MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə146/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   142   143   144   145   146   147   148   149   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

208 



208 

 

VI.18.4. Müasir pedaqoji psixologiyanın əsas problemləri, 



vəzifələri və bölmələri  

 

Müasir  dövrdə  gənc  nəslin  təlim  və  tərbiyəsi  pedaqoji 



psixologiyanın  qarĢısında  mühüm  nəzəri  və  praktik  əhəmiy-

yətə  malik  olan  problemlərin  həlli  vəzifəsini  qoyur.  Həmin 

problemləri  həll  etmədən  və  onlardan  irəli  gələn  vəzifələri 

həyata keçirmədən pedaqoji psixologiya lazım olan səviyyəyə 

qalxa bilməz. 

Elm  və  texnikanın  durmadan  inkiĢaf  etdiyi  və 

mənimsənilməsi  zəruri  olan  məlumatların  artdığı  müasir 

dövrdə  pedaqoji  psixologiyanın  qarĢısında  duran  ən  mühüm 

problemlərdən  biri  uşaqların  həyatının  hər  bir  senzitiv 

dövrünü aşkara çıxarmaq  və həmin dövrdə onların inkişafı 

üçün  lazım  olan  bütün  imkanları  müəyyənləşdirmədən 

ibarətdir. Psixoloqlar bu məsələnin pedaqoji psixologiya üçün 

problem məsələ olduğunu onda görürlər ki, hər Ģeydən əvvəl, 

uĢaqlarda  Ģəxsiyyətin  və  əqli  inkiĢafın  bütün  senzitiv 

mərhələləri,  onların  baĢlanğıcı,  davamlılığı  və  sonu  hələ  də 

məlum  deyildir.  Digər  tərəfdən,  hər  bir  uĢağın  həyatında  bu 

mərhələlərin  təzahürü  fərdi  xarakter  daĢımaqla,  müxtəlif 

vaxtlarda özünü göstərir və müxtəlif Ģəkildə cərəyan edir. 

Pedaqoji  psixologiyanın  həll  etməli  olduğu  problem-

lərdən  biri  də  təlim  və  inkişafın  qarşılıqlı  əlaqəsini  aşkara 

çıxarmaqdan  ibarətdir.  Uzun  müddətdən  bəri  dünya 

psixoloqlarının  diqqətini  cəlb  edən  bu  problem  hələ  də 

pedaqoji psixologiyanın əsas problemlərindən biri kimi qalır. 

Pedaqoji  psixologiyanın  həll  etməli  olduğu  baĢqa  bir 

problem  təlim  və  tərbiyənin  ümumi  və  yaşla  bağlı  olan 

cəhətlərinin  əlaqəsinin  aĢkara  çıxarılmasından  ibarətdir. 

Məlum  olduğu  kimi,  uĢağın  hər  bir  yaĢ  dövrü  əqli  və  Ģəxsi 

inkiĢaf  üçün  özünəməxsus  imkan  yaradır.  Lakin  bu  sahədə 

müəyyən tədqiqatların aparılmasına baxmayaraq hələ də uĢaq 




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



209 

209 


209 

209 


209 

209 


209 

209 


209 

həyatının  hər  bir  konkret  mərhələsində  təlim  və  tərbiyədən 

hansına  üstünlük  vermək,  vahid  pedaqoji  prosesdə 

tərbiyəedici və öyrədici təsirlərin bir-birini tamamlaması üçün 

hansı  yollardan  istifadə  etmək  özünün  əsaslı  həllini 

tapmamıĢdır. 

Pedaqoji  psixologiyanın  həll  etməli  olduğu  problem-

lərdən biri də uĢaqların psixoloji və davranıĢ nöqteyi nəzərdən 

inkiĢafında  onların  anadangəlmə,  genotipik  imkanlarının  və 

mühitin ayrılıqda və ya birgə təsirinin xüsusiyyətlərini aĢkara 

çıxarmaqdan ibarətdir. 

Pedaqoji  fəaliyyətin  və  müəllim  Ģəxsiyyətinin  psixoloji 

xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi də pedaqoji psixologiyanın həll 

etməli  olduğu  əsas  problemlərdəndir.  Pedaqoji  fəaliyyətin 

psixoloji  strukturunu,  müəllim  Ģəxsiyyətinin,  xüsusilə  onun 

pedaqoji  bacarıq  və  qabiliyyətlərinin,  pedaqoji  ünsiyyət  və 

pedaqoji 

mərifətin 

psixoloji 

xüsusiyyətlərini 

aĢkara 


çıxarmaqla  pedaqoji  psixologiya  pedaqoji  fəaliyyətin  idarə 

olunmasına düzgün istiqamət vermiĢ olur.   

Müasir dövrdə pedaqoji psixologiyanın qarĢısında duran 

və  həll  edilməsi  zəruri  olan  problemlərdən  biri  də  pedaqoji 



cəhətdən  baxımsız  uşaqlar  problemidir.  Bu  problemlə  sıx 

bağlı “çətin” uĢaqlar problemi ən ümdə problem kimi diqqəti 

cəlb edir. 

Son  illərdə  respublikamızda  yaĢlı  nəsillə  birlikdə  qaç-

qınlıq həyatı keçirən uĢaqların həyatı hamını düĢündürür. Bu 

baxımdan  pedaqoji  psixologiya  da  kənarda  qala  bilməz.  Bu 

cür  uĢaqların  sosial-psixoloji  adaptasiyası  və  psixoloji  reabi-

litasiyası  probleminin  öyrənilməsi  ən  ciddi  problemlərdən 

biridir. 

Yuxarıda  qeyd  olunan  problemlərin  həll  edilməsi  gənc 

nəslin təlim və tərbiyəsi iĢinə öz önəmli təsirini göstərə bilər. 

Bütün qeyd edilənlərdən aydın olur ki, müasir pedaqoji 

psixologiyanın  qarĢısında  mühüm  nəzəri    praktik  vəzifələr 

durur.  Həmin  vəzifələri  həyata  keçirmədən  pedaqoji 




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

210 



210 

psixologiya tələb olunan səviyyəyə qalxa bilməz. 

Müasir pedaqoji psixologiyanın nəzəri vəzifələrinə, hər 

Ģeydən  əvvəl,  təlim-tərbiyə  prosesində  psixi  inkiĢafın 

imkanlarını,  təlim  və  tərbiyənin  ümumi  psixoloji  qanuna-

uyğunluqlarını  öyrənməyi  aid  etmək  olar.  Bununla  yanaĢı 

olaraq,  pedaqoji  psixologiyanın  qarĢısında  duran  mühüm 

nəzəri vəzifələrindən biri kimi gənc nəslin yüksək elmi dünya-

görüĢünə,  Ģüuruna  xas  olan  keyfiyyətlərlə  formalaĢdırıl-

masının  ən  səmərəli  elmi  yollarını  müəyyənləĢdirməyi 

göstərmək olar. 

Müasir  pedaqoji  psixologiyanın  praktik  vəzifələrinə 

gəldikdə  buraya  təlimin  idarə  olunmasının  psixoloji 

məsələlərini,  təlim  və  əqli  inkiĢafın  qarĢılıqlı  əlaqəsini, 

Ģagirdlərin  bilik,  bacarıq  və  vərdiĢlərə  yiyələnmə  xüsu-

siyyətlərini  və  s.  öyrənməyi  aid  etmək  olar.  Bununla  yanaĢı 

olaraq,  pedaqoji  psixologiya  təlim  və  tərbiyənin  motivlərini 

aĢkara  çıxarmaq  və  müəllimləri  bu  sahədə  zəruri  biliklərlə 

silahlandırmaq kimi mühüm praktik vəzifəni həyata keçirir. 

Pedaqoji  psixologiyanın  bir-biri  ilə  sıx  bağlı  olan 



bölmələri vardır. Pedaqoji psixologiyanın həmin bölmələrinə 

tərbiyə  psixologiyasını,  təlim  psixologiyasını,  pedaqoji 

fəaliyyət və müəllim şəxsiyyəti psixologiyasını aid etmək olar. 

Bununla  yanaĢı  psixoloji  ədəbiyyatın  bir  çoxunda  anoma



uşaqlarla  təlim,  tərbiyənin  psixologiyasını  da  pedaqoji 

psixologiyanın Ģöbələrindən biri kimi qeyd edirlər. 



Tərbiyə  psixologiyası  Ģəxsiyyətin  formalaĢmasının 

psixoloji  mexanizmlərini,  tərbiyə  iĢinin    metodları  və 

formalarının psixoloji əsaslarını, tərbiyəvi tədbirlərin psixoloji 

cəhətdən 

əsaslandırılmasını, 

Ģagird 


kollektivinin 

psixologiyasını, 

özünütərbiyənin 

psixoloji 

əsaslarını, 

tərbiyənin  idarəolünması  problemini,  «çətin»  uĢaqlar,  onların 

davranıĢının  korreksiyası  məsələlərini  öyrənir.  Bunların 

hamısı  vahid  bir  vəzifəni  -  Ģəxsiyyətin  formalaĢdırılması 

vəzifəsini yerinə yetirməyə yönəlmiĢ olur. 

Təlim  psixologiyası  təlimin  mahiyyəti  və  psixoloji 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   142   143   144   145   146   147   148   149   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə