MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə178/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   174   175   176   177   178   179   180   181   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

306 



306 

 

2 4 - c ü     F Ə S Ġ L  



 

TƏLĠM PSĠXOLOGĠYASI 

 

Qısa xülasə 

 

Təlim  prosesi  pedaqoji  psixologiyanın  nəzəri  və  tətbiqi 

problemi  kimi.  Təlim  psixologiyası  pedaqoji  psixologiyanın  əsas 

sahələrindən  biridir.  Təlimin  nəzəri  və  tətbiqi  problemləri.  Təlimin 

mahiyyəti  və  qanunauyğunluqları.  Təlim  prosesində  bilik,  vərdiĢ  və 

bacarıqların  yaranması.  Təlimin  müvəffəqiyyətinin  nəyi  öyrətməkdən, 

kimin  öyrətməsindən  və  kimi  öyrətməkdən  asılılığı.  Təlim  fəaliyyətinin 

strukturu. 



Təlim  və  psixi  inkiĢaf.  Təlim  və  psixi  inkiĢafın  qarĢılıqlı  əlaqəsi 

barədə  J.Piaje,  C.Bruner  və  L.S.Vıqotskinin  fikirləri.  ĠnkiĢafın  aktual  və 

yaxın səviyyyəsi. Təlimin müvəffəqiyyətində “inkiĢafın yaxın zonası”- nın 

rolu. 


Öyrənməyə  qabillik  problemi  və  mənimsəmə.  “Öyrənməyə 

qabillik”  anlayıĢının  meydana  gəlməsi.  Öyrənməyə  qabillik  insanın  təlim 

prosesində  bilik,  bacarıq  və  vərdiĢləri  mənimsəməsinin  sürət  və 

keyfiyyətinin  fərdi  göstəricisi  kimi.  Öyrənməyə  qabilliyin  ümumi  və 

xüsusi  növləri.  Geridə    qalan  Ģagirdlərin  psixoloji  xüsusiyyətləri.  Geridə 

qalan Ģagirdlərin tipləri



Öyrənmənin  müvəffəqiyyətini  təmin  edən    amillər.  Diqqət  və 

ustanovka  öyrənmənin  müvəffəqiyyətini  təmin  edən  daxili  amil  kimi. 

Təlim  materiallarının  xüsusiyyətləri  öyrənmənin  müvəffəqiyyətini  təmin 

edən xarici amil kimi. 



Təlim  prosesində  motivasiya  -  tələbat  sahəsinin  formalaĢması. 

Təlim  motivləri  və  onların  növləri.  Təlim  motivləri və Ģagirdlərin tələbat 

sahəsinin formalaĢması. Ġnsan fəallığının daxili, xarici və Ģəxsi mənbələri. 

ĠnkiĢafetdirici və tərbiyələndirici təlim. 



Dərsin təĢkilinin psixoloji Ģərtləri. Müasir dərsə verilən psixoloji 

tələblər.  Dərsdə  problemli  situasiya  yaradılması  yolları.  Dərsdə  yaradılan 

problemli  situasiyanın  tipləri.  Dərsdə  yaddasaxlama  tərzlərindən  səmərəli 

istifadə etmənin Ģərtləri. 



Təlimin fərdiləĢdirilməsi və diferensesiyası. ġagirdlərin özlərinin 

öyrənməyə  qabillikləri,  əqli  inkiĢaf  səviyyələri,  idrak  imkanları  və  fərdi-




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

Ümumi psixologiya.

 

Psixologiya

 

 



307 

307 


307 

307 


307 

307 


307 

307 


307 

psixi  xassələrinə  və  s.  görə  fərqlənmələri.  Bununla  əlaqədar  təlimin  fər-

diləĢdirilməsinin 

zəruriliyi. 

Təlimin 

diferensesiyası.

 

Təlimin 


diferensesiyası və fərdiləĢdirilməsi formaları. 

 

 



 

VI.24.1.Təlim prosesi pedaqoji psixologiyanın nəzəri və 

tətbiqi problemi kimi 

 

Təlim  problemi  bəĢəriyyətin  daima  diqqət  mərkəzində 



olan  bir  problemdir.  Bu  problem  hazırda  da  öz  əhəmiyyətini 

itirməmiĢ,  əksinə  özünün  yeni  cəhətləri  ilə  daha  qabarıq 

Ģəkildə  diqqəti  cəlb  edən  bir  problemə  çevrilmiĢdir.  Həmin 

problemin  günün  tələbləri  səviyyəsində  həlli  pedaqoji 

psixologiyanın  qarĢısında  duran  əsas  vəzifələrdən  hesab 

olunur. 


Təlim problemi pedaqoji psixologiyanın qarĢısında həm 

nəzəri,  həm  də  tətbiqi  problem  kimi  durur.  Təlimin  nəzəri 

problem  kimi  həlli  birinci  növbədə  onun  nəzəri  əsaslarını, 

qanunauyğunluqlarını  psixoloji  aspektdə  açmağı  tələb  edir. 

Bir  nəzəri  problem  kimi  təlim  fəaliyyətinin  psixoloji 

strukturunun  açılması,  onun  motivləri,  məqsədləri  və 

vəzifələrinin  dəqiqləĢdirilməsi,  təlim  fəaliyyətinin  müasir 

tələblərdən  doğan  konsepsiyalarının  aĢkara  çıxarılması 

pedaqoji 

psixologiyanın 

həll 

etməli 


olduğu 

əsas 


problemlərdən hesab edilir. 

Bu  məsələlərin  həlli  üzərində  çalıĢan  psixoloqlar  təlim 

nəzəriyyəsini  bir  sıra  istiqamətlərdə  inkiĢaf  etdirmiĢlər. 

Bunları  ümumiləĢdirdikdə  pedaqoji  psixologiyada  aĢağıdakı 

təlim nəzəriyyələri diqqəti cəlb edir: 1) izahlı illüstrativ (ənə-

nəvi)  təlim;  2)  proqramlaĢdırılmıĢ  təlim;  3)  fikri  iĢlərin  və 

anlayıĢların  mərhələlər  üzrə  təĢəkkülü  nəzəriyyəsi;  4) 

problemli  təlim;  5)  təlim  nəzəri  təfəkkürün  inkiĢafı  kimi;  6) 




www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

              Ümumi psixologiya. Psixologiya

 

308 



308 

tərbiyəedici təlim. 

Təlim  problemi  yalnız  nəzəri  problem  olaraq  qala 

bilməz.  Həmin  problemin  aĢkara  çıxarılmıĢ  qanunauyğun-

luqları təcrübəyə, məktəb həyatına tətbiq olunmazsa və həmin 

sahədə  öz  səmərəsini  göstərməzsə,  onun  əhəmiyyətindən  də 

danıĢmağa  dəyməz.  Məhz  buna  görə  də  təlim  və  onun 

keyfiyyətini  idarə  etmək  mühüm  tədbiqi  problem  kimi 

pedaqoji  psixologiyanın  qarĢısında  durur.  Təlimin  forma  və 

metodlarından  istifadəni,  təlim  prosesində  Ģagirdlərin  inkiĢa-

fının psixoloji xüsusiyyətlərini öyrənmək bu sahədə müəllimi 

zəruri  biliklərlə  silahlandırmaq  deməkdir.  Müasir  dərsə 

verilən  psixoloji  tələblərin  aĢkara  çıxarılması  bu  baxımdan 

xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.  



Təlimin  mahiyyəti  və  qanunauyğunluqları.  Təlim 

insanın  əsas  fəaliyyət  növlərindən  biridir.  Məktəb  yaĢı 

dövründə  isə  həmin  fəaliyyət  məktəblilərin  aparıcı 

fəaliyyətinə  çevrilir.  Onun  köməyi  ilə  Ģagirdlər  müəyyən 

məlumatları,  hərəkətləri  və  davranıĢ  formalarını  mənim-

səyirlər.  Oyundan  fərqli  olaraq  burada  subyekt  öyrənmə 

məqsədi güdür, ona məlum olmayan məlumatları əldə etməyə, 

bu  və  ya  digər  hərəkətlərə,  davranıĢ  tərzlərinə  yiyələnməyə 

çalıĢır.  Bu  iĢ  kor-korana  deyil,  Ģüurlu,  planlı  Ģəkildə  həyata 

keçirilir.  Məhz  buna  görə  də  təlim  prosesində  aĢağıdakı 

məqsədlərə nail olma baĢ verir: 

a)  hər  hansı  bir  fəaliyyət  növünün  müvəffəqiyyətlə 

təĢkil  edilməsi  üçün  lazım  olan  gerçəkliyin  zəruri  xassələri 

haqqında  məlumatın  mənimsənilməsi;  b)  həmin  fəaliyyət 

növlərini  təĢkil  edən  yolların  və  əməliyyatların  mənim-

sənilməsi;  v)  qarĢıda  duran  məsələnin  həllində  lazım  olan 

yolları  və  əməliyyatları  düzgün  seçmək  və  onlara  nəzarət  et-

mək  üçün  qeyd  olunan  məlumatlardan  istifadə  qaydalarını 

mənimsəmək. Birinci halda biliklərin, ikinci halda vərdiĢlərin, 

üçüncü halda isə bacarıqların yaranması baĢ verir. 

Buradan isə aydın olur ki, təlim o zaman mümkündür ki, 

müəyyən  bilik,  vərdiĢ  və  bacarığa  yiyələnmək  üçün  insanın 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   174   175   176   177   178   179   180   181   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə