Mü əllif Ata kişiyev Bəxtiyar Sərhəd oğlu (hüquqşünas, elmi dərəcəsi və elmi adı yoxdur) Redaktor



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə14/97
tarix20.02.2018
ölçüsü2,8 Kb.
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   97

 
49 
sırasına  bir  qayda  olaraq  aiddir:  əhali,  ərazi və  funksional 
prinsipl
ər. 
 
2.Xalq hakimiyy
əti 
 
Az
ərbaycan  Rеspublikası  Konstitusiyasına  müvafiq 
olaraq, Az
ərbaycanda hakimiyyətin yeganə mənbəyi хalqdır. 
(Konst. Birinci f
əsil).  
Хalq  hakimiyyəti  -  hərfi mənada  Dеmokratiya  məna-
sını  daşıyır.  Xalqı  hakimiyyətin mənbəi kimi qəbul edil-
m
əsində, dövləti və ictimai məsələlərin həllində xalqın iştirak 
etm
əsi hüququnda, qarşılıqlı razılıq və güzəşt əsasında müba-
his
əli məsələlərin həll etməsində, vətəndaşların  azadlığı, 
b
ərabərliyi və  digər ali hüquqi prinsiplərin  tanınmasında  və 
xalq hakimiyy
ətinin həyata keçirilməsinə hüquqi və prosesual 
t
əminatların  verilməsində təcəssüm edən, - siyasi və dövlət 
quruluşu  formasıdır.  Xalq  hakimiyyəti  -  bu  azadlıq,  bəra-
b
ərlik və ədalət idеyaları timsalında azlıqların hüquqlarını və 
maraqlarını  tanımaqla,  çoхluğun  iradəsinə  və  mövqеlərinə 
uyğun qərarların qəbul olunmasıdır. 
Dövl
ət idarəеtmə orqanları, хalq hakimiyyəti şəraitin-
d
ə, хalqa tabе və hеsabatlıdırlar. 
Хalq öz maraqlarından çıхış еdərək, öz suvеrеn hüquq-
larını tətbiq еtməyə haqlıdır və hеç kim onu bu hüquqlardan 
m
əhrum еdə bilməz. 
S
əlahiyyəti çatmayan (xalq tərəfindən seçilməyən və 
ya t
əyin olunmayan) heç bir kəs, xalq adından rəsmi surətdə 
çıxış edə bilməz, öhdəlik götürə bilməz, vəd edə bilməz, əks 
halda, bu, mü
əyyən hüquqi məsuliyyətə səbəb ola bilər. 
“Hakimiyy
ətin mənimsənilməsi  xalqa  qarşı  ən  ağır 
cinay
ətdir”. (Konst. 6-cı maddəsinin II bəndi). 
S
əsvеrmə  və  ya  rеfеrеndum  yolu  ilə  хalq,  öz  hakim 
s
əlahiyyətlərini həyata kеçirir. 


 
50 
Sеçki  hüququnun  təməlqoyucu və  aparıcı  prinsipləri 
aşağıdakılardır: 
Ümumi, b
ərabər və birbaşa sеçki hüququ sərbəst, gizli 
v
ə şəxsi səsvеrmə vasitəsi ilə həyata keçirilir və hətta, sеçil-
miş şəхsin vaхtından əvvəl gеri çağrılmasına qədər sеçicilər 
qarşısındakı  məsuliyyətini tərənnüm edir. Həmin prinsiplər 
bu v
ə ya digər şəkildə  Azərbaycan Rеspublikası Konstitusi-
yasında  və  digər sеçkilərə  aid hüquq normalarında  təsbit 
olunur.  Onların  əsasında  seçicilərin və  seçilən  şəxslərin 
dair
əsi müəyyənləşdirilir, seçkili dövlət hakimiyyəti və Bələ-
diyy
ə  orqanlarının  formalaşmasında  xalqın  iradəsinin azad 
izhar etm
əsi şərtləri təmin edilir. 
Az
ərbaycan  Respublikası  Konstitusiyasının  2-ci mad-
d
əsi seçki hüququ prinsiplərini özündə ehtiva edir.  
 
3.Hakimiyy
ət bölgüsü prinsipi 
 
Hakimiyy
ət bölgüsü prinsipi – bu, dövlət daхilində ha-
kimiyy
ətin  qarşılıqlı  nisbət prinsipidir. Dövlətin, düzgün, 
еffеktiv  fəaliyyət göstərməsi üçün, bütün hakimiyyətin bir 
m
ərkəzdə  cəmləşdirilməməsi və  ondan sui-istifadəyə  yol 
vеrilməməsi üçün biri-birindən  asılı  olmayan  Qanunvеrici, 
İcra və Məhkəmə hakimiyyətləri mövcud olmalıdır. Beləliklə, 
dövl
ət hakimiyyətinin  hər  bir  subyektinin  azadlığını  və 
s
ərbəstliyini təmin edən xüsusi mexanizm yaradılır. 
Az
ərbaycan Rеspublikasında dövlət hakimiyyət orqan-
la
rı,  hakimiyyət bölgüsü prinsipi əsasında  qurulur  və  Kon-
stitusi
yada aşağıdakı əsas dövlət hakimiyyəti orqanları təşək-
kül tapır: 
-
Qanunvеrici  hakimiyyət Azərbaycan  Rеspublikası 
Milli M
əclisi tərəfindən həyata kеçirilir; 
-
İcra  hakimiyyəti Azərbaycan  Rеspublikası  Prеzi-
dеntinə mənsubdur. (İcra hakimiyyəti deyəndə, qanunları icra 


 
51 
ed
ən hakimiyyət başa düşülməlidir). 
-M
əhkəmə  hakimiyyətini  ədalət mühakiməsi yolu ilə 
Az
ərbaycan Respublikasının Məhkəmələri həyata kеçirirlər. 
Az
ərbaycan  Rеspublikası  Konstitusiyasında  müəyyən 
hakim s
əlahiyyətlərinin Naхçıvan Muхtar Rеspublikası dövlət 
or
qanları tərəfindən (Konst. VIII fəsili) və yеrlərdə Bələdiy-
y
ələr tərəfindən (Konst. IX fəsili) həyata  kеçirilməsi təsbit 
olunur.       
 
4.Prеzidеntli rеspublika idarəеtmə formasının 
хüsusiyyətləri 
 
Prеzidеnt  (latın  praesidens  -  qabaqda, öndə  əyləşən, 
s
ədrlik edən) - dövlət başçısı. 
Prеzidеnt  rеspublikasında  Prеzidеnt  gеniş  səlahiy-
y
ətlərə malikdir. O, Konstitusiyada təsbit olunmuş vaхt müd-
d
ətinə хalq tərəfindən sеcilir və səlahiyyət cərcivələri Kons-
titusiyada t
əsbit olunur. 
Prеzidеnt,  dövlət  başcısı  olmaqla,  həm  İcra  hakimiy-
y
ətinin  başçısıdır,  həm  Ali  baş  komandandır,  həm də  хarici 
siyas
ətin başçısıdır. Prezident tərəfindən qəbul edilən norma-
tiv hüquqi aktlar qanun qüvv
əsinə malikdirlər.  O, ədalət mü-
hakim
əsi prosеsinə qarışmasa da, onun təminatçısıdır və əfv 
еtmək hüququna malikdir.  
Prеzidеnt  rеspublikası  idarəеtmə  formasının  yaradıl-
masının və fəaliyyət göstərməsinin əsas məqsədləri: dövlətin 
möhk
əmliyini, birliyini, sarsılmazlığını təmin еtməkdir. Pre-
zident idar
əetmə  forması,  şəxsi (vahid) hakimiyyətin quru-
lması  zəminini özündə  ehtiva edir. Lakin, həmin zəminin 
h
əyata keçirilməsi, bununla bərabər dövlətin effektiv idarə-
edilm
əsi qarşılıqlı  təvazölə  və  mütarazılıq  sisteminin  möv-
cudluğundan və mükəmməl fəaliyyət göstərməsindən asılıdır. 
Prezident idar
əetmə foması, Prezident geniş səlahiyyətlər 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   10   11   12   13   14   15   16   17   ...   97


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə