MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə46/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   42   43   44   45   46   47   48   49   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



132 

Ģ i f a h i   v ə   y a z ı l ı   n i t q d ə   r e a l l a Ģ d ı r ı l m a s ı n ı n  

« d a x i l i   p r o q r a m l a Ģ d ı r ı l m a s ı n d a n »   i b a r ə t d i r .    

D a x i l i   n i t q i n   ü ç   ə s a s   t i p i n i   q e y d   e t m ə k  

o l a r :   1 )   x a r i c i   n i t q i n   s t r u k t u r u n u   ö z ü n d ə  

s a x l a y a n ,   l a k i n   f o n e s i y a ,   s ə s l ə r i n   t ə l ə f f ü z ü  

m ö v c u d   o l m a y a n   v ə   ç ə t i n   Ģ ə r a i t d ə   f i k r i  

m ə s ə l ə n i n   h ə l l i   ü ç ü n   t i p i k   o l a n   d a x i l ə n ,   ö z   –  



ö z ü n ə   d a n ı ş m a q     ( « ö z ü n ə   y ö n ə l ə n   n i t q » ) ;   2 )  

x ü s u s i   d a x i l i   n i t q   –   b u ,   t ə l ə f f ü z   v a s i t ə s i  

k i m i   ö z ü n ü   g ö s t ə r i r ,   s p e s i f i k   v a h i d l ə r d ə n  

i s t i f a d ə   o l u n u r   v ə   o n u n   s t r u k t u r u   x a r i c i  

n i t q i n   s t r u k t u r u n d a n   f ə r q l i   o l u r ;   3 )   d a x i l i  



p r o q r a m l a ş d ı r m a  

b a Ģ q a  

s ö z l ə  

n i t q  

i f a d ə s i n i n ,   b ü t ü n   m ə t n i n   v ə   o n u n   m ə z m u n  

h i s s ə l ə r i n i n  

s p e s i f i k  

m ə n a  

v a h i d l ə r i n i n  

f o r m a l a Ģ m a s ı   v ə   m ö h k ə m l ə n m ə s i .  

D a x i l i   n i t q i n   m ə n Ģ ə y i   h ə l ə   k i f a y ə t   q ə d ə r  

ö y r ə n i l m ə m i Ģ d i r .   L . S .   V ı q o t s k i n i n   f i k r i n c ə  

( 1 9 3 4 )   d a x i l i   n i t q   u Ģ a ğ ı n   o y u n   v ə   b a Ģ q a    

m ə Ģ ğ ə l ə l ə r   z a m a n ı   ö z   –   ö z ü n ə   h ü n d ü r d ə n  

d a n ı Ģ m a s ı n d a n   i b a r ə t   o l a n   e q o s e n t r i k   n i t q i n  

t ə s i r i   i l ə   y a r a n ı r .   T ə d r i c ə n   b u   d a x i l i   n i t q   –  

« ö z   –   ö z ü n ə ,   ö z ü   ü ç ü n   n i t q ə »   ç e v r i l i r .   P . P .  

B l o n s k i n i n   f i k r i n c ə   ( 1 9 3 5 )   d a x i l i   n i t q   x a r i c i  

n i t q l ə  

e y n i  

v a x t d a  

u Ģ a ğ ı n  

b ö y ü k l ə r  

t ə r ə f i n d ə n   o n a   m ü r a c i ə t   o l u n a n   s ö z l ə r i   s ə s s i z  

o l a r a q   t ə k r a r   e t m ə s i   n ə t i c ə s i n d ə   m e y d a n a  

g ə l i r .   B u n u   i s ə   a r t ı q   b i r i n c i   y a Ģ ı n   s o n u n d a  

m ü Ģ a h i d ə   e t m ə k   o l u r .    

F i k r i n   m ə z m u n u n d a n   v ə   o n u   d o ğ u r a n  

Ģ ə r a i t d ə n   a s ı l ı   o l a r a q   d a x i l i   n i t q i n   i n k i Ģ a f  

e t m i Ģ   f o r m a s ı   t a m a m i l ə   f ə r q l i   o l a   b i l ə r .  

A d ə t ə n ,  

d a x i l i  

n i t q d ə  

f i k i r  

o l d u q c a  

ü m u m i l ə Ģ m i Ģ   Ģ ə k i l d ə   i f a d ə   o l u n u r .   L a k i n   ə q l i  

ç ə t i n l i k   m e y d a n a   g ə l ə n   a n l a r d a   d a x i l i   n i t q  

o l d u q c a   m ü f ə s s ə l ,   a ç ı l m ı Ģ   x a r a k t e r   d a Ģ ı m a ğ a  

b a Ģ l a y ı r ,   d a x i l i   m o n o l o q a   y a x ı n l a Ģ ı r   v ə  

p ı ç ı l t ı   i l ə   v ə   h ə t t a     h ü n d ü r d ə n   i f a d ə   o l u n a n  

n i t q ə   ç e v r i l ə   b i l i r .   B u   i s ə   f i k i r   o b y e k t l ə r i n i n  

d a h a  

d ə q i q  

t ə h l i l i n ə  

v ə  

ö z ü n ü n  



f i k r i  


www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 

133 


f ə a l i y y ə t i n ə   n ə z a r ə t   e t m ə y ə   i m k a n   y a r a d ı r .    

N i t q i n   y u x a r ı d a   q e y d   o l u n a n   n ö v l ə r i   i l ə  

y a n a Ģ ı   d a k t i l ,   e q o s e n t r i k   n ö v l ə r i   d ə   d i q q ə t i  

c ə l b   e d i r .    



D a k t i l   n i t q  

s ö z l ə r i n   d a k t i l   h ə r f l ə r l ə  

i f a d ə   o l u n m a s ı n d a n   i b a r ə t   o l a n   n i t q d i r .   D a h a  

d o ğ r u s u ,   b u   z a m a n   b a r m a q l a r ı n   m ü x t ə l i f  

k o n f i q u r a s i y a l a r ı n d a n  

v ə  


h ə r ə k ə t l ə r i n d ə n  

i s t i f a d ə   o l u n u r .   D a k t i l   n i t q d ə n   k a r l a r l a   i Ģ  

z a m a n ı   s u r d o p e d a q o j i   k ö m ə k ç i   n i t q   v a s i t ə s i  

k i m i ,  

e l ə c ə  

d ə  


k a r l a r  

a r a s ı n d a  

Ģ ə x s i y y ə t l ə r a r a s ı   k o m m u n i k a s i y a   v ə   e Ģ i d ə n  

a d a m l a r l a   o n l a r   a r a s ı n d a   ü n s i y y ə t   v a s i t ə s i  

k i m i   i s t i f a d ə   o l u n u r .    

E q o s e n t r i k   n i t q ə   g ə l d i k d ə   b u   i n s a n ı n  

ö z ü n ə   y ö n ə l m i Ģ   n i t q d i r .   O n u n   k ö m ə y i   i l ə  

i n s a n   ( ə n   ç o x   u Ģ a q l a r )   ö z ü n ü n   p r a k t i k  

f ə a l i y y ə t i n i   t ə n z i m   e d i r   v ə   o n a   n ə z a r ə t   e d i r .  

E q o s e n t r i k  

n i t q  

x a r i c i  

( k o m m u n i k a t i v )  

n i t q d ə n     n ə Ģ ə t   e d i r   v ə     o n u n   q i s m ə n  

i n t e r i o r i z a s i y a   o l u n m u Ģ   m ə h s u l u   k i m i   ö z ü n ü  

g ö s t ə r i r .   E q o s e n t r i k     n i t q   b i r   n ö v   x a r i c i  

n i t q d ə n   d a x i l i   n i t q ə   k e ç i d   m ə r h ə l ə s i   k i m i  

ö z ü n ü   g ö s t ə r i r .    



Q e y r i - v e r b a l   ü n s i y y ə t .   Ġ n s a n l a r   h e ç   d ə  

h ə m i Ģ ə  

 

ü n s i y y ə t  



p r o s e s i n d ə  

v e r b a l  

k o m m u n i k a s i y a  

 

v a s i t ə l ə r i n d ə n  



i s t i f a d ə  

e t m ə k l ə   k i f a y ə t l ə n m i r l ə r .   Ç o x   v a x t   o n l a r  

v e r b a l  

y o l l a  

ç a t d ı r d ı q l a r ı  

m ə l u m a t l a r ı  

g ü c l ə n d i r m ə k   v ə   y a   d a h a   s ə m ə r ə l i   t ə s i r  

g ö s t ə r m ə k  

ü ç ü n  

s ö z s ü z ,  

n i t q d ə n  

k ə n a r  

v a s i t ə l ə r d ə n   d ə   i s t i f a d ə   e d i r l ə r .   Ġ n s a n l a r  

ö z l ə r i n i n   h i s s l ə r i n i ,   f i k i r   v ə     a r z u l a r ı n ı  

ç a t d ı r m a q   ü ç ü n   s ö z   t a p a   b i l m i r   v ə   y a   o n u n  

b a r ə s i n d ə   d a n ı Ģ m a q   i s t ə m i r l ə r .   B u   z a m a n  

i n f o r m a s i y a  

m ü b a d i l ə s i  

s ö z s ü z ,  

s ö z l ə r i n  

k ö m ə y i   o l m a d a n   h ə y a t a   k e ç i r .   B e l ə   ü n s i y y ə t  

q e y r i - v e r b a l   v a s i t ə l ə r i n   k ö m ə y i   i l ə   b a Ģ   v e r i r .  

B u   c ü r   q e y r i   –   v e r b a l   k o m m u n i k a s i y a  






Dostları ilə paylaş:
1   ...   42   43   44   45   46   47   48   49   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə