MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə42/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   38   39   40   41   42   43   44   45   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



124 

ə s a s ı n ı   b e y i n i n     t ə c r i d   o l u n m u Ģ   b i r   s a h ə s i n i n  

( n i t q  

m ə r k ə z l ə r i )  

f ə a l i y y ə t i  

d e y i l ,  

b ü -

t ö v l ü k d ə   b e y i n   f ə a l i y y ə t i   t ə Ģ k i l   e d i r .    



N i t q i n   q a v r a n ı l m a s ı   v ə   a n l a Ģ ı l m a s ı .  

N i t q i n  

q a v r a n ı l m a s ı ,  

a n l a Ģ ı l m a s ı  

v ə  

m ə n i l s ə n i l m ə s i   ö z ü n ə m ə x s u s   x ü s u s i y y ə t l ə r i  



i l ə   f ə r q l ə n i r .   T ə c r ü b ə   g ö s t ə r i r   k i ,   n i t q i n  

q a v r a n ı l m a s ı   h e ç   d ə   h ə m i Ģ ə   e y n i   Ģ ə k i l d ə  

c ə r ə y a n  

e t m i r .  

A p a r ı l m ı Ģ  

t ə d q i q a t l a r  

g ö s t ə r m i Ģ d i r   k i ,   n i t q i n   q a v r a n ı l m a s ı   q a v r a y ı Ģ  

z a m a n ı     q a r Ģ ı y a   q o y d u ğ u m u z   m ə q s ə d d ə n ,  

f ə a l i y y ə t i m i z i n  

g e d i Ģ i n d ə  

o n u n  

h a n s ı  

f u n k s i y a n ı   y e r i n ə   y e t i r m ə s i n d ə n ,   q a v r a n ı l a n    

n i t q i n  

m ə z m u n u ,  

a n l a Ģ ı q l ı l ı ğ ı ,  

e m o s i o n a l l ı ğ ı n d a n ,   n i t q i   q a v r a m a   Ģ ə r a i t i n d ə n  

v ə   q a v r a y a n ı n     Ģ ə x s i   t ə c r ü b ə s i n d ə n ,   q a v r a m a    

u s t a n o v k a s ı n d a n   a s ı l ı d ı r .    

N i t q i n  

q a v r a n ı l m a s ı  

v ə  


a n l a Ģ ı l m a s ı  

i n s a n ı n   n i t q ə   n ə   d ə r ə c ə d ə   y i y ə l ə n m ə s i n d ə n ,  

b a Ģ q a   s ö z l ə   n i t q   p r o s e s i n d ə   i s t i f a d ə   o l u n a n  

d i l i  

n ə  

d ə r ə c ə d ə  



m ə n i m s ə m ə s i n d ə n  

d ə  


a s ı l ı d ı r .  

D i l i ,  

o n u n  

f o n e t i k ,  

l e k s i k ,  

q r a m m a t i k  

q a n u n l a r ı n ı  

m ü k ə m m ə l  

m ə n i m s ə y ə n   a d a m   h ə m i n   d i l i n   v a s i t ə s i l ə  

h ə y a t a   k e ç i r i l ə n   n i t q   p r o s e s i n i   a s a n l ı q l a   v ə  

d ü z g ü n   q a v r a y a   v ə   a n l a y a   b i l i r .    

B u   b a x ı m d a n   a n a   d i l i n d ə   v ə   x a r i c i  

d i l l ə r d ə   n i t q i   q a v r a m a q   v ə   a n l a m a q   b i r   s ı r a  

x ü s u s i y y ə t l ə r i n ə  

g ö r ə  

b i r - b i r l ə r i n d ə n  

f ə r q l ə n i r .   A n a   d i l i n ə   b i r b a Ģ a   y i y ə l ə n ə n   i n s a n  

h ə m  


i m i t a s i y a ,  

h ə m  


d ə  

s i s t e m l i  

t ə l i m  

p r o s e s i n d ə   o n u n   b ü t ü n   ç a l a r l a r ı n a   y i y ə l ə n i r ,  

n ə t i c ə d ə   m ü v a f i q   t ə l ə b l ə r ə   ə m ə l   o l u n d u q d a  



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 

125 


b u   d i l d ə   n i t q i   q a v r a m a   v ə   a n l a m a   d a   o   q ə d ə r  

ç ə t i n l i k  

y a r a t m ı r .  

X a r i c i  

d i l i n  

m ə n i m s ə n i l m ə s i     v ə   q a v r a n ı l m a s ı   i s ə   x e y l i  

f ə r q l ə n i r .  

T a n ı n m ı Ģ  

p s i x o l i n q v i s t  

A . A . L e o n t y e v i n     q e y d   e t d i y i   k i m i

1

  i k i n c i  



d i l i n   ö y r ə n i l m ə s i   o n u   ö y r ə n m ə y ə   b a Ģ l a y a n  

a d a m ı n  

y a Ģ ı n d a n  

a s ı l ı  

o l a r a q  

m ü x t ə l i f  

p s i x o l o j i   m ə z m u n   k ə s b   e d i r .   O ,   a n a   d i l i n i n  

m ə n i m s ə n i l m ə s i   i l ə   p a r a l e l   v ə   y a   a z a c ı q   g e c  

b a Ģ   v e r ə   b i l ə r ;   b u   c ü r   h a l l a r   i k i     d i l l i   a i l ə l ə r  

ü ç ü n   a d i   h a l d ı r .   B u r a d a   o ,   p s i x o l o j i   c ə h ə t d ə n  

a n a   d i l i n i n   m ə n i m s ə n i l m ə s i   i l ə   o x Ģ a r d ı r .  

Ġ k i n c i   d i l i n   ö y r ə n i l m ə s i   b i r   q ə d ə r   s o n r a ,  

m ə k t ə b ə q ə b ə r   y a Ģ   d ö v r ü n d ə   d ə   b a Ģ l a y a   b i l ə r .  

B u  


d ö v r  

d i l i ,  

o n u n  

f o n e t i k a  

v ə  

q r a m m a t i k a s ı n ı  



d ə r k  

 

e t m ə d ə n  



b i r b a Ģ a  

m e t o d l a   m ə n i m s ə m ə k   ü ç ü n   s ə m ə r ə l i ,   n e c ə  

d e y i r l ə r ,   s e n z i t i v   d ö v r d ü r .   L a k i n   i k i n c i   d i l i n  

ö y r ə n i l m ə s i n ə   u Ģ a q l a r d a   a n a   d i l i   f a k t l a r ı n a  

i x t i y a r i     o l a r a q   i s t i n a d   e t m ə k   b a c a r ı ğ ı  

y a r a n d ı q d a n   s o n r a   b a Ģ l a m a q   d a h a   s ə c i y y ə v i              

h a l d ı r .   X a r i c i   d i l i n   v ə   ü m u m i y y ə t l ə   i k i n c i  

d i l i n   ö y r ə n i l m ə s i   m ə h z   h ə m i n   b a c a r ı q l a r ı n  

ə s a s ı n d a   b a Ģ   v e r i r .   Ə g ə r   a n a   d i l i     « a Ģ a ğ ı d a n  

y u x a r ı y a »  

d o ğ r u  

m ə n i m s ə n i l i r s ə ,  

d a h a  

d o ğ r u s u ,   b u r a d a   ə v v ə l c ə   ə n   s a d ə   m e x a n i z m ,  

b i r   n ö v   h e c a   d ü z ə l t m ə k   m e x a n i z m i   y a r a n ı r s a ,  

s o n r a   d i l i n   a l i   s ə v i y y ə l ə r i   m ə n i m s ə n i l i r s ə ,  

d a h a  

s o n r a  

n i t q i n  

i x t i y a r i l i y i  

m e y d a n a  

g ə l i r s ə ,   b u n u n l a   b e l ə   d i l   v a h i d l ə r i   i l ə   Ģ ü u r l u  

ə m ə l i y y a t   ə n   a x ı r d a   t ə Ģ ə k k ü l   t a p ı r s a ,   i k i n c i  

d i l   « y u x a r ı d a n   a Ģ a ğ ı y a »   -   d i l     v a s i t ə l ə r i n i  

t a m   i x t i y a r i   s e ç m ə k l ə ,   d i l   ü z ə r i n d ə   Ģ ü u r l u  

ə m ə l i y y a t  

a p a r m a q d a n  

 

n i t q i n  



a v t o m a t l a Ģ m a s ı n a   d o ğ r u   m ə n i m s ə n i l i r .   B u  

c ə h ə t   i s t ə r -   i s t ə m ə z   x a r i c i     d i l d ə   n i t q i  

q a v r a m a q   v ə   a n l a m a q d a   ö z   t ə s i r i n i   g ö s t ə r i r .  

                                                 

1

 Бах, Леонтйев А.А. Нитг вя 



üнсиййят. Üмуми психолоэийа. – Бакы, 

1982, сящ. 232-234. 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   38   39   40   41   42   43   44   45   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə