MahirəNərimanqızı



Yüklə 5,95 Mb.

səhifə54/219
tarix17.09.2017
ölçüsü5,95 Mb.
1   ...   50   51   52   53   54   55   56   57   ...   219

www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs M

ərkəzi

 

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 



148 

q a v r a m a ğ a ,  

a n l a m a ğ a  

ç a l ı Ģ ı r l a r .  

B ə s  

o n l a r d a n   h ə r   b i r i     d i g ə r i n i n   z a h i r i   d a v r a n ı Ģ  



t ə r z i n ə   g ö r ə   ö z ü n d ə   o n u n   d a x i l i   a l ə m i   b a r ə d ə  

t ə s ə v v ü r ü   n e c ə   y a r a d ı r ?   B u   s u a l     d a i m a  

m ü t ə x ə s s i s l ə r i n   d i q q ə t i n i   c ə l b     e t m i Ģ   v ə  

c i d d i   t ə d q i q a t l a r   n ə t i c ə s i n d ə     o n l a r   b u r a d a  

q a r Ģ ı l ı q l ı   q a v r a m a   v ə   a n l a m a n ı n   ü ç   m ü h ü m  

m e x a n i z m   ə s a s ı n d a   b a Ģ   v e r d i y i n i     a Ģ k a r a    

ç ı x a r m ı Ģ l a r :  

e y n i l ə ş d i r m ə ,  

r e f l e k s i y a  

v ə  

s t e r e o t i p l ə ş d i r m ə .    

E y n i l ə Ģ d i r m ə  

–  


b a Ģ q a  

a d a m ı n  

d a v r a n ı Ģ ı n ı   Ģ ü u r l u   v ə   Ģ ü u r s u z     o l a r a q  

s u b y e k t i n  

ö z ü n ü n  

d a v r a n ı Ģ  

t ə r z l ə r i n ə    

o x Ģ a t m a q ,  

b ə n z ə t m ə k l ə  

 

q a v r a m a s ı  



v ə  

a n l a m a s ı n d a n   i b a r ə t d i r .   B a Ģ q a   s ö z l ə ,   ç o x  

v a x t   i n s a n l a r   q a r Ģ ı l ı q l ı     ə l a q ə   Ģ ə r a i t i n d ə  

ö z l ə r i n i   q a v r a d ı q l a r ı   a d a m ı n   y e r i n ə   q o y m a ğ a  

c ə h d   g ö s t ə r m ə k l ə   o n u n   d a x i l i   v ə z i y y ə t i ,  

k e ç i r d i y i   h i s s l ə r ,   f i k i r l ə r ,   d a v r a n ı Ģ   m o t i v l ə r i  

v ə  

s .  


h a q q ı n d a  

m ü l a h i z ə  

y ü r ü t m ə y ə  

ç a l ı Ģ ı r l a r .   B u   z a m a n   h ə m i n   a d a m ı n   ( v ə   y a  

a d a m l a r ı n )   d a v r a n ı Ģ   t ə r z i n i   b i r   n ö v   h ə m i n  

Ģ ə r a i t d ə  

ö z l ə r i n i n  

k e ç i r ə  

b i l ə c ə k l ə r i  

p s i x o l o j i   h a l l a r l a   e y n i l ə Ģ d i r i r l ə r .   Ö z l ə r i n i n  

b u   k i m i   Ģ ə r a i t d ə   k e ç i r m i Ģ   o l d u q l a r ı   v ə   k e ç i r ə  

b i l ə c ə k l ə r i  

h i s s l ə r  

v ə  


v ə z i y y ə t  

o n l a r ı  

q a v r a m a q   ü ç ü n   ə s a s   o l u r .  

  Ġ n s a n ı n   b a Ģ q a l a r ı n ı   q a v r a m a s ı   z a m a n ı  

t ə k c ə   s u b y e k t i n     b a Ģ q a l a r ı n ı   a n l a m a s ı   d e y i l ,  

o n u n l a   ü n s i y y ə t ə   g i r ə n ,   t ə m a s d a   o l a n   f ə r d i n  

o n u   n e c ə   q a v r a m a s ı   v ə   a n l a m a s ı n a   d i q q ə t  

y e t i r i l m ə s i  

d ə  

v a c i b d i r .  



S u b y e k t i n    

ü n s i y y ə t d ə   o l d u ğ u   a d a m l a r   t ə r ə f i n d ə n   n e c ə  

q a v r a n ı l d ı ğ ı n ı  

d ə r k  

e t m ə s i  

r e f l e k s i y a  

f o r m a s ı n d a  

b a ş  

v e r i r  

P s i x o l o q l a r  

r e f l e k s i y a n ı  

b a Ģ q a  

a d a m l a r ı  

q a v r a m a n ı n  

t ə r k i b i n ə   d a x i l   e d i r l ə r .   A . B . P e t r o v s k i n i n  

f i k r i n c ə ,   b a Ģ q a   a d a m ı   a n l a m a q   q i s m ə n   h ə m i n  

a d a m ı n  

q a v r a y ı Ģ  

s u b y e k t i  

k i m i  

s ə n ə    



www.elmler.net

 - 


Virtual İnternet R

esurs 

Mərkəz

i

 

Ümumi psixologiya. Psixologiya 

 

149 


m ü n a s i b ə t i n i   d ə r k   e t m ə k   d e m ə k d i r .

1

  D e m ə l i ,  



i n s a n l a r ı n   b i r - b i r i n i   q a v r a m a s ı n ı   g ü z g ü n ü n  

i k i q a t   ə k s   e t d i r m ə s i n ə   b ə n z ə t m ə k   m ü m k ü n -

d ü r .   Ġ n s a n   b a Ģ q a s ı n ı   ə k s   e t d i r m ə k l ə ,   h ə m i n  

b a Ģ q a s ı n ı   ə k s   e t d i r m ə   g ü z g ü s ü n d ə     ö z ü n ü   d ə  

ə k s  

e t d i r i r .  



Ü n s i y y ə t  

p r o s e s i n d ə  

e y n i l ə Ģ d i r m ə   v ə   r e f l e k s i y a   v ə h d ə t d ə   b a Ģ  

v e r i r .    

Ġ n s a n l a r ı n  

b i r - b i r i n i  

q a v r a m a s ı  

v ə  


a n l a m a s ı n ı n  

 

m e x a n i z m i  



 

k i m i  



s t e r e o t i p ə ş d i r m ə   d ə   x ü s u s i   ə h ə m i y y ə t   k ə s b  

e d i r .    



S t e r e o t i p l ə ş d i r m ə   –   d a v r a n ı ş   f o r m a s ı   v ə  

o n u n   ş ə r h i n i n   a r t ı q   b i z i m   ü ç ü n   m ə l u m   o l a n  

v ə   y a   m ə l u m   h e s a b   e d i l ə n   h a d i s ə l ə r ə ,     b a ş q a  

s ö z l ə   s o s i a l   s t e r e o t i p l ə r ə   u y ğ u n   t ə s n i f i n d ə n  

i b a r ə t d i r .   B u r a d a   s t e r e o t i p   b i r     Ģ t a m p   k i m i    

i s t i f a d ə   o l u n a n   f o r m a l a Ģ m ı Ģ   i n s a n     s u r ə t i  

g ö t ü r ü l ü r .   S t e r e o t i p l ə Ģ d i r m ə     s u b y e k t i n     ö z  

Ģ ə x s i   t ə c r ü b ə s i n i     ü m u m i l ə Ģ d i r m ə s i   v ə   b u  

z a m a n   k i t a b l a r d a n ,   k i n o f i l m l ə r d ə n   a l d ı ğ ı  

m ə l u m a t l a r ı n     o n a   ə l a v ə   e d i l m ə s i   n ə t i c ə s i n d ə  

d ə   y a r a n a   b i l ə r .   B u   z a m a n   h ə m i n   b i l i k   n ə i n k i  

Ģ ü b h ə l i ,   h ə t t a   y a n l ı Ģ   x a r a k t e r   d a Ģ ı y a ,   d ü z g ü n  

n ə t i c ə l ə r l ə  

y a n a Ģ ı ,  

t a m a m i l ə  

y a n l ı Ģ  

n ə t i c ə l ə r ə  

d ə  


g ə t i r i b  

ç ı x a r a  

b i l ə r .  

B u  


b a x ı m d a n  

s t e r e o t i p l ə Ģ d i r m ə  



k a u z a l  

a t r i b u s i y a n ı n   b i r   n ö v   m e x a n i z m i n i   t ə Ģ k i l  

e d i r .   K a u z a l   a t r i b u s i y a   l a t ı n c a     c a u s a   –  

s ə b ə b   v ə   a t t r i b u o   –   v e r m ə k     s ö z l ə r i n d ə n  

ə m ə l ə   g ə l i b   Ģ ə x s i y y ə t l ə r a r a s ı   a n l a m a   z a m a n ı  

d i g ə r  

a d a m ı n  

d a v r a n ı Ģ ı n ı n  

s ə b ə b  

v ə  

m o t i v l ə r i n i n   Ģ ə r h i n d ə n     i b a r ə t d i r .   B u r a d a   i s ə  



b ə z ə n   q a b a q c a d a n   y a r a n m ı Ģ   y a n l ı Ģ   f i k i r    

s t e r e o t i p l ə Ģ m ə y ə   ə s a s l ı   t ə s i r   g ö s t ə r i r .    

K a u z a l   a t r i b u s i y a n ı n     x a r a k t e r i   m ü x t ə l i f  

Ģ ə r a i t d ə n   a s ı l ı   o l a   b i l i r .   B e l ə   k i ,     m ə s ə l ə n ,  

t a n ı Ģ   o l m a y a n   a d a m ı   q a v r a y a r k ə n   s u b y e k t i n  

                                                 

1

 Петровский А.В., Ярошевский М.Г. Психология. – М., 2002, с.256 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   50   51   52   53   54   55   56   57   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə