TəBİƏt elmləRİ VƏ Tİbb seriyasi series of natural sciences and mediCİNE



Yüklə 5,01 Kb.

səhifə78/86
tarix10.11.2017
ölçüsü5,01 Kb.
1   ...   74   75   76   77   78   79   80   81   ...   86

- 158 - 
 Heyvanların  biohelmintlər  olan  anoplosefalyatlarla  intensiv  yoluxmasının  əsas  səbəbi,  bu 
helmintlərin  aralıq  sahibləri  -  müxtəlif  torpaq  onurğasızlarının  Şərur  rayonunun  otlaqlarında    geniş 
yayılmasıdır. 
ƏDƏBİYYAT 
1.
 
Məmmədov  E.N.  Xırdabuynuzlu  heyvanların  anoplosefalyatozlarının    epizootoloji  xüsusiyyətləri 
//  Naxçıvan  Dövlət  Universitetinin    Elmi  əsərləri.  Təbiət  elmləri  və  tibb  seriyası.    Naxçıvan,  
2010,  № 1, s.117-120. 
2.
 
Məmmədov 
E.N. 
Naxçıvan 
MR-in 
Arazboyu 
düzənlik 
ərazilərində 
gövşəyənlərin 
anoplosefalyatoz  törədicilərinin  aralıq  sahiblərinin    yayılması  /  Araz  çayı  hövzəsi  I  Beynəlxalq 
parazitar  xəstəliklər   simpoziumunun  materialları.  Naxçıvan,  2011  (19-21  mart),  s. 70-74.   
3.
 
 Memmedov  E.  Nahçivan  Özerk  Cumhuriyetinde  ruminatlarda  Anoplocephalidae                  türlerinin 
yayğınlığı  //  Kafkas  Üniversitesi  Veteriner  fakültesi  dergisi.  Kars,  Türkiye,  2011,  cilt  17,  sayı    4,  
s. 581-584. 
4.
 
Котельников  Г.А. Диагностика  гельминтозов  овец. Москва,1974,  ст.183-232. 
5.
 
Котельников  Г.А. Гельминтологическая  исследования  животных   
и  окружающей  среды. Москва:  Колос,1984,  208  с. 
6.
 
Кузнецов  М.И. Анорлоцефалятозы   жвачных  животных.  Москва:   Колос,  1972,  199  с. 
7.
 
 
ABSTRACT 
                                                                                                     Etibar  Mammadov 
Prevalence of Anoplocephalidae species in sheep slaughtered  
 in  slaughterhouse of Sharur  district 
Per  2012-2014  in  Sharur  district  of  Nakhchivan  АР  with  a  method  helminthological  dissection  of 
thin  intestines  of  sheep  were  studied  the  species  structure  of  agents  of  Anoplocephalidae.  128 
intestines  of  sheep  were  observed.    By  results  of  dissection  intestines  were  found  5  species  of 
Anoplocephalidae:  Moniezia  expansa,  M.benedeni,  M.  alba,  Avitellina    centripunctata,  Thysaniezia 
giardi  and Stilesia  globupunctata. 
  
It  is  established  that  from  128  intestines  of  sheep  were  found    57  cestodes  from  which    26 
samples (45.6 %) were M. expansa, 3 samples (5.2 %) were  M. benedeni,  7 samples          (12.4 %) 
were  M.alba,  11  samples  (19.3%)    were  A.  centripunctata,  5  samples  (8.8%)  were  Th.giardi  and  
samples  (5.2  %)  were  St.  globupunctata.  Moniezia  expansa  in  sheep  was  determined  as  dominant 
species. 
РЕЗЮМЕ 
                                                                                              Этибар Мамедов 
Распространение видов аноплоцефалят у овец  зарезанными                                                        
в  убойных пунктах Шарурского района 
В  2012-2014  гг.    в    убойных  пунктах  Шарурского  района  Нахчыванской  АР  методом 
послеубойного  гельминтологического  вскрытия    тонкого  кишечника  мелкого  рогатого    скота 
изучали  видовой  состав  аноплоцефалят.  Исследовано  128  кишечников  овец  разного  возраста.  По 
результатам    вскрытия  кишечника    обнаружены  36  видов    цестод:  Moniezia  expansaM.benedeni
M. alba, Avitellina   centripunctata,  Thysaniezia  giardi  и Stilesia  globupunctata.   
Установлено  что,  из  128  кишечников  овец  обнаружены  57  экз.  цестод,  из  которых    26  экз.  
(45,6%)  были M. expansa, 3 экз. (5,2%)- M. benedeni, 7 экз.  (12,4%)  M. alba11 экз. (19,23%)- A. 
centripunctata, 5 экз.  (8,8%)   и   Th.giardi 3 экз. (5,2%)- St. globupunctataMoniezia expansa   была 
определена  как доминирующих  видов   который  паразитирует  у овец. 
 
 
NDU-nun  Elmi  Şurasının  28  aprel  2015-ci  il  tarixli  qərarı  ilə  çapa  tövsiyə 
olunmuşdur  (protokol  № 09) 
 
 
 


- 159 - 
НАХЧЫВАН  ДЮВЛЯТ   УНИВЕРСИТ ЕТ И.  ЕЛМИ  ЯСЯРЛЯР,  2015,  № 3 (68) 
 
NAKHCHIVAN ST AT E UNIVERSIT Y
.
  С ЖЫЕНТЫФЫЖ  WО РКС ,  2015,  № 3 (68) 
 
НАХЧЫВАНСКИЙ  ГОСУДАРСТ ВЕННЫЙ  УНИВЕРСИТ ЕТ .  НАУЧНЫЕ  ТРУДЫ,  2015,  № 3 (68) 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           
 
                                                                                                    QADİR FƏRHADOV                                                
                                                                  Naxçıvan Elmi Tədqiqat Baytarlıq Mərkəzi 
                                                                                   E-mail: Qadir_ Ferhadov@Hotmail.Com                           
UOT:619:616.995.121 
                           
MƏDƏ-BAĞIRSAQ HELMİNTLƏRİNİN (B. TRİGONOCEFALİUM  ,HAEMONCHUS 
CONTORTUS,  TRİCHOSTRONGYLUS  , NEMATODİRUS) PARAZİT  - SAHİB  
MÜNASİBƏTLƏRİ 
 
 
Açar  Sözlər:  Mədə-Bagirsaq,  Helmint, Sahib, Qoyun, Parazit  
 
Keywords:  Gastrointestinal, helmint, With Sheep, parasite   
 
          Giriş:  İribuynuzlu  heyvanlarda  helmintlər  ilə  parazit  sahib  münasibətləri  əsasən  onların 
orqanizmdə  yaşama  müddətindən  asılılığı    əsas  götürülür.  Hemonxus,  Nematodirus,  Bunostom, 
trichostrongylus  nematodirus    spathiger  helmintləri  axırıncı  sahibin  orqanizmində  ,  5-  6  aya  qədər  , 
H.contortus,  Trichostrongylus  axei  8  aya  qədər  B.trigonosefalum  12-  14  aya  qədər  yaşama 
qabiliyyətinə  malikdirlər.  Onların  sahib  orqanizmində  uzun  müddət  yaşaması  helmintlərin  assosia-
siyası  zamanı  (  bir  çox  helmintlərin  birgə  halda  olduğu  vaxt  )  daha  da  uzanır.  Yoluxmuş  hey-
vanlarda  orqanizmin  vəziyyətindən,  xəstəliyin  mərhələsindən  və  intensivliyindən      asılı  olaraq  qan-
da  eritrositlərin,  hemoqlobinin,  kasi,  fosforun  miqdarı    aşağı  düşür.  Qara  ciyərin  qlyükogen  əmələ 
gətirməsi  prosesi  zəifləyir  və  nəticədə  A  və  B12  vitaminlərinin  istehsalı  aşağı  düşür  ki  ,orqanizmin 
müdafiə  mexanizmi  zəiflədiyindən  xəstəliyin  ağırlaşması  baş  verir  (M.A.Borisov2009,Əsədov  S.M-
1960.,Петров. Ю.Ф-.2005., (Р.С. Кармалиев, 2004, 2005))
 
(Р.С. Кармалиев, 2004, 2005)  
          MATERİAL  VƏ  METOD:  Naxçıvan  MR  –in  Babək  rayonunun    Böyükdüz  və  Cəhri   
kəndlərində  fassilioza  təbii  yoluxmuş  10  baş  qaramal  və  25  baş  qoyunların  üzərində  təcrübələr 
aparılaraq  qanın  hemotoloji  göstəriciləri  laboratoriyada  müayinədən  keçirilmişdir.  1-2  yaşlarında 
cavan  danalar  iki  dəfə  dəqiq  koproskopiki  müayinələrdən  sonra  qarışıq  invaziyalara  yoluxmuş  3  baş 
danalar  seçilərək  3  baş  digər  danalarla  müqayisə  edildi.Təcrübə  üçün  seçilmiş  3  baş  danalardan 
klinik  əlamətlər  müayinə  edilərkən  1  dəqiqədə  nəbzin  miqdarı  17  ,  tənəffüsün  sayı  7  olmuş,  görünən 
selikli  qişalar  solğunlaşmış,  təngənəfəslik,  xarici  mühitə  qarşı  reaksiyanın  azalması,  iştahdan  qalma, 
qara  ciyərdə  ağrıların  olması,  nəcisin  durulaşması,  zəiflik,  tarla  düşərgəsində  tez-  tez  yatması  və 
sağlam  heyvanlarla  müqayisədə  xəstə  heyvanlarda  diri  çəkinin  10-  15  kq  aşağı  düşməsi  müşahidə 
olundu. 
İşin    gedişi:  Müəyyən  olunmuşdur  ki  ,  fassilioz  zamanı  heyvanlarda  qanın  hemotoloji  göstəriciləri 
xəstəliyin  gedişindən  asılı  olaraq  dəyişir.  Qanda  hemoqlobinin  miqdarı  aşağı  düşərək  qaramalda  5.9 
+  0.2  %  ,  qoyunlarda  6.9  +  2.1%  hemoqlobin  olmaqla  normadan  aşağı  düşür  .  Həmçinin  iribuynuzlu 
mallarda  eritrositlərin  miqdarı  (4.8+0.1)  X  10
12
  ,qoyunlarda  (5.8+0.14)  x  10
12 
hemoqlobin  və 
eritrositlər  azalırsa,  leykositlərin  miqdarı  əksinə  (  12.7+0.2  )x10
9
  ,  qoyunlarda  (  14.8+0.3)  x10
9
artır. 
Təcrübələr  zamanı  qanın  leykositar  formulasında  iribuynuzlu  mallarda  eozinofillərin  miqdarı  4.6 
dəfə  ,  qoyunlarda  isə  3.1  dəfə    artır  .  Fassilioz  zamanı  qanın  biokimyəvi  göstəriciləri  iribuynuzlu 
mallarda  biluribinin  səviyyəsi  0.6-0.8  mq/%  ,  Sidik  cövhəri  isə  24.8  –  27.6  mq  /%  miqdarında  dəyi-
şir.  Qanda  bilurubinin  səviyyəsinin  artması  təsdiq  edir  ki  ,  qaraciyərin  parenximasında  zədələnmə 
gedir  və  hemoqlobinin  parçalanması  müşahidə  olunur.  Qaraciyərin  destruktiv  proseslərin  pozulması 
nəticəsində  zülal  mübadiləsinin  pozğunluğu  meydana  çıxır  .  Trematodlar  öd  çıxarıcı  axarlarda 
yerləşdiyi  zaman  onun  toxumasına  təsir  edərək  onun  keçiricilik  mənfəzini  daraldır  və  ya  tıxıyaraq 
öd  axınının  qarşısını  kəsir    və  nəticədə  öd  yolları  və  axarlarında  iltihab  prosesləri  əmələ  gəlir    və  öd 
kisəsinin  divarları  və  axarları  qalınlaşır.  Eyni  zamanda  iribuynuzlu  heyvanlarda  kalsium  elemen-
tinin  miqdarı  da  aşağı  düşür.  Fassilioz  zamanı  göstərilənlərlə  yanaşı  digər  orqan  və  sistemlərdə  də 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   74   75   76   77   78   79   80   81   ...   86


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə