TəBİƏt elmləRİ VƏ Tİbb seriyasi series of natural sciences and mediCİNE



Yüklə 5,01 Kb.

səhifə71/86
tarix10.11.2017
ölçüsü5,01 Kb.
1   ...   67   68   69   70   71   72   73   74   ...   86

- 144 - 
 
 
 
 
    Şəkil-3      .                                                   şəkil-6                                                şəkil-9 
    Şəkil-1.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  V.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində   böyük 
intraparenximal  hematoma  və  bütöv  sağ  qaraciyər  payını  və  sol  payın  medial  seqmentini  də  əhatə 
edən parenximanın  cırılmaları  qeyd edilir. 
     Şəkil-2.  Qaraciyərin  kompleks  cırılması;  dərəcə  V.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində 
qaraciyərin  sol  payında  çoxsaylı  parenximatoz  cırılmalar  nəzərə  çarpır.  Diqqət  yetirin  ki, 
parenximanın  cırılması  qaraciyər  qapısınadək  uzanmışdır.  Bu  cür  travmalarda  öd  axarlarının 
zədələnmələrinə  tez-tez  rast gəlinir. 
   Şəki-3.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  IV.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində  sağ  qaraciyər 
payında  çoxsaylı  cırılmalar  və  onların  nəticəsində  sağ  payın  parenximasının  50%-nin  zədələnməsi 
müəyyən  edilir. 
    Şəkil-4.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  IV.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində  qaraciyərin 
sağ  payında  aktiv  qanaxması  olan  cırılmış  intraparenximal  hematoma  müşahidə  edilir.  Həmçinin  iri 
həcmli  hemoperitoneum  da nəzərə  çarpır. 
    Şəkil-5.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  III.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində  sağ 
qaraciyər  payında  kapsula  altı  hematoma  (oxlar)  müəyyən  edilir.  Həmçinin  KT-də  hematoma 
daxilində  aktiv  qanaxmanın  olduğuna  işarə  edən  yüksək  sıxlıqlı  sahə  müəyyən  edilir  (ox  ucu,  ağ 
rəngdə).   
    Şəkil-6.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  II.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində  sağ  qaraciyər 
payının  arxa  hissəsində  (ox)  3  sm-dən  böyük  olan  qaraciyər  parenximasının  cırılması  müəyyən 
edilir.  Hepatorenal  sahədə  isə kiçik  həcmdə  maye  toplantısı  müəyyən  edilir  (ox ucları). 
    Şəkil-7. 
Qaraciyərin 
travması, 
dərəcə 
I. 
Kontrastla 
aparılmış 
KT 
görün-                                                               
tüləməsində  sağ  payın  arxa  hissəsində  kapsulanın  tamlığının  pozulması  (cırılması)  müəyyən  edilir 
(ox).  Kiçik  həcmli  perihepatik  qanaxma  da müşahidə  edilir  (ox ucları). 
    Şəkil-8.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  III.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində  portal  vena 
və  onun  şaxələri  ətrafında  aşağı  sıxlıqlı  sahələr  müəyyən  edilir.  Qaraciyərin  cırılması  isə  qaraciyər 
qapısınadək  uzanmışdır  (ox).  KT-də  həm  də  aşağı  boş  venanın  əhəmiyyətli  dərəcədə  dilyatasiyası 
(aorta ilə  müqayisədə)  müəyyən  edilir.  Bu isə  çox vaxt  aqressiv  maye  infuziyası  ilə  əlaqədar  olur. 
    Şəkil-9.  Qaraciyərin  travması,  dərəcə  V.  Kontrastla  aparılmış  KT  görüntüləməsində  sağ  və  sol 
qaraciyər  paylarında  çoxsaylı  kapsula  altı  hematomalar  (oxlar)  və  həmçinin  intraparenximal 
hematomalar  (ox ucları)  müşahidə  edilir.   
   Travma  cərrahiyyəsi  üzrə  Amerika  assosiasiyası  tərəfindən  tərtib  edilmiş  təsnifata  görə, 
qaraciyərin  travmaları  zədələnmənin  həcminə  və  yaralının  vəziyyətinin  ağırlığına  görə  6  dərəcəyə 
bölünür.  Bu təsnifatı  da qeyd etməyə  bilmərik. 


- 145 - 
 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        
  
Qarın 
boşluğu 
üzvlərinin 
zədələnmələri 
sırasında 
qaraciyərin 
zədələnmələri 
həm 
mahiyyətinə,  həm  də  kəmiyyətinə  görə  (26%-38%)  mühüm  yer  tutur.  Əməliyyatdan  sonrakı  dövrdə 
əksər  hallarda  (82,7%  halda)  fəsadlaşmalar  inkişaf  edir  Qaraciyərin  müştərək  zədələnmələri  60-
80%,  təcrid  olunmuş  zədələnmələri  isə  10-12%  halda  şokla  fəsadlaşır.  Qaraciyər  və  aşağı  boş 
venasının  zədələnməsi  ilə  müşayiət  olunan  qaraciyər  zədələnmələrində  letallıq  50-100%  təşkil  edir. 
Qaraciyər  mükəmməl  fiksasiya  olduğundan  az  hərəkətlidir.  Zərif  parenximası  nazik  stroma  ilə 
(Qlisson  kapsulası)  qorunur.  Hələ  1913-cü  ildə  məşhur  rus  cərrahı  N.N.Bolyarskiy  çoxillik  həkim 
təcrübəsinə  əsaslanaraq,  qaraciyər  haqda  qeyd  edirdi  ki,  “bu  orqan  zərbədən  heç  cür  yanıla  bilməz”. 
Bu  qrupdan  olan  yaralılar,  əsasən,  ümumi  halsızlıq,  baş  gicəllənmə,  ürək  bulanma,  qusma,  sağ 
qabırğa  altı  sahədə  olan  ağrı,  huşun  alaqaranlıqlı  olmasından  şikayətlənirlər.   
 
Klinik  gedişinə  görə  (qanitirmə  yaxud  peritonit  əlamətlərin  üstünlük  təşkil  etməsindən  asılı 
olaraq),  bu  yaralanmaların  iki  forması  mövcuddur:  1).  hemorragik  və  2).  peritoneal.  Dəqiq 
diaqnozun  qoyulması  üçün  klinik  əlamətlərdən  savayı  laborator-instrumental  (USM,  R-müayinə, 
KT-müayinə),  diaqnozun  qoyulması  çətin  olduqda  isə  laparosentezdən  istifadə  oluna  bilər.  Təsadüf 
hallarda  diaqnostik  laparotomiya  aparılır.  Diaqnozun  qoyulmasında  KT  müayinə  yüksək  dəqiqliyi 
ilə  fərqlənir,  lakin  yaralıda  hemodinamika  qeyri-stabil  olduğu  halda  bu  müayinə  üsulunun  tətbiq 
edilməsi  mümkün  olmur.  USM  daha  sadə  müayinə  üsuludur  və  təqribən  80%  hallarda  düzgün 
diaqnozun  qoyulmasına  imkan  verir,  lakin  boşluqlu  üzvlərin  zədələnməsində  bu  müayinə  üsulunun 
informativliyi  məhduddur.  Dəqiq  diaqnozun  qoyulması  üçün  laparosentez  və  peritoneal  lavajdan 
geniş  istifadə  olunur.  Laparosentez  apardıqdan  sonra  qarın  boşluğuna  1000  ml  izotonik  məhlul 
yeridilir  və  perfuzatda  leykositlərin,  eritrositlərin,  amilazanın,  billirubinin  miqdarı  təyin  edilir. 
Perfuzatın  1  ml-də  eritrositlərin  miqdarı  100000  dən,  leykositlərin  miqdarı  8000-dən  çox  olduqda 
laparotomiyanın  aparılması  məqsədə  uyğun  hesab  edilir.  Bu  müayinə  üsulunun  dəqiqliyi  91,6-
99,0%- dır.  
 
Cərrahi  taktikanın  özəllikləri. 
 
Təcrübəli  cərrahlar  üçün  də  qaraciyər  zədələnmələrinin  operativ  müalicəsi  mürəkkəb  məsələ  hesab 
edilir  və  qaraciyərin  anatomik  quruluşunun  özəlliyi  (ikili  qan  təchizatının  olması),  drenaj  yollarına 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   67   68   69   70   71   72   73   74   ...   86


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə