Azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ



Yüklə 1,26 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə21/27
tarix17.11.2018
ölçüsü1,26 Mb.
#80462
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   27

59 

 

manata  yüksəlib.  Ümumi  daxili  məhsulun  39403,1  milyon  manatı,  yəni  65,7  faizi 



iqtisadiyyatın  qeyri-neft  sahələrinin,  34,3  faizi  (20584,6  milyon  manatı)  isə  neft-

qaz  sektorunun    payına  düĢmüĢdür.  Ümumi  daxili  məhsulun  əhalinin  hər  nəfərinə 

düĢən dəyəri 6223,8 manat olmuĢdur. 

Ancaq  dollar  ifadəsində  2016-cı  ildə  ölkə  rezidentləri  2015-ci  ildəkindən  3,8  faiz 

az  ümumi  daxili  məhsul  istehsal  edilmiĢdir.  Azalmanın  əsas  səbəbi  tikinti 

sektorunda əlavə  dəyərin 2015-ci  ilə  nisbətən 27,6 faiz azalması  olmuĢdur. 



Cədvəl 3.1.3. Ölkədə son illərdə ÜDM gəlirlərinin  nin yaranması metodu 

Göstərici 

2010 

2011 


2012 

2013 


2014 

2015 


 

 

 



 

 

 



 

Əlavə 


dəyər, 

cari 


qiymətlərlə  (mln.manat) 

39588.5  49026.0  51351.7  54304.0  54601.1  49847.1 

Əmək 

ödəniĢləri, 



cari 

qiymətlərlə  (mln.manat) 

6820.4 

7761.0 


8961.2  10077.0  10560.5  0.0 

Ġstehsala 

vergilər, 

cari 


qiymətlərlə  (mln.manat) 

191.7 


277.0 

379.2 


378.9 

249.9 


0.0 

Ümumi 


mənfəət, 

cari 


qiymətlərlə  (mln.manat) 

32576.4  40988.0  42011.3  43848.1  43790.7  0.0 

Əsas 

fondların 



istehlakı, 

cari 


qiymətlərlə  (mln.manat) 

2299.1 


2406.7 

2566.2  2617.8 

3466.3 

0.0 


Xalis 

mənfəət, 

cari 

qiymətlərlə  (mln.manat) 



30277.3  38581.3  39445.1  41230.3  40324.4  0.0 

 

 Mənbə.. statistika.gov.az 

Əhalinin  həyat  keyfiyyətinin  yaxĢılaĢdırılmasında  əhalinin  özünün  də  rolu 

böyükdür.  Əhali  kifayət  qədər  savadlı,  məlumatlı,  dünya  görüĢlü  olarsa  güzaranın 

yaxĢılaĢdırılması  da  bir  o  qədər  asannlaĢar.  Əhalinin  həyat  keyfiyyətinin 

yaxĢılaĢdırılmasında  insan  kapitalı  anlayıĢının təsirinə diqqət etmək lazımdır.Ġnsan 

kapitalına  qayğının  əsas  məqsədi  əhaliyə  uzun  ,  sağlam  və  yaĢadıqları  həyatdan 

zövq  almaları,  həyat  keyfiyyətini  yüksəldərək  maksimuma  çatdırmaqdır.  Ġnsan 




60 

 

kapitalının  daima  inkiĢafına  elə  əsas  təsir  göstərən  amil  iqtisadi  artımdır.  Ġqtisadi 



artım  dövlətə,  ev  təsərrüfatına,  ictimai  təĢkilatlara  müsbət  təsir  edir  və  bu  təsirdə 

bir  baĢa  insan  inkiĢafı  ilə  əlaqədar  olur.  Ġnsan  inkiĢafı  xərci  əhalinin  yoxsul 

təbəqəsinin  gəlirləri  çoxaldıqca  artır.    Onların  gəliri  çoxaldıqca  nisbi  olaraq  gəlirin 

çox  hissəsi  insan  inkiĢafına  aid  xərclərə  istiqamətlənir.  Və  bununla  da  ,  bərabər 

bölüĢdürülən  və  daha  yüksək  iqtisadi  artım  insan  inkiĢafı  xərclərini  artırır.  Ġnsan 

inkiĢafına  istiqamətləndirilən  dölət  sektoru  xərclərinin  hansı  miqdarda  olması  və 

hansı  yollarla  bu  inkiĢafa  istiqamətləndirilməsi  çox  əhəmiyyətli  prosesdir.  Bu 

xüsusda əsasən üç göstərici əsas prioritet kimi  qeyd olunur: 



1.

 

Dövlət xərclərinin ÜDM-yə olan nisbəti 

2.

 

İnsan inkişafı ilə əlaqədar dövlət xərclərində insan inkişafı sektoru üzrə 

prioritetlərin sayı 

3.

 

Dövlət xərclərində insan inkişafı ilə əlaqədar sosial ayırmaların payı. 

Ġnsan  inkiĢafı  sahəsində  yüksəliĢə  çatmaq  məqsədində  yuxaıda  sadaladığım  ikinci 

prioritet  daha  səmərəlidir.  Fikri  daha  aydın  Ģəkildə  izah  etməli  olsaq    -    insan 

inkiĢafında  ibtidai  təhsillə  ali  təhsili  eyni  tərəziyə  qoysaq  ibtidai  təhsil  daha  ağır 

olar. Bu göstərici isə ölkələr  üzrə müqayisədə təbiki  fərqlidir.   

Ġnsan  kapitalına  qoyulan  investisiyanın  özünü  doğrultmasında,  qoyulan  xərcin 

səmərəliliyinin  çoxaldılmasında  əhəmiyyətli  funksiyası  –  insan  inkiĢafını 

təkmilləĢdirmə  funksiyasıdır.təhsil,əsasəndə    qadınların  təhsil  alması,  qida,  ərzaq 

ların  keyfiyyətinin  maksimuma  catdırılması,  azyaĢlı  çağaların  vaxtından  əvəl 

ölümü, kənf təsərrüfatının inkiĢafı  və sair əsas amillər  bu funksiyada ön sıradadır.  

ĠEÖ-lərin  praktikasına  nəzər  yetirsək  görərik  ki,  istənilən  ölkənin  əhalsinin  həyat 

tərzi,  layiqli  həyat  səviyyəsi,  həyat  keyfiyyəti  hər  Ģeydən  öncə  həmin  ölkənin 

sosial-iqtisadi  inkiĢafından,    iqtisadi  artımından,  təhsil  sistemindən,  bölgələrinin 

təbii  sərvətlərindən,  həmin  sərvətlərdən  qənaətlə,  səmərəli  istifadəsindən,  inkiĢaf 

proqramlarının  düzgün  qaydada  tərtibi  və  həyata  keçirilməsindən  vacib  dərəcədə 

asılıdır.  Ölkə  baĢçısı  Ġlham  Əliyev  prezident  seçkilərində  qalib  oldğundan  sonra 

2013-cü  ildə  keçirdiyi  ilk  iclasda  əsas  məqsədinin  sosial  iqtisadi  sahənin  tərəqqiyə 



61 

 

doğru  aparmaq  olduğunu  qeyd  etdi.  Prezident  bildirmiĢdir  ki,  kənd  təsərrüfatının 



inkiĢafı,  sahibkarlığa  yardım  göstərilməsi,  aqrar  sahədə  kiçik  və  orta  emal 

müəssisələrin  inkiĢafı  planları  əsas diqqət mərkəzində olacaq məsələlərdir. 

Ölkə  prezidentinin  sərəncamlarına  əsasəm  həyata  keçirilən    2004-2008-ci  illəri, 

2009-2013-cü  illəri    əhatə  edən  “Azərbaycan  Respublikası  bölgələrində  sosial 

iqtisadi  inkiĢaf    Dövlət  Proqramı  “,  “2008-2015-ci  illəri  əhatə  edən  əhalinin  ərzaq 

məhsulları  ilə  etibarlı  təminatına  dair  Dövlət  Proqramı”,  “2008-2015-ci  illəri  əhatə 

edən  yoxsulluğun  azaldılması  və  davamlı  inkiĢaf  Dövlət  Proqramı”  uğurla 

reallaĢdırıldı.  Bu  proqramların  nəticəsi  kimi  kəndlərdə  hərtərəfli  inkiĢafa  nail 

olunmuĢ , Ġstehsal artmiĢ və kənd əhalisinin  həyat keyfiyyəti  yaxĢılaĢmıĢdır.  

Cədvəl.  3.1.4.Kənd təsərrüfat məhsuldarlığı (bütün təsərrüfat kateqoriyaları 

üzrə) (sent/ha

Göstərici 

2010  2011  2012  2013  2014  2015  2016 

 

 



 

 

 



 

 

 



Dənli  və dənli  paxlalı  bitkilərin  (sent/ha

20.7  25.4  27.2  27.5  24.0  31.5  30.6 

Payızlıq  buğdanı 

19.9  25.1  26.9  27.5  24.0  31.3  31.4 

Payızlıq  çovdar 

0.0 


6.5 

26.6  12.1  12.3  13.0  27.7 

Payızlıq  arpa 

19.8  24.0  25.5  25.0  20.8  29.6  26.9 

Yazlıq  buğda 

18.7  31.6  19.9  33.8  23.4  19.7  23.9 

Yazlıq  arpa 

21.4  24.7  23.5  23.8  21.2  24.8  23.9 

Vələmiri 

17.0  20.4  20.8  19.3  16.4  24.0  25.7 

Dənlik  qarğıdalı 

45.1  45.5  51.0  53.9  54.2  59.2  60.1 

Darı 

7.7 


19,1  9.5 

8.6 


9.1 

8.8 


8.9 

Çəltik 


24.7  21.7  23.0  23.3  25.6  24.5  22.5 

Paxlalılar 

18.1  19.2  19.6  19.9  20.5  22.9  21.0 

Pambıq 


12.7  15.5  19.5  19.3  17.9  18.8  17.3 

Tütün 


24.0  24.9  27.9  28.4  25.8  25.4  15.2 

Kartof 


145.0  144.0  147.0  152.0  133.0  136.0  140.0 

Tərəvəz 


142.0  146.0  150.0  154.0  152.0  158.0  159.0 



Yüklə 1,26 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   27




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə