.
1   ...   100   101   102   103   104   105   106   107   ...   133

 

324

gəlir  əldə  etmişdir.  Sərmayə  yetərliliyi  isə  2000-ci  ildə  9,3%-lik 

səviyyədən 2004-cü ildə 28,8%-ə yüksəlmişdir. Balansdaxili kəsir 

2001-ci  böhran  ilindəki  14,6  milyard  ABŞ  dollan  səviyyəsindən 

2004-cü ildə 1,4 milyard ABŞ dollan səviyyəsinə enmişdir. 

Bütün  bü  müsbət  nailiyyətlərlə  yanaşı,  bank  sisteminin 

inkişafına  təsir  edən  bir  sıra  amillər  vardır  ki,  bundan  da  bank 

sistemi rəqabət təzyiqi hiss etməkdədir: 

1. maliyyə sistemində bank sektorunun ağırlığının qalması; 

2. xidmət çeşidliliyinin azlığı; 

3. dövlət maliyyələşdirmələrinin yaratdığı mənfi təsirlər; 

4. vergi strukturunun səbəb olduğu pozucu təsirlər; 

5.iqtisadiyyatın 

bəzi 


sektorlan 

tərəfındən 

maliyyə 

xidmətindən yetərincə istifadə edə bilməməsi; 

6. məhdud sayda xarici investorlarm iştirakı. 

Bank  sektorunun  ağırhğı  bütövlükdə  maliyyə  sisteminin 

ÜDM-dəki payı ilə müəyyən olunur ki, bu da 80-82% təşkil edir. 

Xidmət çeşidliliyinin azlığına gəldikdə isə, qiymətli kağızlar 

bazarının məhdud olması ilə əlaqədar qiymətli kağızlar dövriyyəsi-

nin aşağı olmasını misal göstərmək olar. 

Bank sektorunun işində dövlətin yaratdığı mənfi təsirlər de-

dikdə, bazarda ən böyük kredit müştərisi olan dövlətin kreditə olan 

böyük  ehtiyacıdır.  Bank  sektoruna  təsir  edən  amillərdən  bəzi 

sahələr  üzrə  qeydiyyatdan  kənar  fəaliyyəti,  kreditlər  üzrə  yüksək 

faizi, yoxsulluq və bunun arxasında duran səbəbləri də göstərmək 

olar.  Xırda  və  orta  ixracatla  məşğul  olan  fırmalara  verilən 

kreditlərin  nisbi  azalması  onlara  beynəlxalq  rəqabət  qabiliyyəti 

baxımından  problemlər  yaratmaqdadır.  Həmçinin,  gəlir  vergisi 

üzrə faiz həddinin yüksək olması bank sisteminin inkişafına mənfi 

təsir etməkdədir. 

Ölkədə maliyyə sektorunun vergiyə cəlb edilməsinə çox eh-

tiyatla  yanaşılmalı,  əks  halda,  banklar  offşor  zonalarda  və  xarici 

ölkələrdə öz qurumlannı açmaq məcburiyyətində qalacaqlar. 



 

325

Bank sektorunda 2000-ci və 2001-ci illərdə böhranlara səbəb 

olan struktur zəifliyi onun yenidən qurulması zərurətini doğurmuş 

və bunun üçün aşağıdakı tədbirlər aparılmışdır. 

-

 dövlət banklarının reabilitasiyası; 



-

 özəl bankların gücləndirilməsi; 

-

 zəif bankların   çeşidlənməsi; 



-

 tənzimləyici və nəzarət çərçivəsinin optimallaşdırılması; 

-

 məhdud əmanət sığortasına keçid; 



- dövlət borclarının gözdən keçirilməsi və azaldılması. 

Bu məqsədlə 31 avqust 2000-ci ildə «Bank  şini Tənzimləmə 

və  Nəzarət  Agentliyi»  yaradılmış  (BDDK)  və  onun  daha  effektli 

təşkilatlanmaqla,  nəzarət  çərçivəsi  istiqamətində  əhəmiyyətli  bir 

inkişafı olmuşdur. 

Bu istiqamətdə dövlət banklannm bazarlar üzərindəki pozucu 

təsirləri  aradan  qaldırılmış,  özəl  banklann  sərmayə  və  aktiv 

quruluşundakı  zəiflik  yox  edilmişdir.  Sərmayə  yetərliliyinin 

hesablanmasına  bazar  riski  daxil  edilməklə,  daxili  nəzarət  və 

risklərin idarə edilməsi sistemləri qurulmuş, beynəlxalq mühasibat 

standartlannın qəbulu və tətbiqi bu istiqamətdə olan yeniliklərdir. 

2004-cü  ildə  iki  yeni  siyasət  tətbiq  olunmağa  başlanmış, 

bank  sistemindəki  dövlət  yükü  nəzərdən  keçirilməklə  azaldılmış, 

ə

manətlər üzərindəki tam zəmanət aradan qaldınlmışdır. 



Zəif banklara gəldikdə isə, 21 bankın fəaliyyəti BDDK tərə-

fındən  təhlil  edilmiş,  onların  satış,  birləşmə  və  ləğvetmə  yolu  ilə 

fəaliyyəti dayandırılmışdır. Eyni zamanda, 2002-ci ildən başlayan 

banklann sərmayələndirmə proqramının həyata keçirilməsi məqsə-

dilə 27 özəl sərmayəli bank üç mərhələdə yoxlanılmış və onlardan 

yalnız ikisinin sərmayə yetərliliyinə malik olması müəyyənləşdiril-

mişdir. Yenidənqurma cəhdlərindəki sərmayə artınlması proqramı, 

bir tərəfdən, sektordakı şəffaflığı, digər tərəfdən isə Türkiyə bank 

sektoruna olan etibarlılığı artırmışdır. 

Məhdud  Əmanət  Sığortasına  keçid  məqsədilə  2004-cü  ildə 

tam zaminlik dayandınlmış və bu prosesə keçiddə heç bir neqativ 



 

326

dəyişmə  baş  verməmişdir.  Müştərinin  yalnız  29000  YTL 

məbləğindəki əmanətinə sığorta zəmanəti verilmişdir. 

Yeni  şəraitdə  banklann  daha  güclü  bir  maliyyə  sektoruna 

sahib olmaq istəyi güclü rəqabət təzyiqi ilə üzləşmişdir. Xüsusilə, 

azalan  faiz  gəlirləri  banklan  yeni  mənfəət  sahələrini  axtarmağa 

məcbur etmişdir. Bu səbəbdən aşağıdakı sahələrin təhlili və orada 

olan  boşluqlann  aradan  qaldırılması  daha  böyük  əhəmiyyət  kəsb 

edir: 

1.

 kredit portfelinin təhlili; 



2.

 yeni maliyyə xidmətlərinin çeşidini artırmaqla, müştəri 

şə

bəkəsinin artırılması; 



3.

 kredit portfelini qiymətləndirməklə, risklərin idarə 

edilməsi; 

4.

 əməliyyatların həcminin artırılması; 



5.

 məsrəflərin normalaşdırılması; 

6.

 birləşmə və ya xarici kapitalın iştirakım artırmaqla 



bankların məhsuldarhğının əhəmiyyətli həddə çatdırılması. 

Bankların yeni şəraitdə inkişaf etməsi üçün «Bank fəaliyyəti 

haqqında»  qanunda  dəyişikliklər  edilməli  və  həmin  qanunda 

aşağıdakı müddəaların nəzərə alınması məqsədəmüvafıqdir: 

1.

 yeni  bank  fəaliyyəti  haqqında  qanun  layihəsi  işlənib 



hazırlanmalı və orada holdinq, lizinq, faktorinq şirkətlərinə nəzarət 

səlahiyyətlərinin BDDK-ya verilməsi əksini tapmalıdır; 

2.

 bankların  həyata  keçirə  biləcək  əməliyyatlara  lisenziya 



verilməsi üzrə məhdudiyyət aradan qaldırılmalıdır; 

3.

 bankların minimum sərmayə həddi yüksəldilməlidir; 



4.

 banklarm struktur idarəçiliyində dəyişikliklər apanlmalıdır; 

5.

 problemli banklar sistematik olaraq yenidən qurulmahdır; 



6.

 bankların  işinə  nəzarət  mexanizmi  təkmilləşdirilməli  və 

ixtisaslaşmış  özəl  nəzarət  fırmalannın  xidmətindən  istifadə 

genişləndirilməlidir. 

Bank  sektorunun  inkişafının  gücləndirilməsi  məqsədilə 

Basel  II-yə  inteqrasiya  prosesi  sürətləndirilməlidir.  Basel  II-yə 

keçidlə  əlaqədar  «Risk  mərkəzli  nəzarət»ə  keçid,  yeni  bank 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   100   101   102   103   104   105   106   107   ...   133


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə