Microsoft Word Biotexnologiyan?n ?saslar? f?nnind?n muhazir? m?tnl?ri doc



Yüklə 5,01 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/42
tarix03.05.2018
ölçüsü5,01 Kb.
#41335
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   42


“B OTEXNOLOG YANIN ƏSASLARI” fənnindən  
 
 
 
MÜHAZ RƏ MƏTNLƏR  
 
 
 
 
 
Tərtib  etdi:                        “Qida  məhsullarının  texnologiyası”  kafedrasının  dosenti, 
texnika         elmləri namizədi     QƏD MOVA  NATƏVAN  SƏFƏR  QIZI 
 
 
 
 
 
 
 
 
BAKI-2015 


MÜHAZ RƏ  1.  “БИОТЕХНОЛОЭИЙА    ВЯ  ОНУН  ИНКИШАФ 
ПЕРСПЕКТИВЛЯРИ  
PLAN: 
1. Биотехнолоэийа    елмinin əsasları,   инкишаф перспективляри вя тятбигi сащяляри.   
2. Texniki mikrobiologiya və onun inkişaf tarixi.  
3.  Биотехнолоэийада  истифадя  олунан  микроорганизмляр  вя  онларын  ясас  
praktiki  xüsusiyyətləri.   
4.  Биолоjи  активмаддяляр  синтезедян  продусентлярин  тякмилляшдирилмяси.              5. 
Биотехнолоэийанын яняняви вя йени сащяляри.   
Ə
dəbiyyat 
1.Qənbərov X.Q., Abişov R.A.,.Ibrahimov A.Ş. “Biotexnologiyanın əsasları”, 
Bakı-1994,-284s. 
2.Голубев В.Н., Жиганов И.Н. Пищевая биотехнология. М.: ДеЛи принт, 2001 
г

3.О.А.Неверова  ,Г.А.Гореликова  «Пищевая  биотехнология  »  Сибирское 
университетское
 изд.2007. 
4.А. Гореликова.Oсновы современной пищевой биотехнологии учебное 
пособие
. 2012. 
5. Квеситадзе Г.И., Безбородов А.М. Введение в биотехнологию. –М.: Наука, 
2002. 
6.Растительный белок. Под. ред. Браудо Е.Е. М.: Наука, 2000 г.  
 
 
Biotexnologiya  bir  tədbiqi  elm  kimi  yaranma  və  formalaşmasında  texniki 
mikrobiologiyaya  əsaslanır.  Ona  görə  də  ilk  əvvəl  texniki  mikrobiologiyanın 
yaranma    tarixindən  başlamaq  lazımdır.  lk  dəfə  1675-ci  ildə  A.Levenhuk 
mikroorqanizmlərin təsvirini vermiş və mikrobiologiyanın təsviri dövrünün əsasını 
qoymuşdur. Lakin, bu kəşfdən çox-çox illər əvvəl hələ bizim eradan 6000 il əvvəl 


pivə istehsalı barədə tarixdə məlumatlar vardır. Həmçinin insanlar qədim dövrlərdə 
mikroorqanizmlərdən  sirkə,  süd  məhsullarından  qatıq,  pendir  və  s.  alınmasında, 
lifli bitkilərin yumşaldılmasında, çörəkbişirmə və şərabçılıqda istifadə etmişdirlər.  
 
Texniki mikrobiologiyanın bir elm kimi formalaşması Lui Pasterin dahiyanə 
kəşfləri ilə başlamışdır. O, ilk dəfə 1857-ci ildə isə pivə və şərabın xarab olmasında 
mikroorqanizmlərin  rolunu  göstərmiş  və  onlarla  mübarizə  pasterizasiya  üsulunu 
təklif  etmişdir.  Həmçinin  Paster  müxtəlif  yoluxucu  xəstəliklərlə  mübarizədə 
vaksinlərin  alınma  üsullarını  da  işləmişdir.  Bu  səbəbdən  Lui  Paster  texniki-
mikrobiologiyanın  banisi  sayılır.  Beləliklə,  texniki-mikrobiologiyanın  əsası 
mikrobiologiyanın inkişafının ikinci dövründə qoyulmuşdur. XIX əsrin axırlarında 
rus  alimi  Meçnikov  zərəverici  gəmiricilərə  qarşı  mübarizədə  xəstəlik  törədən 
bakteriyalardan  istifadə  olunmasını  təklif  etmiş  və  bu  məqsədlə  1885-ci  ildə 
bakterioloji  laboratoriyada  toyuq  vəbası  mikroblarından  ibarət  preparat  alaraq 
ondan  sünbülqıranların  məhv  edilməsində  istifadə  etmişdir.  Lakin,  yerli  hökumət 
həmin  mikrobların  insanda  vəba  əmələ  gətirəcəyindən  qorxaraq  müqavimət 
göstərmişlər.  Daha  sonra  sovet  alimləri  Merojovski  və  saçenka  insan  və  ev 
heyvanları  üçün  zərərsiz  olan  mikrob  kulturaları  almış  və  onlardan  gəmiricilərə 
qarşı  mübarizədə  müvəfəqiyyətlə  istifadə  etmişlər.  1897-ci  ildə  alman  alimləri 
Hobber  və  Viltiner  təmiz  kök  yumrusunun  bakteriyasından  ibarət  nitragin 
preparatını aldılar. Bu preparat ilk dəfə 1911-ci ildə istehsal edilmiş, 1929-cu ildə 
isə həyata keçirilmişdir. 
 
Rus  alimi  Kostiçev  və  onun  əməkdaşları  ilk  dəfə  azobakteriyalardan  ibarət 
azota bakterin preparatı almış və onu azot gübrəsi əvəzinə istifadə etmişlər. 
 
XX  əsrin  birinci  yarısında  rusiyada  texniki-mikrobiologiya  böyük  sürətlə 
inkişaf  etdi.  lk  dəfə  rus  alimi  vanov  spirt  qıcqırmasını  ətraflı  tədqiq  etdi  və 
göstərdi  ki,  fosforlu  üzvi  birləşmələr  əmələ  gəlir.  Kostiçev  və  Qutkeviç 
mikroskopik göbələklərin köməyilə bir çox üzvi turşuların alınma texnologiyasını 
öyrənmiş  və  1930-cu  ildə  praktiki  olaraq  limon  turşusu  almışdır.  Lapışnikov, 
Çistakov  və  digər  rus  alimləri  süd  turşusu,  aseton  və  butil  spirtinin  zavodda 


istehsalı üsullarını işləyib hazırlamışlar. Karalyov və Botkeviç öz əməkdaşları ilə 
birlikdə  yeni  biotexnoloji  proseslər  əsasında  süd  məhsullarının  alınmasını  tədqiq 
etmişlər. 
 
1929-cu  ildə  ingilis  alimi  Flemin  tərəfindən  pensilinin  kəşfi  texniki-
mikrobiologiyanın  inkişafında  böyük  rol  oynadı.  1940-cı  ildə  pensilin,  1944-cü 
ildə  isə  Voksman  tərəfindən  streptamisin  preparatı  alındı.  Bu  sahədə  rus 
alimlərinin  də  böyük  köməyi  olmuşdur.  Krasilnikov,  Yermolyeva  və  Hauze 
tərəfindən antibiotik maddələr alınmış və zavod miqyasında istehsal edilmişdir. 
 
XX  əsrin  ikinci  yarısında  Yerusalimski  və  Skrabin  tərəfindən  sənayedə 
mayagöbələklərindən  yem  zülalının  alınmsaının  əsası  qoyulmuşdur.  Beker  və 
ə
məkdaşları  isə  yem  məqsədilə  lizin  amin  turşusunun  praktiki  alınmasını  əldə 
etmişlər. 
 
Texniki-mikrobiologiyanın  müasir  inkişaf  dövrü  XX  əsrin  ikinci  yarısnda 
molekulyar mikrobiologiyanın geniş vüsət tapması ilə əlaqədardır. Məhz bu dövrdə 
mikrobiologiya 
sənayesi 
yarandı. 
Mikrobiologiya 
sənayesinin 
torpaq 
münbütləşdirici  preparat  antibiotik,  vitamin,  ferment  və  digər  fizioloji  aktiv 
maddələr istehsal edən zavodların sayı getdikcə artır. 
 
Texniki-mikrobiologiyanın 
mühüm 
ə
həmiyyətə 
malik 
son 
müvəffəqiyyətlərindən  biri  mikroorqanizmlər  tərfindən  interferon  və  insulin  kimi 
qiymətli dərman preparatlarının alınmasıdır. 
 
Mikroorqanizmlərin əsas praktiki xassələri.   Mikroorqanizmlərin  geniş 
və  dərindən  öyrənilməsi  göstərdi  ki,  mikroskopik  ölçüyə  malik  olmasına 
baxmayaraq  onlar  insanın  praktiki  fəaliyyəti  və  maddələr  dövranında  böyük 
ə
həmiyyət  kəsb  edən  prosesləri  idarə  edirlər.  Digər  tərəfdən  mikroorqanizmlər 
ümumi  bioloji  qanuna  uyğunluqları  aşkara  çıxarmaq  üçün  əlverişli  tədqiqat 
obyektləridir. Mikroorqanzimlərin xalq təsərrüfatı və elm üçün mühüm əhəmiyyətə 
malik olamlarını təmin edən xassələr aşağıdakılardır: 



Yüklə 5,01 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   42




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2023
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə