Daġ DÖVRÜ alti cġlddə



Yüklə 2,35 Mb.

səhifə32/106
tarix30.12.2017
ölçüsü2,35 Mb.
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   106

128 

 

 



Maraqlıdır ki, IX təbəqənin daş məmulatı içərisində ən çox 

təbii  çay  daşları  qeydə  alınmışdır  (31  ədəd).  Onların 

bəzilərində  iş  zamanı  meydana  gəlmiş  əzilmələr  aydın 

görünür.  Düşərgənin  IX  təbəqəsindən  tapılmış  çaydaşılarının  

hamısı  Quruçaydan  toplanmış  və  düşərgəyə  gətirilmişdir.  IX 

təbəqənin  daş  məmulatının  bəzi  özünəməxsus  xüsusiyyətləri 

də müəyyən edilmişdir. 

 

Düşərgənin  VIII  təbəqəsində  aparılan  arxeoloji  qazıntılar 



zamanı  60  ədəd  daş  məmulatı  aşkar  olunmuşdur.  Həmin  daş 

məmulatını aşağıdakı qruplara ayırmaq olar: 

1.

 

Kobud çapma alətləri – 8 ədəd 



2.

 

Çoppinq-qiqantollit – 3 ədəd 



3.

 

Nüvəşəkilli alətlər – 5 ədəd 



4.

 

Qaşov tipli alətlər – 3 ədəd 



5.

 

Qəlpələr- 9 ədəd  



6.

 

İstehsal tullantıları – 11 ədəd 



7.

 

Təbii çaydaşıları – 15 ədəd 



8.

 

Kubşəkilli alətlər – 6 ədəd 



         IX-X  təbəqələrdən  aşkar  olunmuş  kobud  çapma 

alətlərinə  nisbətən  VIII təbəqənin  həmin qrupuna aid olan alətləri 

daha  mükəmməl  hazırlanmışdır.  VIII  təbəqənin  kobud  çapma 

alətlərinin  nümunələri şəkil 24, 25, 26-da  göstərilmişdir.  Tipoloji 

cəhətcə  VIII  təbəqədən  aşkar  olunmuş  kobud  çapma  alətlərini  üç 



129 

 

qrupa ayırmaq olur. Ən maraqlı cəhətlərdən biri təbəqədə bir neçə 



ədəd iki əllə yaxşı tutub istifadə etmək üçün çoppinq tipli alətlərin 

qeydə  alınmasıdır.  Həmin  alətlərə  1976-cı  ildə  Leninqrad 

şəhərində  yerləşən  Arxeologiya  İstitutunun  arxeoloji-texnoloji 

laboratoriyasında professor S.A.Semyonov  xüsusi diqqət  yetirmiş 

və Paleolit dövrü  üçün ən  nadir  və  maraqlı əmək alətləri olmasını 

qeyd  etmişdir.  Maraqlıdır  ki,  Azıx  düşərgəsinin  ən  aşağı 

təbəqələrindən  hələlik  3  ədəd  çoppinq  -  qiqantollit  tipli  alətlər 

aşkar  olunmuşdur.  Onların 

nümunələri  şəkil  25-26-da 

göstərilmişdir. 

     VIII  təbəqənin  daş  məmulatı  içərisində  5  ədəd  nüvəşəkilli 

alətlər  qeydə  alınmışdır.  O nların  əksəriyyəti  çaydaşı  üzərində 

hazırlanmışdır. 

 

VIII  təbəqənin  qaşov  tipli  alətləri  kvarsit  daşından 



hazırlanmışdır.  Tipoloji  cəhətcə  onların  içərisində  bir  işlək  ağızlı 

və iki işlək ağızlı alətlər müəyyən olunmuşdur. 

 

          Azıx  düşərgəsinin  VIII  təbəqəsindən  9  ədəd  qəlpə  qeydə 



alınmışdır.  Onların  üzərində  zərbə  səthi  və  zərbə  düyünü  yaxşı 

saxlanmışdır.  

 

Düşərgənin  VIII  təbəqəsindən  əmək  alətləri  ilə  yanaşı 



üzərində  işlənmə  izi olmayan 15 ədəd çaydaşı  tapılmışdır. Həmin 

çaydaşılarını  qədim  sakinlər  Quruçay  vadisindən  toplayıb 

düşərgəyə gətirmişlər. 



130 

 

 



Azıx  düşərgəsinin  VII  təbəqəsində  aparılan  arxeoloji 

qazıntılar  zamanı  45  ədəd  daş  məmulatı  tapılmışdır.  Onları 

aşağıdakı qruplara ayırmaq olar: 

1.

 



Kobud çapma alətləri – 2 ədəd 

2.

 



Çoppinq  -  iki  tərəfdən  işlənmiş  kobud  çapma  alətləri  –  4 

ədəd 


3.

 

Kubşəkilli alətlər – 2 ədəd 



4.

 

Nüvəşəkilli alətlər – 8 ədəd 



5.

 

Qaşov tipli alətlər – 4 ədəd 



6.

 

Qəlpələr – 8 ədəd 



7.

 

İstehsal tullantıları – 9 ədəd 



8.

 

Təbii çaydaşı – 8 ədəd 



      VII 

təbəqənin 

daş 

məmulatı 



düşərgənin 

Q uruçay 

mədəniyyətinə 

aid 


ən 

sonuncu 


təbəqəsinin 

arxeoloji 

materiallarıdır. 

 

Azıx  mağarasının  VII  təbəqəsindən  aşkar  olunmuş  kobud 



çapma alətləri, istər çopper, istərsə də çoppinq tipli alətlər olduqca 

klassik  üsulda  hazırlanmışdır.  Bir  neçəsinin  düz  işlək ağzı  vardır. 

Eyni  zamanda  tutacaq  hissəsi  olduqca  əlverişli  formaya  salınmış 

və  əldə  yaxşı  tutub  istifadə  etmək  üçün  yararlıdır.  Təsvir  olunan 

kobud  çapma  alətlərinin  nümunələri  şəkil  27,  7,  8,  29,  3-də 

göstərilmişdir. 




131 

 

 



VII  təbəqədən  aşkar  olunmuş  kub  və  nüvəşəkilli  alətlər 

əsasən  kvars  və  kvarsit  daşlarından  hazırlanmışdır.  Həmin 

alətlərin bir hissəsi birüzlü, digər hissəsi isə ikiüzlü işlənmişdir. 

 

 VII  təbəqədən  qeydə  alınmış  qaşov  tipli  alətlər  bir  neçə 



tipə  bölünür.  Onların  içərisində  sadə  birağızlı,  iki  işlək  ağızlı  və 

gəzli qaşovlar müəyyən olunmuşdur. 

 

VII  təbəqədən  tapılmış  qəlpələr  kvars  və  kvarsit 



daşlarından  hazırlanmışdır. Onların  üzərində  zərbə  səthi  və  zərbə 

düyünü yaxşı saxlanmışdır. 

 

Azıx  düşərgəsinin  VII  təbəqəsindən  8  ədəd  təbii 



çaydaşıları  qeydə  alınmışdır.  Onların  üzərində  qopuq  izləri 

yoxdur.  Quruçay  sahillərindən  toplanıb  Azıx  düşərgəsinə 

gətirilmişdir. 

 

VII  təbəqədən  aşkar  olunmuş  daş  məmulatının  texniki  və 



topoloji  cəhətcə  təhlil  olunarkən  onların  VIII-X  təbəqələrin  daş 

məmulatına  nisbətən  daha  təkmilləşmiş  və  yeni  tipli  əmək 

alətlərinin  meydana  çıxması  müəyyən  olunmuşdur.  Hətta  VII 

təbəqənin  əmək  alətləri  içərisindən  qədim  Aşel  dövrü  üçün 

xarakterik olan bir neçə alətlər qeydə alınmışdır. 

 

Cədvəl 1-dən aydın olur ki, Azıx paleolit düşərgəsinin VII-



X  təbəqələrinin  daş  məmulatı  içərisində  əsas  yeri  kobud  çapma 

alətlər  –  çopper  və  çoppinqlər  (29  ədəd),  qaşov  tipli  alətlər  (28 

ədəd),  nukleus şəkilli  alətlər ( 21 ədəd)  və kubşəkilli  alətlər  tutur 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   28   29   30   31   32   33   34   35   ...   106


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə