Microsoft Word 2017-ci№ doc


Filologiya məsələləri, 2017



Yüklə 5,05 Kb.

səhifə147/147
tarix20.09.2017
ölçüsü5,05 Kb.
1   ...   139   140   141   142   143   144   145   146   147

Filologiya məsələləri, 2017 
 381
mifopoetika ilə əlaqələndirə bilərik. Magik realizm 20-ci əsrin 30-60-cı illərində 
Cənubi Amerikada realizmin növbəti milli forması kimi meydana gəlmişdir. 
Azərbaycan Ədəbiyyatında isə magik realizm ədəbi metod kimi XX əsrin 60-cı 
illərində yaranmışdır. Azərbaycan nəsrində magik realizmin ən bariz 
nümunələrinə Yusif Səmədoğlunun “Qətl günü”romanı, Sabir Əhmədlinin 
“Yasaq edilmiş oyun” və s. əsərləri misal göstərə bilərik. Magik realizmdə 
magiya, sehrli elementlər birbaşa müasir həyata köçürülür. Əsərdə baş verən 
hadisələr sırf real xarakter daşıdığı kimi eyni zamanda həm də magik xarakter 
daşıyır. Magik realizmi səciyyələndirən xüsusiyyətlər:realist əsərə sehrli, magik 
elementlərin gətirilməsi,  əsərdə tez-tez simvollardan istifadə, folklor 
elementlərindən, mifdən istifadə, inanclara, sehr-caduya inam, əsərdə  iştirak 
edən obrazların magik elementlərin məntiqini qəbul etməsi, amma dərk 
etməməsi və s. Bütün bu xüsusiyyətləri biz M.Süleymanlının hekayələrində, 
yaradıcılığında görürük.Bunun ən bariz nümunəsi isə yazıçının yaradıcılığında 
xüsusi yer tutan “Quru kəllə” hekayəsidir.Ümumiyyətlə, 70-80-cı illər nəsrində 
xalqın  ən qədim bədii təfəkkürünün məhsulu olan mifologiyaya və folklora 
yenidən qayıdışdır, mühüm keyfiyyət  əlamətidir [1, s.176]. Bu qayıdışı biz 
M.Süleymanlının da əsərlərində, xüsusilə, hekayələrində görürük. Yazıçının 
yaradıcılığındakı mifə qayıdışı müasir dövrdə yaranan mifopoetika ilə  də 
əlaqələndirmək olar. Beləki, mifopoetika poetik bədii obrazlarda (sənətdə) 
mifoloji məzmunun mövcudluğunu bildirir. M.Süleymanlının hekayələrində 
müasir mifik təfəkkürün bariz təzahürünü görürük. Mif onun yaradıcılığının 
belə demək mümkünsə, bütün mayasını  təşkil edir. Yazıçının bir çox əsərləri 
əvvəldən axıracan xalqın mifik dünyaduyumu əsasında qurulmuş,mifoloji ruh, 
baxış bu əsərlərin, necə deyərlər, bütün toxumalarına hopmuşdur. 
M.Süleymanlının  əsərlərinin, hekayələrinin özünəməxsus xüsusiyyətlərindən 
biri budur ki, yazıçının hekayələrində mifik təfəkkür, qavrayış, xalqın folklor 
ənənələri ilə birləşir və nəticədə əsatir folklor sintezi olan əsər yaranır. 
       Mövlud  Süleymanlı hekayələrində mifə böyük maraq göstərmiş  və 
əsərlərində mifə müraciət etmişdir. Yazıçının mifik təfəkkürünü  əks etdirən, 
onun yaradıcılığında mühüm yer tutan əsərlərdən biri “Quru kəllə” hekayəsidir. 
Əsər Yusif Səmədoğlunun xatirəsinə həsr olunub. Əsər belə başlayır ki, Adam 
üzünü göyə tutub: 
 
 
 
 
 
 
 
  -Yox,-dedi,-yoo-ox, 
belə yaşamaq olmaz! [3, s.467]. “Artıq belə 
yaşamaq olmaz” qərarıyla Allahın axtarışına çıxan Adam:“bir vaxt Tanrı adına 
çıxdım, indi Allah deyib axtarıram”.  Əsərin maraqlı  tərəflərindən biri də 
hekayədə  qəribə obrazların iştirak etməsidir. Adam, Gilbişirən kişi, Alaqarğa, 
Qurd, Qarı, Hal anası, Dağdağan ağacı və Quru kəllə hekayənin obrazlarıdır. Bu 
obrazların hər biri qeyri-adiliyi, qəribəliyi ilə  əsərdə diqqət çəkirlər.  Əvvəlcə 
Adam çayla qarşılaşır, çayın tərsinə axdığını görür və çayla söhbət edir. Çay 
söyləyir ki, “-Hamısı Allahın acığınadı,-dedi Çay. –Min ildir ruhum şeytan 
əlindədir. Min ildir içim boşdu, qarnımı daşlara sürtə-sürtə min ildi yol gəlirəm. 
–Bilirəm, sən də dərddən gəlirsən”. [ss3, s.467]. Adamın getdiyi, bəzən özü də 
hiss eləmədən qayıtdığı yollarda-məkanda  şeytan meydan sulayır, hər  şey 


Filologiya məsələləri, 2017 
 382
tərsinədir, çay tərsinə axır, alaqarğa bala çıxarır, dağdağanın yanında su var. 
Adam obrazı yaşadığı  həyatdan narazıdır,  şikayətçidir. O, Allahın yanına 
şikayətə gedir. Qarşılaşdığı  hər kəsdən soruşur ki, “Nə sözün var, sənnən nə 
deyim, Allaha?”. Mövlud Süleymanlı öz demək istədiklərini, yəni cəmiyyətdən 
narazılığını Adam obrazı vasitəsilə verir. Yazıçı içərisində yaşadığı cəmiyyətin 
gerçək simasını birbaşa ifadə etməyin mümkün olmadığını başa düşdüyü üçün 
onu dolayı, sətiraltı üsulla çatdırmaq yolunu seçmişdi. Hekayədəki  Şeytan 
obrazı neqativ missiyalı mifoloji obrazdır və insanları yoldan çıxarır.  Şeytan 
Adamı da yoldan çıxarmışdı. “Şeytanlardan Adamın içinə doluşan oldu. Tıp-
tıp...tıp-tıp. Adamın içi daraldı, dərdi yadına düşdü”. Məhz Şeytanın təhriki ilə 
Adam dünyaboyu olmazın oyunlar çıxardır. Bu motivi biz Hüseyn Cavidin 
“İblis” əsərində görürük. Başqa bir mifoloji obraz olan Hal anası deyir:“Uğur 
olmasın sənə ay Adam , hara gedirsən yenə? Ayağını hara qoyursan, qan düşür”. 
Hekayədəki mifoloji obrazlardan biri Quru Kəllədir. Əsər boyu Quru Kəllənin 
dilindən bu söz işlənir:“Allah, bundan betərindən saxla!”. Quru Kəllə rastlaşdığı 
tarixləri, insanları, dinləri, mədəniyyətləri məhv edir.Folklor hər zaman yazılı 
ədəbiyyata təsir göstərmiş, mövzu qaynağı olmuşdur. M.Süleymanlı da 
hekayələrində folklor motivlərindən, süjetlərindən, folklor nümunələrindən 
özünəməxsus  şəkildə istifadə etmişdir və müasir nəsrimizi folklordan 
bəhrələnərək inkişaf etdirmişdir. 
 
ƏDƏBİYYAT 
1.  Əliyeva N. 60-80-cı illər Azərbaycan nəsrinin qəhrəman və üslub 
axtarışları. Bakı 2003 
2.  Salahlı S. 1960-80-cı illərdə Azərbaycan nəsrində psixologizm 
(M.Süleymanlının yaradıcılığı üzrə monoqrafiya). Bakı 2004 
3.  Süleymanlı M Seçilmiş əsərləri. Bakı 2006 
4.  Zeynalova D İsmayıl Şıxlı və folklor. Bakı 2006 
 
TURKAN MURADOVA 
 
FOLKLORE MOTIFS IN MOVLUD SULEYMANLI’S STORIES 
 
SUMMARY 
 
   One of the main characteristics of Movlud Suleymanli’s stories is his making 
use of folklore motifs and his making reference to the folklore samples in his 
stories. The writer has always benefited from Azerbaijani folklore. The writer 
has given the wide publicity to folklor samples both in author’s speech and in 
characters’ speeches. Along with folklore, he has shown an interest in myth in 
his stories. The writer has made use the folklore samples-proverbs, sayings, 
imprecations, acclamations, fairytales and beliefs. M.Suleymanli has greatly 
contributed to the development of our modern literature. His stories are 
distinguished by their discrepancy, the variety of subject in his literary career. 


Filologiya məsələləri, 2017 
 383
The writer has used folklore characters, folklore plots, words and phrases that  
come from live folk speech in his stories. 
 
ТЮРКАН МУРАДОВА 
 
ФОЛЬКЛОРНЫЕ МОТИВЫ В РАССКАЗАХ МОВЛУД 
СУЛЕЙМАНЛЫ 
 
РЕЗЮМЕ 
 
    Один  из  основных  характеристик  рассказов  Мовлуд  Сулейманлы,  это 
использование  в  своих  рассказах  фольклорных  мотивов,  обраизение  к 
фольклорным  образцам.  Писатель  всегда  пользовался  Азербайджанским 
фольклорам.  Рассказы  Мовлуда  Сулейманлы  играют  большую  роль  в 
творчесшве  писателя.  Тема  рассказов  отличаются  своим  разнообразием. 
Писсатель в этих рассказах использовал пациональный язык живего слова. 
Он  в  авторской  речи  и  в  речи  образов  показал  образцы  из  фольклора. 
Наряду с фольклором он показал интерес к мифоломи. В этих рассказах 
писатель  показал  примеры  из  пословиц,  убеждений  ирц  сказок. 
М.Сулейманлы своими рассказами способетвовал развитию современной 
литературы. 
 
Rəyçi:dos.Zeynalova.D.V 


Filologiya məsələləri, 2017 
 384
 
MÜNDƏRİCAT 
 
NURİDƏ  NOVRUZOVA. MƏTNİN KOQNİTİV TƏHLİLİNİN NƏZƏRİ ƏSASLARI ..3 
AYGÜL  HACIYEVA. R.BAĞDADİ “DİVAN”INDA SUBSTANTİVLƏŞƏN VƏ 
ADVERBİALLAŞAN MORFOLOJİ VAHİDLƏR .......................................................... 12 
RƏHİLƏ HÜMMƏTOVA. İMADƏDDİN NƏSİMİ POEZİYASINDA 
TEMPORALLIĞIN QRAMMATİK FORMALARLA  İFADƏSİ .................................. 18 
GÜLDANƏ PƏNAHOVA. SİNONİMİK MÜNASİBƏTLƏRİN TƏDQİQİNDƏ  
DİLÇİLİK ƏNƏNƏLƏRİ ...........................................................................................................28 
ELMİRA ƏLİYEVA. MÜASİR DİLÇİLİKDƏ   DİSKURS HAQDA  MÖVCUD   
ELMİ-NƏZƏRİ MÜDDƏALARA  DAİR ........................................................................ 34 
НАИЛЯ  ГАДЖИЕВА. 
ИЗУЧЕНИЕ ГЛАГОЛЬНЫХ КОНСТРУКЦИЙ 
НА ЗАНЯТИЯХ РУССКОГО ЯЗЫКА КАК ИНОСТРАННОГО ................................ 39 
ZAUR HACIYEV. “MUĞNİL-LƏBİB AN KUTUBİL-ƏARİB” ƏSƏRİNDƏ  
DİLÇİLİK METODU ........................................................................................................ 46 
ÜLVİYYƏ  HACIYEVA. AZƏRBAYCAN VƏ İNGİLİS DİLLƏRİNDƏ LEKSİK  
BƏDİİ TƏSVİR VASİTƏLƏRİ ....................................................................................... 54 
MİRVARİ  QASIMOVA. ANTONİMLƏRİN ÜSLUBİ XÜSUSIYYƏTLƏRİ ............. 61 
YEGANƏ ABBASOVA. İNGİLİS DİLİNDƏ SÖZÖNLƏRİ VƏ SÖZÖNLƏRİNİN 
AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ QARŞILIĞI ..................................................................................68 
SEVİNC  ŞAHLAROVA      
NİGAR NAMAZOVA. ÖN ŞƏKİLÇİLƏR VASİTƏSİLƏ YARANAN TÖRƏMƏ  
FEİLLƏRİN İNGİLİS VƏ  AZƏRBAYCAN  DİLLƏRİNDƏ İFADƏ ÜSULLARI ....... 75 
RƏNA HÜSEYNOVA. KONVERSİYA YOLU İLƏ İNGİLİS DİLİNDƏ YENİ SÖZ 
YARADICILIĞI VƏ ONUN AZƏRBAYCAN  DİLİNDƏ İFADƏ ÜSULLARI ............ 80 
SEVİNC  ƏSƏDOVA. XALQIN  ETNOQRAFİYASININ ZOONİMLƏRDƏ ƏKSİ.... 85 
ƏFSANƏ CƏBRAYILZADƏ. LEKSİKANIN TƏDRİSİNDƏ QARŞIYA ÇIXAN 
PROBLEMLƏR VƏ ONLARIN ARADAN QALDIRILMASI HAQQINDA........................92 
XƏYALƏ MÜRSƏLİYEVA. QRАMMАTİK KАTЕQОRIYАLАRDA İNTЕNSİVLİK 
ƏLAMƏTLƏRİ............................................................................................................................98 
GÜLŞƏN CÜMŞÜDOVA. THE WORDS OF THE CATEGORY OF STATE.............. 108 
GÜLAY QURBANOVA. SOME APPROACHES AND METHODOLOGIES  
IN TEACHING ENGLISH  ............................................................................................... 113 
AYGÜN   QOCAYEVA. LE FUTUR  DANS  LA  GRAMMAİRE  FRANÇAISE ....... 118 
SAMİRƏ BABAYEVA. SÖYLƏM VƏ KONTEKSTİN SÖYLƏM BÖLGÜSÜ........... 124 
YELENA İBRAHİMOVA. ZAMAN BUDAQ CÜMLƏSİNİN  MƏTNYARADICI 
XÜSUSİYYƏTLƏRİ......................................................................................................... 131 
FİRƏNGİZ PƏNAHOVA 
XALİDƏ ZEYNALOVA. İNGİLİS DİLİNDƏN AZƏRBAYCAN DİLİNƏ TƏRCÜMƏ 
PROSESİNDƏ LEKSİK-SEMANTİK UZLAŞMALAR.................................................. 139 
RÜBABƏ MUSAYEVA. MÜASİR İNGİLİS DİLİNDƏ SİFƏT DÜZƏLDƏN  
ŞƏKİLÇİLƏR VƏ ONLARIN  AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ İFADƏ ÜSULLARI................144 
ŞAMİL ALMƏMMƏDOV. TÜRK DİLİNDƏ ÖZLƏŞMƏNİN MAHİYYƏTİ ............ 149 
DÜRDANƏ VƏKİLOVA. 
MÜASİR İNGİLİS DİLİNDƏ NƏTİCƏ ƏLAQƏLİ  
MÜRƏKKƏB CÜMLƏLƏR ............................................................................................. 156 
ELNARƏ ABBASOVA. İNGİLİS VƏ AZƏRBAYCAN DİLLƏRİNDƏ ELLİPTİK 
CÜMLƏLƏRİN TƏSNİFATI ........................................................................................... 162 


Filologiya məsələləri, 2017 
 385
SEVİNC HÜSEYNOVA. QƏDİM VƏ ORTA ƏSRLƏRDƏ İNGİLİS DİLİNİN  
SİNTAKSİSİNDƏ  BAŞ  VERƏN ƏSAS DƏYİŞİLİklƏR.............................................. 167 
KADIYEVA SEVDA. TİBB UNİVERSİTETİ TƏLƏBƏLƏRİNİN NİTQDƏKİ 
QÜSURLARI VƏ ONLARIN ARADAN QALDIRILMASI YOLLARI ......................... 172 
ƏLIYEVA N.Ə. NİTQ MƏDƏNİYYƏTİ VƏ OBRAZLILIQ 178 
NAİLƏ QƏDİMOVA. İNGİLİS DİLİ MƏNŞƏLİ FRAZEOLOJİ BİRLƏŞMƏLƏRİN    
AZƏRBAYCAN DİLİNƏ  TƏRCÜMƏSİNİN  METOD VƏ ÜSULLARI  .................... 184 
AFƏTXANIM NƏSİROVA. MƏDƏNİYYƏTLƏRARASI ÜNSİYYƏTDƏ 
TƏRCÜMƏNİN  ROLU VƏ ƏHƏMİYYƏTİ .................................................................. 189 
SEVİNC BABAYEVA. MÜASİR İNGİLİS DİLİNDƏ METAFORİZMLƏR  VƏ 
ONLARIN  AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ EKVİVALENTLƏRİ....................................... 194 
Tǝranǝ Kǝlǝntǝrova. LES CALQUES LINGUISTIQUES : DU FRANÇAIS AUX AUTRES 
LANGUES....................................................................................................................................199 
GÜLŞƏN  ŞAMXALOVA. AZƏRBAYCAN HƏRBİ QÜVVƏLƏRİNİN  
YARANMASI, ONUN SOVET HƏRBİ MƏKTƏBİNDƏ ROLU VƏ HƏRBİ 
TERMİNLƏRİN AZƏRBAYCAN DİLİNƏ UYĞUNLAŞMA QAYDALARI ............... 205 
SABİNA NOVRUZOVA. THE LONG AND SHORT VOWELS IN A LANGUAGE ........210 
RUHANE UMAROVA. PLANNING ENGLISH LANGUAGE LESSONS.........................216 
ZAMİRƏ MƏMMƏDOVA. AZƏRBAYCAN VƏ İNGİLİS DİLLƏRİNDƏ  
TƏRCÜMƏ TARİXİNİN TƏDQİQATI VƏ ONUN BƏZİ PROBLEMLƏRİ................. 222 
YEGANƏ ƏLƏSGƏROVA. İNGİLİS VƏ AZƏRBAYCAN DİLLƏRİNDƏ SADƏ 
CÜMLƏNİN MÜQAYİSƏLİ  XARAKTERISTIKASI.................................................... 227 
NƏRMİN İBRAHİMOVA. FONOLOGİYA VƏ FONETİKANIN İNKİŞAF  
DİNAMİKASI..............................................................................................................................232 
SEVDA AĞAYEVA. ƏVƏZLİK NİTQ HİSSƏSİ AZƏRBAYCAN İNGİLİS DİLLƏRİ 
İLƏ MÜQAYİSƏLİ MÜSTƏVİDƏ.................................................................................. 238 
NURİYYƏ  ŞİRİNOVA. MÜTƏXƏSSİSLƏRİN HAZILIĞINDA İSTİFADƏ  
OLUNAN VƏSAİT ........................................................................................................... 247 
КЁНУЛЬ АБДУРАХМАНОВА. АНАЛИЗ ВЛИЯНИЯ ИНТОНАЦИИ НА 
ВЫСКАЗЫВАНИЯ.......................................................................................................... 252 
АЙТЕН АЛЛАХВЕРДИЕВА 
ЭЛЬШАД АЛЛАХВЕРДИЕВ. ПРОСЬБА - В ОБЩЕЙ СИСТЕМЕ 
КЛАССИФИКАЦИИ 
РЕЧЕВЫХ АКТОВ В АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКЕ .................. 258 
 
 
ƏDƏBİYYATŞÜNASLIQ 
 
DÜRDANƏ SƏMƏDOVA. ELMİ-FANTASTİK ƏDƏBİYYATIN TƏDQİQİ  
TARİXİNƏ BİR NƏZƏR............................................................................................................267 
QƏDİM RUFULLAYEV. AZƏRBAYCAN EPİK POEZİYASINDA DASTAN 
JANRININ TƏZAHÜR FORMALARI............................................................................. 273 
SƏDAQƏT QASIMOVA   
SEVİL NƏCƏFOVA. SÖHRAB TAHİR LİRİKASINA BİR NƏZƏR .......................... 280 
ÇİNARƏ RZAYEVA. UŞAQLARIN FORMALAŞMASINDA FOLKLORUN  
ROLU VƏ MƏKTƏBLƏRDƏ FOLKLORA AYRILAN YER ........................................ 285 
NURLANA ƏLIYEVA. MÜZƏFFƏR NƏSİRLİ, HÜSEYN RAZI  
YARADICILIĞINDA VƏTƏNPƏRVƏRLİK MOTİVLƏRİ........................................... 291 
FƏRƏH  ASLANOVA. SOVETLƏR DÖNƏMİNDƏ "KOROĞLU" DASTANININ  
ORTA MƏKTƏBLƏRDƏ TƏDRİSİNİN BƏZİ MƏSƏLƏLƏRİ...........................................299 


Filologiya məsələləri, 2017 
 386
SƏBİNƏ BAYRAMOVA. NİSGİLLİ AZƏRBAYCANIMIN NİKBİN GƏLƏCƏYİ.... 306 
GÜNЕL  VƏKİLOVA. MİFOLOGİYADA ƏKİZLƏR MODELİNİN DUAL 
QARŞIDURMALARI ....................................................................................................... 312 
SEVDA İMANOVA. “ƏSLİ-KƏRƏM” DASTANINDA MAGİK GÖRÜŞLƏRLƏ  
BAĞLI OBRAZLARIN TİPOLOGIYASI ....................................................................... 318 
NƏBİYEVA  VÜSALƏ. “OF MICE AND MEN” IDEA, THEME, PROBLEM ............ 332 
AYGÜN  YUSUBOVA. ƏHMƏD NƏDİMİN “DİVAN”INDA BƏDİİ İFADƏ   
VASİTƏLƏRİ ..............................................................................................................................341 
NÜŞABƏ MƏMMƏDOVA. H.CAVİDİN VƏ M.S.ORDUBADİNİN TARİXİ 
ƏSƏRLƏRİ........................................................................................................................ 351 
KİFAYƏT  MƏMMƏDOVA. QULAMRZA SƏBRİ TƏBRİZİNİN MÜASİR  
ƏDƏBİYYAT HAQQINDA DÜŞÜNCƏLƏRI ........................................................................358 
АШУРБЕЙЛИ Э.А. ФОРМЫ ОБРАЩЕНИЯ И ОСОБЕННОСТИ ИХ  
ОТРАЖЕНИЯ В ПЕРЕВОДЕ (НА МАТЕРИАЛЕ ПЕРЕВОДА ФЕЛЬЕТОНОВ 
ДЖ.МАМЕДКУЛИЗАДЕ)............................................................................................... 365 
MƏMMƏDOVA ÜLVİYYƏ. CƏFƏR CABBARLININ DRAMATURGIYASINDA  
GENDER PROBLEMİ.......................................................................................................................371 
TÜRKAN  MURADOVA. MÖVLUD SÜLEYMANLININ HEKAYƏLƏRİNDƏ  
FOLKLOR MOTİVLƏRİ............................................................................................................377 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
«Elm vÿ òÿùñèë» 
няшриййатынын  äèðåêòîðó: 
ïðîôåññîð Íàäèð ÌßÌÌßÄËÈ 
 
Dizayn: Zahid Məmmədov 
Texniki redaktor: Tünzalə Vahabova 
 
 
×àïà èìçàëàíìûø 29.01.2017. 
Øÿðòè ÷àï âÿðÿãè 24,25. Ñèôàðèø ¹ 01. 
Êàüûç ôîðìàòû 60õ
84 1/16. Òèðàæ 300. 


Filologiya məsələləri, 2017 
 387
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Êèòàá “Elm və təhsil”  íÿøðèééàò-ïîëèãðàôèéà ìöÿññèñÿñèíäÿ 
ùàçûð äèàïîçèòèâëÿðäÿí ÷àï îëóíìóøäóð. 
E-mail: nurlan1959@gmail.com 
Òåë: 497-16-32; 050-311-41-89 
Öíâàí: Áàêû, È÷ÿðèøÿùÿð, 3-úö Ìàãîìàéåâ äþíýÿñè 8/4. 


Filologiya məsələləri, 2017 
 388
 
 
 
 
 
 
 
 



Dostları ilə paylaş:
1   ...   139   140   141   142   143   144   145   146   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə