Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə175/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   171   172   173   174   175   176   177   178   ...   223

357 

 

kö mək  edir,  qanunlara  riayət  olunmasın ı  və  vətəndaĢların  hüquqlarının  



müdafiəsini təmin edir"

69



Yeni  Konstitusiyanın  qəbul  olunması  ilə  Sovetlər  bəzi  dəyiĢikliklə rə  

məruz  qaldı.  Onlar  əsil  sinfi  təĢkilatdan  ümu mxalq  təĢkilatına  çevrildi  və 

"zəhmətkeĢ  deputatları  soveti"  adlanmağa  baĢladı,  əvvəllər  isə  "fəhlə,  kəndli, 

qızıl əsgər və matros deputatları soveti" adlanırd ı. 

Yeni  Konstitusiya  seçki  hüququnda  olan  məhdudiyyətləri,  o  cü mlədən  

səs  hüququ  məsələləri  ilə  məĢğul  olan  yerli  ko missiyaları  ləğv  edərək,  ü mu mi, 

bərabər və gizli səsvermə hüququnu təsbit etdi.  

Sovetlərin  təĢkilati  quruluĢu  sadələĢdirild i.  Rayon  qurultayları  əvəzin ə 

rayon  sovetinin  sessiyaları  çağırılırdı.  Sovetlərin  bölmələri  daimi  ko missiyalar 

adlandırıldı  və  onlar  bütün  kənd  sovetlərində  təĢkil  olundu.  Sovetlər  bölmələrə 

münasibətdə inzibati hüquqa malik id ilər, lakin bu, ko missiyalara aid ed ilmədi

70



Yeni  Konstitusiya  qəbul  edildikdən  sonra  Sovetlərin  deputat  q rupları 

ləğv olundu. Bu səhv addım  id i.  Onlar Sovetlərdə  mütəĢ əkkil strukturlardan biri 

idi  və  sovetlərlə  kütlələr  arasında  əlaqələrin  yaxĢılaĢ ması  və  inkiĢafında  böyük 

rol  oynayırdı.  Deputat  qruplarının  saxlan ması  Sovetlərin  fəaliyyəti  üçün 

əhəmiyyətli  olardı.  Yeni  konstitusiya  Sovetlərin  hüquq  və  qanunvericilik 

vəzifələrin i,  təsərrüfat  quruculuğuna  rəhbərliyin i  müəyyən  dərəcədə  daraldırd ı. 

Ġnzibati-amirlik rejimi, bütün hakimiyyətin rəsmi  məmurların əlində  cəmləĢməsi 

Ģəraitində  Sovetlərin  hüquqları  getdikcə  məhdudlaĢdırılır,  əslində  partiya 

orqanları  tərəfındən

 

mənimsənilirdi.  Sovetlərə  yaln ız  sosial  məiĢət  problemləri 



ilə  məĢğul  olmaq  qalırd ı.  Konstitusiyanın  bəzi  maddələri  -  söz,  mətbuat 

yığıncaqlar,  iclaslar,  küçə  mitinqləri,  nü mayiĢlər  və  s.  barədə  maddələr 

deklarat iv  xa rakter  daĢıyırd ı.  Rəs mi  ideologiyadan  fərqli  fikirləĢən  vətəndaĢlar 

təqib  edilir,  mətbuatda  hakim  siyasi  ideologiya  nəzarəti  gücləndirilir,  dindarlar 

da,  hətta  dini  inamları  olan  ko msomo lçu  və  kommunistlər  də  təqiblərə  məru z 

qalırd ılar. 

1937-c i  il  sentyabrın  17-də  Na xçıvan  MSSR  X  Fövqəladə  Sovetlər 

qurultayı respublikanın yeni Konstitusiyasını təsdiq etdi

71



1938-c i  ilin  fevralında Azə rbaycan SSR MĠK-in sessiyası "Azərbaycan 



SSR  Ali  Sovetinə  seçkilər  haqqında  Əsasnamə"ni

72 


eyni  za manda  Na xç ıvan 

MSSR  MĠK-in  XI  sessiyası  "Naxçıvan  MSSR-in  Ali  Sovetində  seçkilər 

haqqında Əsasnamə"ni təsdiq etdilər

73



Seçkilər  haqqında  Əsasnaməyə  uyğun  olaraq,  Azərbaycan  SSR-in   Ali 

Sovetinə seçkilər üçün 310 seçki dairəsi

74

, Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə seçkilər 



üzrə 66 seçki dairəsi təĢkil olundu

75



Respublikanın  partiya,  sovet  və  ictimai  təĢkilatların ın  həyata  keçird iyi 

kütləvi-siyasi  iĢi,  ənənə  üzrə  hər  Ģeydən  əvvəl  zəh mətkeĢlərin  əmək  və  siyasi 




358 

 

fəallığ ını qaldırmaq, dövlət planların ı yerinə yetirmək, sosialist vətəni üçün min 



tonlarla  neft,  pambıq  və  baĢqa  mühüm  mallar  verməyə  həvəsləndirmək  Ģüarları 

ilə baĢlandı. 

Ġnzibati-totalitar  sistem  Ģəraitində  seçicilərin  hüquqları  həqiqətdə  tam 

ödənilmirdi. Seçicilər öz namizədlərin i irəli sürmək imkan ından əslində məhru m 

idilər.  Bu  hüquq  Kommunist  partiyasının  ixtiyarında  idi,  o  özünün  "əvəzsiz" 

namizədlərini irəli sürür, seçicilər isə formal o laraq onlara səs verirdilər.  

Yeni  Konstitusiya  ilə  seçki  sistemində  dəyiĢikliklər  edild ikdən  sonra, 

1938-c i il  iyunun 24-də, Azə rbaycan SSR A li  Sovetinə seçkilər  keç irild i.  Qeydə 

alın mıĢ 1575389 seçicidən 1562790-n ı, yəni onların 99,2  faizi seçkilərdə iĢtirak 

etdi


76

Bu  seçkilərdə  Azərbaycan  Respublikasının  A li  Sovetinə  310  deputat 



seçildi;  onlardan  107  nəfə r  (34,53  fa iz)  fəhlə,   88  nəfə r  (28,9  faiz)  kəndli,  115 

nəfər  (37,9  faiz)  qulluqçu  və  ziyalı  nü mayəndələri,  82  nəfər  (26,4  faiz)  partiya 

üzvü  olmayanlar

77

,  72  nəfər  qadın,  onlardan  52  nəfər  azərbaycanlı  id i



78

Deputatlar sırasına 206 a zərbaycanlı, 38 ermən i,  36  rus, 8 ukraynalı,  7 yəhudi, 7 



ləzgi, 3 gürcü, bir kü rd, bir udin, b ir saxu r, b ir avar daxil id ilər

79



Naxçıvan  MSSR  A li  Sovetinə  siyahıya  alın mıĢ  62263  seçicidən  s əs 

vermədə  62212  nəfə r,  yəni  seçicilərin  99,9  fa izi  iĢtira k  et miĢdi

80

.  Seçkilər 



nəticəsində  Naxçıvan  MSSR-in  Ali  Sovetin in  tərkibinə  66  deputat  seçildi. 

Onlardan  14-ü  fəh lə  (21,2  faiz),  41-i  kəndli  (62,1  fa iz),  11-i  qulluqçu  və 

ziyalıların  nü mayəndələri  (16,7  faiz),  22  nəfər  partiya  ü zvü  olmayanlar  (33,3 

faiz)


81

, qadınlar (17 faiz) idilər

82

. Deputatların sırasına 54 azərbaycanlı, 8 ermən i, 



2 rus, 2 nəfər isə baĢqa millətlə rin nü mayəndələri idilər

83



1938-c i  il iyulun  14-də birinci çağırıĢ Azərbaycan SSR A li Sovetinin  1 

sessiyası  açıldı

84

.  Sessiyada  Azərbaycan  SSR  Ali  Sovetinin  Rəyasət  Heyəti, 



Rəyasət  Heyətinin  sədri  isə  M.B.Qasımov  seçildi.  Sessiyada  Respublika 

hökuməti H.Rəh manovun baĢçılığı altında Xalq Ko missarları ġurası yaradıldı

85



Ġyulun  24-27-də  birinci  çağırıĢ  Naxçıvan  MSSR  A li  Sovetinin  I 



sessiyası  keçirild i.  Burada  9  deputatdan  ibarət  Ali  Soveti  Rəyasət  Heyəti,  Ali 

Sovetin Rəyasət Heyətinin sədri isə R.Q.Rəh imov seçildi

86

. Naxçıvan MSSR Ali 



Sovetinin  tərkib inə  mü xtə lif  millətlə rdən  olan  istehsal  qabaqcılları,  elm, 

mədəniyyət xad imləri seçild ilər.  



Sülh  və  müdafiə  tədbirləri.  Dinc yaradıcı əmək  mü rəkkəb beynəlxalq  

Ģəraitdə,  hərbi  təhlükən in  getdikcə  gücləndiy i  bir  dövrdə  davam  ed ird i. 

Ġmperialist dövlətləri arasında  münasibətlər kəs kinləĢir, dünyada bir-birinə qarĢı 

duran ittifaqlar yaradılır və onların hər biri yeni  xammal  mənbəyi və satıĢ bazarı 

ələ  keçirməyə,  ö z  təsir  dairə lərini  geniĢləndirməyə,  əraziləri  ö z  hakimiyyəti 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   171   172   173   174   175   176   177   178   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə