1 QİYMƏTLƏNDİRM



Yüklə 3,31 Mb.

səhifə138/147
tarix14.09.2018
ölçüsü3,31 Mb.
1   ...   134   135   136   137   138   139   140   141   ...   147

378 

 

Asimmetriya  əmsalı  həm  də  təsadüfi  kəmiyyətin  normal  bölgüsü 

haqqında  hipotezin  yoxlanması  üçün  istifadə  oluna  bilər.  Onun  qiyməti  bu 

halda sıfra bərabər olmalıdır. 

nvestisiya  layihəsi  riskinin  qiymətləndirilməsi  üçün  S.A.Komerkinin 

təklifindən  istifadə  etməyi  daha  məqsədəuyğun  sayılır.  O,  «riskin  qiyməti» 

(S

risk

)  adlandırdığı  ümumiləşdirilmiş  kompleks  meyardan  istifadə  etməyi 

təklif edir ki, bu da investisiya layihəsinin reallaşdırılması zamanı mümkün 

şə

rti itkilərin kəmiyyətini xarakterizə edir: 



                                                  

Z

P

S

k

risk

=

                                                                



(1.30) 

Burada,  P



–  əlverişsiz  hadisənin  başlanması  mümkünlüyü  (riskin 

səviyyəsi); 

Z  –  investisiya  layihəsinin  reallaşdırılmasından  mümkün  birbaş

itkilərin məbləği.  

Riskin qiymətinin müəyyən   edilməsi 

üçün 

dispersiyadan, 

orta 

kvadratik  kənarlaşmadan  və  variasiya  əmsalından  istifadə  olunması  təklif 

edilir. Bu göstəricilərin iqtisadi cəhətdən təfsir və müqayisəli təhlil edilməsi 

mümkünlüyü 

onların 

riskin 

qiymətləndirilməsində 

istifadəsini 

məqsədəuyğun edir.  

Ayrı-ayrı  pul  axınlarının  paylanması  xarakteri  və  onların  bir-biri  ilə 

korrelyasiyası layihənin XCD və DRN göstəricilərinin paylanması xarakterini 

və  bununla  da  layihənin  fərdi  riskini  müəyyən  edir.  nvestisiya  layihəsinin 

fərdi riskinin qiymətləndirilməsi metodlarına aşağıdakıları aid etmək olar:  

1) həssaslığın təhlili;  

2) ssenarilərin təhlili;  

3) Monte-Karlo metodu ilə imitasiya modelləşdirilməsi; 

4) qərarlar şaxəsinin təhlili. 


379 

 

Həssaslığın təhlili.  nvestisiya layihəsinin pul axınlarını müəyyən edə

dəyişənlərin  çoxu  dəqiq  məlum  olmur  və  əsasən  ehtimalın  paylanması 

qanuna tabedir. Buna görə də, pul axınlarını proqnozlaşdırarkən proqnoz-

laşdırılan  axınlardan  başqa  əlavə  nəyin  baş  verə  bilcəyini  müəyyən  etmə

zəruridir.  Bu  baxımdan,  investisiya  haqqında  qərar  qəbul  edilməmişdə

ə

vvəl  layihənin  müvəffəqiyyəti  və  ya  müvəffəqiyyətsizliyinin  asılı  olduğ

ə

sas  dəyişənləri  müəyyən  etmək  lazımdır.    Layihənin  dəyişənləri,  məsələn, 

satılan  məhsulun  həcmi,  onun  qiyməti,  istehsal  xərcləri  və  s.  dəyişdikdə 

layihənin  XCD  və  DRN-sı  da  dəyişir.  Həssaslığın  təhlili  digər  şərtlər  sabit 

qaldıqda bir və ya bir neçə dəyişənin birlikdə dəyişməsi nəticəsində XCD və 

DRN  göstəricilərinin  qiymətlərinin  nə  qədər  dəyişdiyini  dəqiq  göstərə

metoddur.  

Həssaslığın  təhlili  layihənin  parametrlərinin  (dəyişənlərinin)  gözlənilən 

qiymətlərinə əsasən işlənib hazırlanan baza variantının qurulması ilə başlayır. Baza 

variantına  əsasən  XCD  və  DRN  göstəriciləri  hesablanır.  Bundan  sonra  layihənin 

ə

sas  dəyişənləri,  məsələn,  satışın  həcmi,  satılan  məhsulun  qiyməti,  alınan 



xammalın qiyməti, əmək haqqının səviyyəsi və s.-nin dəyişməsinin XCD və DRN-

na  təsiri  qiymətləndirilir.  XCD-də  baş  verən  dəyişikliyin  faizlə  ifadə  olunan 

kəmiyyətinin  seçilmiş  dəyişənin  qiymətindəki    dəyişmənin  faizlə  ifadə  olunan 

kəmiyyətinə  nisbəti  həssaslıq  göstəricisi  adlanır.  Bu  göstəricinin  yuxarı  olması 

layihənin  səmərəliliyinin  həmin  dəyişənə  qarşı  həssas  olduğunu  göstərir.  Eyni 

zamanda,  dəyişənlərin  ya  onların  kombinasiyasının  XCD  göstəricisini  sıfıra 

bərabər  edən  bilən  azalma  həddi  də  müəyyən  edilir.  Həssaslığın  təhlilinin 

aparılması  zamanı  adətən  hər  bir  dəyişəni  onun  gözlənilən  qiymətlərini  artırıb, 

yaxud azaltmaqla yerdə qalan dəyişənləri sabit saxlamaqla bir neçə dəfə dəyişirlər.   

Beləliklə,  həssaslıq  təhlili  vasitəsilə  investisiya  layihəsinin  səmərəliliyinin 

həsas  olduğu  amillər  müəyyən  olunur  və  onların  dəqiq  proqnozlaşdırılması  üçün 

ə

lavə  tədbirlər  həyata  keçirilir.  Eyni  zamanda,  dəqiq  müəyyən  edilə  bilməyən 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   134   135   136   137   138   139   140   141   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə