Torpaqlarin səhralaşmasi üZRƏ İzahli lüĞƏT



Yüklə 5.01 Kb.

səhifə46/56
tarix30.04.2018
ölçüsü5.01 Kb.
1   ...   42   43   44   45   46   47   48   49   ...   56
: 110
110 -> İQTİsadi NƏZƏRİYYƏ
110 -> Rza Bərahəni cavab verir
110 -> Nuklein turşularinin kimyəvi quruluşU
110 -> Temporarily Accessioned- freud’s Coat Revisited
110 -> M. A.Əhmədov, H. M. Məhəmmədli

 
146 
genişləndirmək məqsədilə WWF “Qızıl medal” və “Qızıl 
mücrü ordeni”ni təsis etmişdir.  
Baş qərargahı – Qland, İsveçrə. 
 
Ü
MUMDÜNYA TƏBİƏTİN MÜDAFİƏSİ XARTİYASI  
(The World Charter on Nature Defense) – 1982-ci ildə BMT 
BA-da qəbul edilmiş, bütün dövlətlərə planetimizi və onun 
sərvətlərini qorumaq məsuliyyətini qoyan beynəlxalq təbiəti 
mühafizə sənədi.   
 
Ü
MUMDÜNYA TORPAQ XARTİYASI  (World Soil 
Charter) – ayrıca götürülmüş  ölkə  və qlobal miqyasda uyğun 
prinsiplər və  rəhbər göstəricilərin tətbiq və ifadə edilməsi 
məqsədilə FAO-da işlənib hazırlanmış  və 1992-ci ildə  qəbul 
edilmiş  sənəd. Xartiyanın tam mətni 1983-cü ildə rus dilində 
“Poçvovedenie” jurnalının 7-ci nömrəsində çap olunub. 
 
 

 
VAHƏ  (Oasis) – səhra və yarımsəhralarда  səth və yeraltı 
sular щесабына йаранмагла аьаъ, кол, щямчинин  ot bitkiləri иля 
мяскунлашан sahə. Hal-hazırda vahəлярin formalaşması 
suvarма əkinçiliyinин inkişafı ilə əlaqədardır.  
 

 
YAXIN  ƏRAZİLƏR  (Affected Areas) – səhralaşmaya 
yaxın yerləşən, səhralaşma təhlükəsi altında olan quraq, 
yarımquraq və/və ya quru sub qumid ərazilər. 
 
 
YANDIRMA  (Burning treatment) – biçənəklərdə, 
otlaqlarda və s-də  от  биткиляринин    məhsuldarlığını  йцксялтmək 
məqsədilə  гурумуш  отларын yandırılması  təcrübəsi. Bitkilərdə 
və torpaqda üzvi maddələrin balansının pozulması nəticəsində 
tədricən onların deqradasiya olunmasına gətirib çıxarır. 


 
147 
YAPONİYANIN TOTTORİ UNİVERSİTETİNİN ARİD 
TORPAQLARIN TƏDQİQATI MƏRKƏZİ  (Arid Research 
Center, Tottori University, Japan) - 1990-cı ildə keçmiş 
Tottori Universitetinin kənd təsərrüfatı fakültəsinin qum 
təpələrinin tədqiqatı İnstitutunun fəaliyyətini gücləndirmək və 
inkişaf etdirmək məqsədilə yaradılmışdır. Mərkəz arid torpaq-
larının Bioloji məhsuldarlığın meşəsalma  иля  артырылмасы, tor-
paqların qorunması və arid torpaqların elmi problemləri üzrə 
ixtisaslaşmış altı alt bölməli dörd tədqiqat bölməsinə malikdir.  
Mərkəzin işində əsas yeri səhralaşma problemi тorpaqların 
məhsuldarlığının bərpası, quraqlığın nəticələri, еroziya, şorлаш-
ма  mexanizmləri və s. tutur. 
Tədqiqat işlərindən başqa Mərkəz arid torpaqlar – quraq-
lıq və səhralaşma üzrə yapon və xarici tələbələr arasından elmi 
kadrlar hazırlayır. Afrika, Asiya, Amerika ölkələrində bir sıra 
layihələr yerinə yetirir. Fəaliyyətlərinin nəticələri illik məruzə-
lərdə dərc olunur.  
Mərkəz sahəsi 115,5 ha olan Tottorinin qum təpələrinin 
sahilyanı ərazilərində yerləşmişdir.  
 
YARIMARİD  İQLİM  (Semi-arid climate) – kənd təsərrü-
fatı bitkilərinin normal inkişafı  üçün ayrı-ayrı illərdə kifayət 
qədər rütubətiн чатышмадыьы бозгыр və meşə-бозгыр биткилийи иля 
сяъиййялянян iqlim. Quraqlıq xarakterdir.  
 
YARIMARİD 
İQLİM, YARIMQURAQ İQLİM 
(Semiarid climate) – ayrı-ayrı illərdə  kənd təsərrüfatının 
normal inkişafı üçün kifayət qədər rütubət чатышмамасы və tez-
tez quraqлыьын  olмасы иля сяъиййялянян iqlim.  
 
YARIMARİD TROPİKLƏRDƏ  DƏNLİ  BİTKİLƏRİN 
TƏDQİQİ ÜZRƏ BEYNƏLXALQ İNSTİTUT (International 
Crops Research Institute for the Semi-arid Tropics) – kalış, 
darı, noxud, araxisin qida keyfiyyətinin, dənli bitkilərin 
məhsuldarlığının genetik potensiallarının yaxşılaşdırılması; 
mövsümi quraq və yarımarid tropiklərdə  təbiət və insan 


 
148 
sərvətlərinin daha yaxşı istifadə edilməsi vasitəsilə  kənd 
təsərrüfatı  məhsullarının dayanıqlığının artırılması  məqsədilə 
torpaqларын becərilmə sisteminin mənimsənilməsi; yarımarid 
tropiklərdə kənd təsərrüfatının aparılmasında sosial iqtisadi və 
digər məhdudiyyətlərin təyini, texnoloji və təşkilatı dəyişiklik-
lər vasitəsilə yumşaldılmış alternativ vasitələrin qiymətlən-
dirilməsi; konfрансlar, sponsorlar fəaliyyətinин yayılmasına 
səbəb olan beynəlxalq təlim proqramları  rəhbərliklərinin 
kooperasiyası  və dayaq olması hesabına milli və regional 
tədqiqat proqramlarına yardım  üzrə  ümumdünya mərkəzi. 
əsası 1972-ci ildə qoyulmuşdur. Ayrı-ayrı əsərləri buraxır.  
Yerləşdiyi ərazi: Hayderabad, Hindistan. 
 
YARIMARİD ZONA (Semiarid zone) – yarımarid iqlimli 
coğrafi zona. 
 
YARIMARİD ZONALARIN ƏRZAQ BİTKİLƏRİNİN 
İNKİŞAFI VƏ  TƏDQİQİ  ÜZRƏ BEYNƏLXALQ LAYİHƏ 
(International Semi-arid Research and Development Project 
(SAFGRAD)) – 1977-ci ildə yaradılmışdır. Layihə  çərçivə-
sində 26 ölkənin yarımarid  ərazilərində qarğıdalı, kалыш, darı, 
ç
in viqonunun böyüməsiнин  şərtləri  öyrənilir, torpaq, su  
сярвятляринин idarə edilməsi  şərtləri  öyrənilir, ferma səviyyə-
sində təcrübi işlər aparılır.  
Nəşrləri: 3 ayda bir dəfə buraxılan  Bülleten, ayrı-ayrı 
nəşrlər. 
Yerləşdiyi ərazi: Uaqaduqu, Burkina Faso. 
 
YARIMSƏHRA  (Semi-desert) – arid iqlim şəraitində 
yaranan  бозгыр  və  səhra landşaftlarıн fraqmentlərля uyğun-
laşan, mürəkkəb bitki və torpaq örtüyü ilə  сяъиййялянян 
landşaft növü. Y.-ın  бозгырларында    çimli dənli bitkilər, 
səhralarda – yovşan, şoranэяляр və digər növlər üstünlük təşkil 
edir. Bəzən daha az arid (səhralaşan бозгыр)Y. çöl zonalarına, 
daha arid (сящралашмыш  бозгыр) səhra zonalarına aid edirlər. 



Dostları ilə paylaş:
1   ...   42   43   44   45   46   47   48   49   ...   56


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə