Niyazi berkes ve türkiye’de çAĞDAŞLAŞMA’nin gelişimi aytaç yildiz



Yüklə 266,75 Kb.

səhifə1/11
tarix04.11.2017
ölçüsü266,75 Kb.
növüYazi
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


NIYAZI BERKES VE TÜRKIYE’DE 

ÇAĞDAŞLAŞMA’NIN GELIŞIMI

Aytaç YILDIZ

*

Özet



Bu yazı, Cumhuriyet dönemi Türk düşünce hayatında etkili olmuş olan aydınlardan Niyazi 

Berkes’in temel çalışması olan “Türkiye’de Çağdaşlaşma” adlı eseri yeni bir yaklaşımla 

ele almayı amaçlamaktadır. 1964’de İngilizce “The Development of Secularism in Turkey” 

adıyla; 1973’te ise Türkçe “Türkiye’de Çağdaşlaşma” olarak basılan kitap bugün hala 

yaygın olarak Türkiye modernleşme tarihi çalışmalarında okunmaya ve tartışılmaya devam 

etmektedir. Kitabın ana tezi, 18.yy’ın başlarından 20.yy’ın ilk yarısına uzanan Osmanlı-Türk 

modernleşme sürecinin, laik bir ulus-devlet olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyla 

neticelenmesinin kaçınılmaz bir sonuç olduğudur. 

Bu zamana kadar Berkes’in çalışmasına ilişkin çeşitli değerlendirmeler çıkmış olsa da, 

hiçbiri bu eserin öncesini, arka planını ayrıntılı olarak tartışmamıştır. Niyazi Berkes’in 

dünya görüşü ve ideolojisi ile bu eser arasında nasıl bir ilişki söz konusudur? Eserde 

dile getirilen argümanlar, nasıl bir entelektüel gelişimin sonucu olarak öne sürülmüştür? 

Bilhassa İslam ve laikliğe ilişkin yazarın tezleri, hangi arka plana dayanmaktadır? Bu ve 

benzeri soruların izinden giderek, bu yazı Niyazi Berkes’e ve eserine dair yeni bir bakış 

açısı sunabilmeyi hedeflemektedir. Bunun için yazarın ilk akademik yazılarını yayımlamaya 

başladığı 1930’ların ortalarından 1960 yılına kadar olan çalışmaları incelenmiş ve yeni 

bir perspektif ortaya konmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı-Türk modernleşmesi, Kemalizm, Laiklik, İslam.

 NIYAZI BERKES AND THE DEVELOPMENT OF 

‘TURKEY’S COMING OF AGE’  

Abstract 

This article aims to provide a new perspective in discussing one of the most important 

books by Niyazi Berkes - Turkey’s Coming of Age - which has significantly contributed to 

modern Turkish political thought. . Published in 1964 with the title “The Development of 

Secularism in Turkey”, the Turkish translation “Türkiye’de Çağdaşlaşma” followed in 

1973 and is still being discussed in studies on modernization history of Turkey. The main 

argument of the book is that the emergence of secular nation-state Turkish Republic was 

an inevitable result of the Ottoman-Turkish modernization process at the beginning of the 

18th century.

Although there has been various evaluations on Berkes’s book to date, none of them have 

contextualized the writing of ‘Turkey’s Coming of Age’ in detail. What is the relationship 

between the book and Niyazi Berkes’ worldview and ideology?  

How is the book based on 

*

 Yrd. Doç. Dr., Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü. İleti-



Sosyoloji Konferansları 

No: 46 (2012-2) / 1-33

 

şim: aytacyildiz65@gmail.com




2

Niyazi Berkes ve Türkiye’de Çağdaşlaşma’nın Gelişimi / Aytaç YILDIZ



a background throughout which the main thesis of the book, especially thesis about Islam 

and secularism, is presented? Fo

llowing these questions, the article aims to put forth a 

new perspective discussing Niyazi Berkes and his book. For this purpose, his academic 

works which was published from mid 1930s till 1960, will be analyzed. 

 Keywords: Ottoman-Turkish Modernization, Kemalism, Secularism, Islam.    

Giriş

Türkiye’nin modernleşme sürecini ele alan eserler arasında en önemlilerin-

den biri, uzun erimliliği ve alandaki etkililiği açısından Niyazi Berkes’in 

Türkiye’de Çağdaşlaşma adlı çalışmasıdır. Yayımlanışının üzerinden yarım 

yüzyıllık bir zaman geçmiş olmasına rağmen, Berkes’in kitabı bugün de 

gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında Osmanlı’dan Kemalizm’e, Ortadoğu 

tarihinden İslam çalışmalarına kadar uzayan geniş bir sahada referans kaynak 

olma özelliğini muhafaza etmektedir.

1

 Bu durumun nesnel olduğu söylene-



bilecek birkaç sebebi vardır. Bunların ilki çalışmanın –ileride açıklanacak 

sebeplerden ötürü- uzun yılların birikiminin bir neticesi olmasıdır. Çalışma 

1930’ların sonunda başlayıp 1950’lerin sonunda bitmiştir. İkincisi, Berkes 

ele aldığı konuyu Türkçe, Arapça, İngilizce ve Fransızca kaynaklardan ve 

genelde birincil/orijinal belgelerden hareketle incelemiştir. İncelediği dönem 

göz önüne alındığında bu zenginliğinin büyük önem taşıdığını belirtmek 

gerekir. Üçüncü olarak çalışma başından sonuna dek entelektüalizme bo-

ğulmadan kendi içinde bütünlüklü bir anlatı sunmaktadır. En karmaşık gö-

rünebilecek argümanların bile basit bir dil ve açık bir üslupla anlatılabilmiş 

olması kitabın dikkat çekici yanlarındandır. Bu sebeplere, daha genel bir 

unsur da eklemek mümkündür. O da, Berkes’in kurduğu anlatının, özellikle 

laiklik teması düşünüldüğünde modern akademide geniş kabul görebilecek 

bir söyleme sahip olmasıdır. 

1

  Sosyal  bilimler  alanında,  Türkiye’deki  değişik  üniversitelerin  ilgili  bölümlerinde 



Berkes’in çalışması okutulan ders kitapları arasındadır. Eserin İngilizce yeniden basımı 

vesilesiyle İngiltere’de kaleme alınan bir değerlendirmede de “…eser, modern Türkiye’yi 

inceleyen gerek Türk gerekse yabancı öğrenciler için büyük bir önem taşımaya devam 

ediyor”  denmektedir,  bkz.,  Christine  Woodhead,  “The  Development  of  Secularism  in 

Turkey by Niyazi Berkes”, British Journal of Middle Eastern Studies, Vol.28, No.1, May 

2001, s.120.  






Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə