T. C. Marmara üNİversitesi sosyal biLİmler enstiTÜSÜ İlahiyat anabiLİm dali



Yüklə 281.98 Kb.

səhifə118/147
tarix11.09.2018
ölçüsü281.98 Kb.
1   ...   114   115   116   117   118   119   120   121   ...   147

 
287
dolayı Rus olmayan okullarda, Rus dili öğretim metotlarının iyileştirilmesine önem 
verilmiştir. Meselâ kongrede Rus olmayan okullarda alfabe öğretimi öncesi konuşma 
dersi konulmasına, Rus dili gramerinin öğretilmesine ancak 2–3 ay sonra başlanmasına 
karar verilmiştir. Yine Rus dilini unutan Rus olmayan öğretmenlerin de okullardan 
atılması kararlaştırılmıştır. Ayrıca kongrede “kendi yazı ve edebiyatları olmayan 
halkların okullarında ana dil derslerinin konulmamasını ve bu dillerde kitapların 
hazırlanmamasını” kararlaştırmıştır. Alınan bu son karar Ural bölgesindeki Tatarlar 
hariç bütün halkları kapsıyordu, çünkü bu halkların ne kendi yazıları, ne de yazılı 
edebiyatları vardır.
1037
 
1912 yılı istatistiklerine göre Ural bölgesi okullarda öğrenci sayısına göre 
birinci sırada Başkurtlar (5117), ikinci sırada Ruslar (4.736), ve son olarak da Kazaklar 
(4133) bulunmaktadır.
 1038
 
 Ural bölgesinde yaşayan Rus ve gayrı Rus nüfusun okuma yazma durumu 
aşağıdaki tablodan görülmektedir. Ural Bölgesindeki 400 bin çocuktan ancak 28 bini 
eğitim görüyordu ve okuma yazma oranı oldukça düşüktür. 
1039
 
Tablo 13: 1897 Yılı Nüfus Sayımına Göre Ural’da Okuma Yazma Oranı 
Halklar 1897 
sayımına göre 
nüfusları % 
Öğrenci sayısı % 
100 kişiye düşen öğrenci 
sayısı 
Rus 61,56 
85,81 
4,55 
Tatar 4,38 
3,86 
2,88 
Başkurt 15,73 
0,44 
0,99 
Kazak 11,11 
1,38 
0,41 
Orenburgskaya Şkolnaya Perepis, 1911, VII, s .7
 
Ural Bölgesindeki gayrı Rusların çocukları daha çok dinî okullara gitmişlerdir. Bazı 
yerli idarî birimleri bu dinî okulları kendi idareleri altına almaya çalışmışlardır. Meselâ, Ufa 
vilayeti 1911 tarihinde müslümanların ileri gelenleriyle eğitim programları hazırlamıştır.
1040
  
                                                 
1037
  Jurnal Zasedanie sezda direktorov inspektorov narodnıh uçilış Orenburgskogo uçebnogo okruga, Ufa 1912, s. 
346. 
1038
  Jurnal Zasedanie sezda direktorov imnspektorov norodnıh uçilış Orenburskogo uçebnogo okruga, Ufa 1912, s. 
299–316 
1039
 Orenburgskaya Şkolnaya Perepis, 1911, VII, s .7  
1040
 Otçöt o dyatelnosti musulmanskih pedagogiçeskih kursov Ufimstago gub. Zemstva, Ufa 1916, s. 7-14. 


 
288
Orenburg Eğitim Bölgesi Rus devletinin Ruslaştırma politikasını uyguladığı en 
önemli bölgelerden biridir, ayrıca Rus devleti bu bölgenin topraklarını yerlilerden alarak 
yerleştirdiği Ruslara dağıtmış bir anlamda Ruslaştırmanın fiziki yönünü de 
göstermiştir.
1041
 Fakat Başkurtlar bölgede yapılan Ruslaştırma ve yok etme stratejisine 
her fırsatta başkaldırmışlar neticede resmî belgelerde bu bölge adı XIX. yüzyılın ikinci 
yarısına kadar telaffuz edilmemiştir. Ancak XIX. yüzyılda Rus hükûmeti Başkurt 
topraklarında yerel halka bazı haklar tanımak zorunda kalmış, diğer taraftan Ruslaştırma 
stratejisine eğitim ve cemiyetleri yoluyla devam etmiştir. Rus devleti bölgedeki 
stratejisini ayrılıklar ilkesi üzerine kurmuş ve tarihsel beraber ve yakınlıkları olan 
Başkurt ve Tatarları birbirinde tamamen düşman yapacak stratejiler geliştirmeye 
çalışmıştır. Bu doğrultuda Tatar-Başkurt okullarının yerine 1870’li yıllardan itibaren 
Rus-Başkurt ya da sadece Başkurt okulları açılmaya başlamıştır. Tatar öğretmenlerinin 
işlerine son verilirken, onların yerine Başkurt ya da Rus öğretmenleri 
görevlendirilmiştir. Tatarca bütün idarî birimlerde yasaklanmış, onun yerini Rus dili 
almıştır. Rus Milli Eğitim Bakanlığının 1877 yılında yayınladıkları müfettiş raporlarına 
göre; Rus Başkurt okulları kuruluşundan itibaren fizikî şartlar bakımdan oldukça 
geridir. Yine eğitici kalitesi ve program yeterliliği de yoktur.
1042
 
Yine 1890 yılında bölgede müfettiş olarak çalışan Alektorov, tuttuğu raporda 
okulların yıllık eğitim öğretim planlarına uymadığını öğretmenlerin istek ve zevklerine 
göre ders yaptıklarını yazmıştır. 1902 yılındaki raporlardan da anlaşıldığı üzere Başkurt 
okullarının kuruluşlarından 30 sene sonra bile durumları değişmemiştir.
1043
 
                                                 
1041
 1897 sayımına göre Başkurtların nüfusu 1,4 milyondur ve büyük bir kısmı Ufa vilayetinde yaşamaktadır. 
1042
 Efirov, a. g. e., s. 50-51; “Aznayevskaya Okulu 1870 yılında açılmıştır. Okulda 15 öğrenci eğitim görüyor. 
Öğretmen Başkurt olup, pedagojik formasyon derslerini almamıştır. Eğitim eski alfabe sistemine göre verilmektedir. 
Okul organizasyonu kötüdür. Başkurt halkı okulla ilgileniyor ve ellerinden gelen yardımı yapıyorlar. Tambazinskaya 
Okulu¸1872’de açılmıştır. Okulun yıllık bütçesi 850 ruble olup, bunlardan 160 rublesi toplum, 330 rublesini ise yerli 
idare vermektedir. Okul öğretmenin evinde çok küçük bir dairenin içinde yer almakta masa, sandalye, tahta ve diğer 
okul gereçleri yoktur. Okulun toplam 4 öğrencisi vardır. Öğretmen, Birsk ilçesindeki bir okuldan mezun olmuş, fakat 
bu işe vâkıf değildir. Burayarskaya okulu, toplum ve yerli idarenin desteğiyle ayakta durmaktadır. 3’ü Rus olmak 
üzere toplam 43 öğrencisi vardır. Öğretmen pedagojik formasyon dersleri görmemiş. Eğitimde eski metod uyguladığı 
için işler yavaş ve kötü ilerliyor. 43 öğrenciden ancak 15’i okuma-yazma biliyor.” 
1043
 A. Alektorov, Oçerki iz istoriyi Razvitiya inorodçeskogo obrazovaniya v Rossiyi, Kazan, 1904; “Aktorov’a bir 
teftiş  sırasında Öğretmen Gusev’in ifadesi: “Okulu kilitliyor ve ormana av yapmaya gitmek ne güzeldir. Aylarca 
dolaşıyorsun ara sıra Başkurtların evine uğrayıp çay ya da kımız içiyorsun, hatta koyun eti yiyorsun”. Okulun 
durumunu soran müfettiş ise Gusev’e şöyle cevap vermiştir: “Geçen senenin sonbaharına kadar işler yolunda idi, ama 
şimdi bozuldu, öğretmen ava çıktı, öğrenciler ortada yoktur” 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   114   115   116   117   118   119   120   121   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə