Azərba yca n mġLLĠ elm lər akadem ġyasi a. Bakixanov adina tarġX Ġnstġtutu



Yüklə 5,21 Mb.

səhifə49/223
tarix17.09.2017
ölçüsü5,21 Mb.
1   ...   45   46   47   48   49   50   51   52   ...   223

102 

 

üzümlüklərin  sahəsi  24  min  desyatinə  çatdı  və  müharibədən  qabaqkı  səviyyəyə 



yaxınlaĢdı

151




Aclıq  keçirən  əhaliyə  kömək.  Ġqtisadi  dağıntıları  aradan  qaldırmağa 

çalıĢan  gənc    sovet  ölkəsinin  əhalisi  aclıq    kimi  dəhĢətli  düĢmənlə  üzləĢmiĢdi. 

1921-ci ildə taxıl rayonları olan Volqaboyunu, Ukraynanı,  Krımı,  Qafqazı  quraqlıq 

bürümüĢdü.      1921-1922-cil  illərdə  90  milyon  əhalisi  olan  40  quberniya  aclıq 

keçirirdi. Ölkədə 40 milyon adam aclıqdan ölmək həddinə çatmıĢdı. 

Aclıq Azərbaycanda 620 min əhalisi olan 8 qəzaya da toxunmuĢdu. ġuĢa, 

Qaza x,  CavanĢir və Qubadlı qəza larının əhalisi daha ağır vəziyyətdə idi. Aclıqla  

ümu mxalq mübarizəsi baĢladı. 1921-ci il iyulun 29-da Azərbaycan MĠK respublika 

zəhmətkeĢlərinə müraciət etdi

153


. N.Nərimanov (sədr), M.Hac ıyev, S.M.Əfəndiyev, 

D.Bünyadzadə, H. Sultanov və baĢqa görkəmli  xadimlərdən ibarət heyətdə "Aclara 

kö mək"  Ko mitəsi  yaradıld ı

154


. "Aclara  kömək"  Ko mitəsi  qəza larda, müəssisə və 

idarələrdə də  yaradılmıĢdı.  Azərbaycan  fəhlələri  kəndliləri  "Öz  aclığıyla  mübarizə 

etməli  və  Volqaboyu  aclarına  kömək  etməli"  çağırıĢına  yekdilliklə  səs  verdi. 

Ġncəsənət iĢçiləri  Vo lqaboyu əhalisinə kömək üçün "həftə"liklər təĢkil edir, teatr və 

sirk  tamaĢalarından,  xa lq  gəzintisindən,  kino-teatr  və  klublardan  toplanan  vəsaiti 

acların  fonduna  keçirirdilər

155

.  "Kommunist"  və  "Bakinskiy  raboçiy"  qəzetlərinin 



iĢçiləri 1921-ci il iyulun 1-dən baĢlayaraq hər ay öz maaĢlarının 10 faizini Volqaboyu 

aclarına  ayırmıĢdılar.  Bayıl-Bibiheybət  rayonunda  bütün  məsul  iĢçilər  bir  aylıq 

maaĢlarını və üç günlük çörək paylarını acların xeyrinə ayırmağı qərara aldılar

156


1922-c i  ildə aclıq daha da gücləndi, on üç milyon adam aclıq  içində idi. 

"On  nəfər  təminatlı  bir  acı  yedizdirir"  Ģüarı  irəli  sürüldü.  Fəhlələr  hər  ay  çörək 

paylarından  könüllü surətdə  3  girvənkə ayırırdı  ki,  hər  otuz  fəhlə  və  qulluqçu bir 

uĢağı  himayə  etsin;  hər  bir  kəndli  ayda  aclara  3  girvənkədən  az  olmayaraq  taxıl 

verməli; hər on həyət bir uĢağı himayəyə götürməli idi. 

Azərbaycanda da aclıq kəskinləĢdiyindən, 1922-ci il martın 17-də Azərbaycan 

MĠK-in  qərarı  ilə  o  da  aclıq  çəkən  rayon  elan  edildi.  Respublikan ın  "Aclara 

kö mək" MK-sı  200  min aclar payı  müəyyənləĢdirdi

157


. Hələ 1922-ci il yanvarın 12-

də  Bakı  Partiya  Komitəsinin aclara  kömək  barəsində qəbul  etdiyi  qərar üzrə partiya 

üzvləri  üzvlük  haqqının bir,  Bakı  Soveti vasitəsilə bütün təsərrüfat  hesabına  keçən 

müəssisələr,  kooperativlər  gəlirinin  bir,  gömrükxanaların  hamısı  gəlirinin  2, 

dəyirmanlar  un  üyütmək  müqabilində  aldıqları  taxılın  2,  dövlət dəyirmanları  isə  7 

faizini  aclara  kö mək  fonduna  keçirməli  idilər.  Bu  məqsədlə  də  zinət Ģeylərinə  və 

əyləndirici müəssisələrə 3 faiz verg i qoyulmuĢdu

158


1922-c i il aprelin 4-də AK(b)P MK bütün kilsələrdə olan qiymətli Ģeylərin 

aclıq keçirənlərin xeyrinə müsadirə edilməsini zəruri hesab edən qərar qəbul etdi

159


1922-ci  il  mayın  23-də Azərbaycan din  xadimlərinin  baĢçıları:  ġey xülislam  a xund 

Ağa  Əlizadə,  Qazı  axund  Əbdül  Rəh im  Hacızadə  və  baĢqa  ruhanilər  aclıqla  



103 

 

əlaqədar



 

"Bütün dünya müsəlmanlarına müraciət" etdilər

160

. Müraciətdə



 

deyilirdi: 

"Müsəlman  qardaĢlar!  Siz  yaxĢı  bilirsiniz  ki,  bizim  islam  dinin in  əsaslarından 

biri  əziyyət  çəkənlərə,  ilk  növbədə  aclara  və  lütlərə  kömək  etməkd ir.  Krımdan, 

Vo lqaboyundan və baĢqa vilayətlərdən gələn ürək dağlayan fə ryadı eĢidin... ".  

Bakı üləmaları bütün dünyanın islam ruhanilərin in rəhbərlərinə  xüsusən 

Ġran, Türküstan, Türkiyə, Hindistan və Əfqanıstan ruhanilərinə  mü raciət edərək, 

onları aclara fəal kö mək etməyə çağırmıĢdılar. Hətta, maraqlıdır ki, S.M.Kirovun 

Mərkəzi  partiya  rəhbərliyinə,  Ģəxsən  Ġ.V.Stalinə  bu  müraciət  barəsində  verdiyi 

xəbər ü mu mi dövlət rad iosu vasitəsilə elan olun muĢdu

161



Azərbaycan MĠK "Aclara kö mə k" MK-sına 50  min qızıl  manat yardım 



vermiĢdi.  Bundan əlavə, aclara  kö mək üçün gümüĢ qablar, papiros qutusu, vaza 

kimi baĢqa qiymətli Ģeylər də verilmiĢdi. 

"Aclara  kö mək"  MK-sının  bu  qiymətli  Ģeyləri  hərraclarda  sataraq  əldə 

etdiyi  6  milyard  723  milyon  manat,  fəhlə lərin  və  qulluqçuların  aylıq  ə mə k 

haqqından tutulan iki faiz hesabına toplanan 13  milyard  216,5  milyon manat

162


Bakı  gö mrü kxanasının  id xal  və  ixrac  olunan  mallar  və  onların  satıĢından  gələn 

gəlirlərin in  50  faizi  "Aclara  kö mək"  MK-n ın  kassasına  keçirilmiĢdi.  Bu  kö mək 

1922-c i  ilin  ma rt-noyabr  aylarında  104  milyard  996  milyon  971  min  manata 

çatmıĢdı. Ümu miyyətlə, A zərbaycan MĠK nəzdindəki "Aclara  kö mək"  MK-sı ö z 

varlığ ı  dövründə  fonduna qızıl  pulla  61582  manat,  Azərbaycan  SSR  və  RSFSR 

bon pulu ilə 287 milyard 744 milyon 486 min manat yığ mıĢdı

163


"Aclara  kö mək"  ko mitəsi  620  min  əhalisi  olan  və  aclıq  çəkən  

Azərbaycan  qəzalarına  da  kö mək  göstərmiĢdi.  A zərbaycan  zəh mətkeĢləri  ərzaq  

cəhətdən  çətinlik  çəkməsinə  baxmayaraq  Saratov,  Saritsın  və  HəĢtərxan  

quberniyalarının aclıq çəkən əhalisi üçün 13  min pud düyü və taxıl,  3  min arĢın  

parça,  400  milyon  manata  qədər  pul  göndərmiĢdilər

164

.  Saritsın  quberniyasının 



IV  Sovetlər  quru ltayı  göstərilən  yardım  üçün  Azərbaycan  xalqına  böyük 

minnətdarlığ ını, qızğ ın təĢəkkürünü bild irmiĢdir.  

Azərbaycan  Xalq  Ərzaq  Ko missarlığı,  A zərneft,  Bakı  Ģəhər  Soveti 

Saritsın və HəĢtərxan hospitallarına, Saratov, Kazan və Mahaçqala Ģəhərlərindəki 

uĢaq  evlərinə  hamilik  ed irdi.  1922-ci  ilin  oktyabrında  Azərbaycan  MIK 

nəzdindəki  "Aclara  kö mək"  ko mitəsi  ləğv  olundu  və  "Aclığın  nəticələri  ilə  

mübarizə  missiyası"  yaradıldı 

165


.  Bu  ko missiyanın  baĢlıca  vəzifəsi  aclıq  

nəticəsində  ziyan  çəkənlərə,  baxıms ız  uĢaqlara,  müharibə  və  əmək  əlillərinə 

pulla,  kənd  təsərrüfatı  məhsulları  və  s.  ilə   kö mə k  göstərmə kdən  və  dağıdılmıĢ 

kəndli təsərrüfatlarını bərpa etməkdən ibarət idi. 

1922-c i il noyabrın  18-də Azərbaycan MĠK  Rəyasət Heyəti qərar qəbul 

etdi ki, "Azərbaycan SSR-də ac lığ ın olması və art ması etira f edilsin və bu məsələ  

üzrə  tədbirlər  hazırlansın"

167


.  Baxımsızsaqlara  kö mək  göstərilməsi  məsələsi  ön 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   45   46   47   48   49   50   51   52   ...   223


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə