İsmayıl Qarayev a ğ y u X u



Yüklə 0.8 Mb.

səhifə1/27
tarix26.09.2017
ölçüsü0.8 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


 



İsmayıl Qarayev 



A Ğ   Y U X U  

 

(Roman)  



   

 

 İçəri bir qız girdi. Dəhlizə açılan qapını çəkib bağladı. Güllü xalatını, alt paltarlarını cəld 



soyunub asqıya keçirdi. Sabunu, darağı götürüb hamama keçdi. Ara qapını örtmədi. Duşu açdı, 

yumşaq şırıltı eşidildi. Paltar soyunulan yerin o başındakı skamyada uzanan Tosuya elə gəldi ki, 

yuxu  görür,  belə  gerçəklik,  belə  aşkarlıq  ola  bilməz.  İstədi  qalxsın,  röya  sandığı  heyrətinin 

içindən  çıxsın,  hamamın  açıq  qapısından  içəri  boylansın,  görsün  bir  az  bundan  qabaq  gözləri 

önündə üryanlaşan, saçlarını çırpıb kürəyinə atan, güzgünün qabağında dayanıb sağ, sol sinəsini 

sığallayan, əllərini belinə qoyub incəsini bir az  da boğan, bir az da nazildən, sonra da sındıra-

sındıra  hamama  doğru  səkən  o  ağ  şirmayı  bədən  çimirmi.  Lakin  tərpənmədi.  Hamamın  açıq 

qapısından  keçib  paltar  asqısına  düşən  işıqda  həmin  qızın  kölgəsini  gördü.  Kölgənin  əlləri 

başında idi, saçlarına sabun sürtür, çəngələyir, başını suyun altına tutub daraq çəkirdi. Belə də 

yuxumu olardı?  

Bəs,  bu  qız  Tosunun  burada  olduğunu  biləndən  sonra  çığırmazdımı,  camaatı  bura 

tökməzdimi?  Tosu  onda  nə  deyəydi,  necə  cavab  verəydi?  Növbətçi  onu  bura  niyə  gətirmişdi, 

niyə «burda gözlə, yuxun gəlsə, yat, qayıdacam» demişdi, «mən gələnəcən heç yana tərpənmə» 

söyləmişdi?  O,  yoxsa,  bir  məzhəkə  düzəltmək,  sonralar  ona  gülmək  üçün  belə  eləmişdi?  Tosu 

ona niyə inanmışdı? Bir istədi yavaşca dursun, sivişib aradan çıxsın. Necə çıxa bilərdi? Axı, qız 

onu görərdi. Axı, hamamın işığı qapıya da düşürdü...  

Tosu gözlərini bərk-bərk yumdu. Ürəyində: «Allah elə eləsin ki, məni geyinib gedəndə də 

görməsin, – dedi.  

- Yoxsa həmişə o məndən, mən də ondan utanacam». Axı, onun başına özünü də, tələbə 

yoldaşı bir qızı da utandıran bir iş gəlmişdi... Onda səkkizinci sinifdə oxuyurdular,  yaz tətilinə 

buraxılmışdılar.  Tosu  göbələk  yığmağa  getmişdi...  Ciblərini,  papağını  doldurmuşdu.  Evə  üz 

tutmuşdu. Fikrində ocaq qalayırdı, çoxlu köz düşürdü. Kösövləri ocağın bir qırağına yığırdı. Köz 

küllənəndən sonra göbələklərin papaqlarını bir-bir qoparıb közün üstünə düzürdü. Duz səpirdi... 

Göbələklərin içi puçur-puçur tər tökürdü. O, bu «içi ballı kasaları» bir-bir başına çəkirdi, şirəsini 

sorurdu. Ona elə ləzzət verirdi ki!.. O, bu fikirlə gəlib kəndin lap yanındakı dərənin qaşına çatdı. 

Dərədəki  arxac  yerində  o  qızı  gördü.  Qız  tumanının  ətəklərini  dəstələyib  belinə  sancmışdı. 

Ətəyinə  göbələk  yığırdı.  Yəqin  ki,  ətəyini  doldurandan  sonra  dərəaşağı  gələcəkdi,  yığdığı 

göbələyi  kəndin  girəcəyində  yerə  boşaldacaqdı,  sonra  gedib  evdən  qab  gətirəcək,  qaba 

dolduracaqdı... Qız əyilib-qalxanda dizdən yuxarısı görünürdü. Qız hənirti duydu. Tosunu görən 

kimi yerə çökdü, yerə yapışıqlı qaldı. O gündən sonra hər qabaqlaşanda ikisi də yerişini yanıldı, 

ikisinin də üzü istiləndi, gözləri yaşardı...  

Qız hamamdan buğlana-buğlana çıxdı. İri dəsmalı asqıdan aldı, çiyninə atdı, bir ucu ilə 

saçlarını  qurulamağa  başladı.  Qollarını  tərpətdikcə  dələmə  sinəsi  əsirdi,  oynayırdı,  baş-başa 

gəlirdi, döyüşürdü. Tosu gözlərini yenə yumdu. Xatirində bir göy dəniz qaldı, bir qaranlıq gecə 

qaldı, bir ağ xəyal qaldı. Ağ xəyal qara qaranlıqdan çıxdı, göy dənizdə üzdü. Qollarının hərəsi bir 

ağ balıq kimi çırpındı. Sularla daranan qara saçları mərmər çiyinlərinə örtüldü, sonra uzandı, o 

ağ xəyalı bir qara don kimi bürüdü, ağ xəyalın bircə əlləri, ayaqları, bir də üzü ağ görünürdü. Bu 

ağ xəyalın qara gözləri göydəki ulduzları bir-bir dənlədi, dənizə atdı, dəniz də göy oldu, bu ağ 

xəyal  bu  iki  səmanın  arasında  üzməyə  başladı.  Necə  ləzzətlə  üzürdü...  Necə  qayğısızdı  bu 

xəyal... İki səmanın ikisi də mahnı oxuyurdu. Bu mahnıların hər qanadında bir gül ləçəyi gəlirdi, 

ağ  xəyalın  dövrəsində  kəpənəklər  təki  uçuşurdu.  Bu  mahnılar  səmaların  mavi  təmizliyində 

göyərirdi, maviləşirdi, ağ xəyal xumarlanırdı. Bu mahnılar bir koma pambıq buluda dönürdü, ağ 

xəyalı öz arasına alırdı, ağ xəyal görünmürdü, pambıq buludun arasında itirdi, göylərdə gülüşü 

qalırdı. Göylər bu gülüşü qıdıqlayıb güldürürdü...  




 

Tosu  elə  bildi  ki,  qız  onu  görüb,  gözlərini  qəsdən  yumduğunu  başa  düşüb,  indi 



kəsilməyən  gülüş  də  o  ağ  xəyalınkı,  o  göy  səmalarınkı  deyil,  həmin  bu  qızın  gülüşüdür. 

Gözlərini  açdı.  Qız  alt  paltarlarını  geyinmişdi,  güzgünün  qabağında  əyləşmişdi,  saçlarını 

daramışdı,  indi  saçlarını  sancaqlayırdı.  Qız  birdən  hənirti  duydu,  devikdi.  Tez  qalxıb  xalatını 

geyindi.  Paltar  soyunulan  yerin  o  başından  ala-toranlığa  boylandı.  Oradakı  söykənəcəksiz 

skamyada bir qaraltı gördü. Bir kişi idi, başının altına balaca zolaqlı çamadan qoymuşdu, uzanıb 

yatmışdımı, oyaqdımı, amma gözləri yumulu idi, çünki qovuşmuş kirpikləri ağ üzündə iki qara 

qövsə  oxşayırdı.  Bu  kim  idi?  Niyə  burda  yatırdı,  burda  dincəlirdi?  Bura  yad  adam  gəlib  çıxa 

bilməzdi,  yəqin ki, dənizçinin hansısa çox içib keflənmişdi, çimməyə gəlmişdi, lakin hamamın 

havası  onu  tez  tutmuş,  tez  üstələmişdi.  Ərkinaz  çəkinə-çəkinə  yaxınlaşanda  bu  «kefli» 

tərpənmədi, hər qara qövsdən bir qara  yay ayrıldı, hər qara  yayın altında bir qara gilə işıldadı. 

Ərkinaz əlini düyməyə uzatdı, işığı yandırdı. İşıq Tosunun gözlərini qamaşdırdı, qolunu qatlayıb 

gözlərinin  üstünə  qoydu.  Qız  geri  çəkildi.  Bu  gəmidə  belə  adam  görməmişdi.  Özü  də  kefliyə 

oxşamırdı. Fikirləşdi ki, bəlkə haradansa gəlir, evlərinə gedir, pulu qurtarıbmış, nə təyyarəyə, nə 

də sərnişin gəmisinə bilet ala bilib, bir təhər körpüyə keçib, bu gəmiyə adlayıb, bu gəminin hara 

getdiyini öyrənib adlayıb, burdan da xəlvət yer tapa bilməyib, burda gizlənib, burda daldalanıb. 

İnnən  sonra  onu  gəmidən  kim  düşürərdi  ki,  kim  qovardı  ki?!  Hara  qovardılar?  Suyun  üzündə, 

dənizin ortasında kim belə insafsız iş görərdi ki...  

Zolaqlı  qolsuz  köynəyi,  göy,  saya  şalvarı,  yumruburun  ucuz  ayaqqabısı  vardı.  Tosunun 

üzünə baxan onun əynindəki bu geyim-kecimin ucuzluğunu unudardı, elə bilərdi o, bu paltarları 

qəsdən geyinib. Geyinib ki, gözlərinə yatan ağayanalıq hansı dilxorunsa gözünə çox görünməsin, 

bəbəklərinə  çökən  toxluq,  toxtaqlıq  bəzi  acgözlərin  nəzərində  böyüməsin,  öz  ucalığı  ilə  onları 

sındırmasın,  çöhrəsində  gülümsünən  bəxtiyarlıq,  suyuşirinlik  ətiacıları,  diliacıları  bir  az  da 

tündləşdirib zəhərə-zəqquma döndərməsin.  

– Dur gedək!.. Tosu qolunu gözlərinin üstündən götürdü, dikəldi, oturdu:  

– Hara?  

– Mənim kayutuma. Sanki Tosunun qulağından bir əl yapışdı, darta-darta uzatdı, Tosu da 

qulağının dalınca göyə çəkildi, ayaqlarının ucunda dayandı, boyu bundan artıq uzanmadı, boyu 

qulağının  ağrısına  çatmadı.  Həmin  əl  yiyəsinin  ağzı  Tosunun  ağrıyan  qulağının  içinə  açıldı, 

bağırdı:  

–  Ora  sağ  əməlli  bir  adam  da  gedib  çıxmır,  sənin  orda  nə  işin,  qandınmı?  Pozğunlar 

yuvasında  kim  adam  olub  ki,  sən  də  olasan,  a  əkməz  kotan  kimi  xama  çəkən  oğul?  Bu  əl 

Tosunun  atasının  əli  idi.  Bir  ay  bundan  qabaq  Tosu  şəhərə,  dənizçilik  məktəbinə  girmək  üçün 

yola düşəndə atası ona bircə qəpik də pul verməmişdi. İçində bircə dəst paltarı olan çamadanını 

əlindən  alıb  qapıdakı  kötüyün  üstünə  elə  çırpmışdı  ki,  çamadanın  hər  taxtası  qopub  bir  yana 

atılmışdı, kişinin əlində çamadanın məftillə sarınmış qırıq qulpu qalmışdı. Sonra yeriyib Tosuya 

bir  şillə  çəkmişdi.  Tosu yerində  dəyirman  daşı  təki  bir  dəfə  fırlanmışdı,  yıxılmışdı.  Axırda  isə 

onun qulağından tutub qaldırmışdı, ağzına gələni demişdi, çığırmışdı: 

–  İndi  ki,  belə  oldu,  get,  mən  adlı  atan  yoxdur,  sən  adlı  oğlum  yoxdur,  elə  biləcəm 

sonsuzam...  Qoşulmusan  o  Güdmülün  burama  oğluna.  Onun  əslində,  zatında  ağıl  vardı  ki, 

törəməsində  də  ola,  sən  də  ondan  bir  şey  görüb-götürəsən?!  Onda  Tosunun  analığı  harayçılıq 

eləmədi, onu atasının əlindən almadı, tumanını yellədə-yellədə gəldi, kişiyə bir az da acıq verib 

getdi:  


– Mən deyəndə inanmırdın, görürsənmi sünnü damarı var, səni də adam hesab eləmir. Bu 

sözdən  sonra  atası  Tosunun  boş  böyrünə  bir  təpik  vurdu,  onu  yıxdı,  yıxılısını  ayaqladı.  Onda 

analığı  artırmada  dayanmışdı,  bir  əlini  ağzının  üstünə  qoymuşdu.  Döyülən,  söyülən  Tosunun 

gözləri əllə örtülən o analıq ağzının güldüyünü də gördü. Gördü ki, bu da bir sevincdir, analıq 

sevincidir, əri ilə təkcə qalmaq istəyirmiş. Tosunun böyrü sınıq kasasını, qulpu  qırıq fincanını, 

«çiçək çıxarmış» sapı laxlaq qaşığını bir də yumaq istəmirmiş. Tosuya indi elə gəldi ki, atası o 

vaxt  düz  deyirmiş:  gəmi  ev-eşikdən  qovulanlar  yeri  imiş.  Öz  kəndlərinin  beş-altı  milliyindən 

keçən,  çox  zaman  göy  sulara  göy  tüstüləri  yatıb  qalan  gəmilər  abır-həyasını  itirənlər  yığnağı 






Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə