DəDƏ qorqud a r a ş d ı r m a L a r ı



Yüklə 1.74 Mb.
səhifə41/77
tarix25.06.2018
ölçüsü1.74 Mb.
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   77

127 

 

həm  ağı  şəklində  “ağlamaq”,  “inilti”,  “inildəmək”,  “ah-zar” 



mənalarında, həm də ağı etmək şəklində “ağlamaq”, “hönkürmək” 

mənalarında işlənir. Altay dilində bu sözün iy, xakas dilində isə ıı 

(ığ) kökü “oxşama” məzmunu ifadə edir (30, s. 23) (26, s. 52). 

Eyni hadisəni M.Füzuli yaradıcılığından nümunə gətirdiyimiz 

aşağıdakı beytdə də müşahidə edə bilərik. Məsələn: 

Mütrib, ağılatma sürudinlə Füzuli xəstəni

Seyli-əşkindən saqın, qopmaya bünyadi-tərəb.  

(16, s. 72) 

 

Yaxud  H.Xoyinin  “Töhfeyi  hüsam”  əsərində  (XIII  əsr)  ağla-



maq sözü ağula (7, s. 92) şəklində də işlənmişdir. 

Türk  dillərində  də  ağlamaq  sözünün  ağılamaq  variantına  rast 

gəlmək olur. Məsələn, kazan dilində “ağlatmaq”, “ağlamağa məc-

bur etmək” mənasında ağılat (29, s.165), “qışqırmaq”, “ağlamaq”, 

“zar-zar  ağlamaq”,  “hönkür-hönkür  ağlamaq”,  “hıçqıraraq  ağla-

maq”  mənalarında  ağıla,  “ağlağan  uşaq”  mənasında  ağılauçan 

sözləri (29, s. 164) işlədiir. 

Biz  isə  belə  düşünürük  ki,  istənilən  halda  ağlamaq  sözünün 

tarixən ağ sinkretik kökündən yarandığını inkar etmək olmaz.  

 

Ədəbiyyat 



Azərbaycan dilində 

1.  Azərbaycan dilmin izahlı lüğəti. AMEA, I cild, Bakı: “Şərq-

Qərb”, 2006, 744 s. 

2.  Azərbaycan dilmin izahlı lüğəti. AMEA, II cild, Bakı: “Şərq-

Qərb”, 2006, 792 s. 

3.  Azərbaycan  dilmin  izahlı  lüğəti.  AMEA,  IV  cild,  Bakı: 

“Şərq-Qərb”, 2006, 712 s. 

4.  Ələkbərova  Elnarə.  İr  -  kökü  haqqında.  Tədqiqlər.  III  cild. 

Bakı: 2006, 388 s. səh. 113-119 

5.  Əlizadə S. Oğuznamə. Bakı: “Yazıçı”, 1987, 222 s. 

6.  Əlizadə S. Oğuznamə. Bakı: “Şərq-Qərb”, 2006, 216 s. 

7.  Xoyi Hüsaməddin. Töhfeyi hüsam. Bakı:AMEA,1996,239 s. 




128 

 

8.  Kaşğari Mahmud. Divanü lüğət-it-türk. I cild, Bakı: “Ozan”, 



2006, 512 s. 

9.  Kaşğari Mahmud. Divanü lüğət-it-türk. II cild, Bakı: “Ozan”, 

2006, 400 s. 

10.  Kaşğari  Mahmud.  Divanü  lüğət-it-türk.  III  cild,  Bakı: 

“Ozan”, 2006, 400 s.  

11.  Kaşğari  Mahmud.  Divanü  lüğət-it-türk.  IV  cild,  Bakı: 

“Ozan”, 2006, 752 s. 

12.  Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı: 1988, 265 s. 

13.  Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı:“Öndər Nəşriyyat”,2004, 376 s. 

14.  Qəhrəmanov 

Cahangir. 

Əsrarnamə 

(əlyazmasının 

fotofaksimili, sözlük və izahatı). Bakı: 1964, 145 s. 

15.  Qəhrəmanov  С.  Nəsimi  «Divanı»nın  leksikası.  Bakı:  “Elm”, 

1970, 568 s. 

16.  Məhəmməd Füzuli. Əsərləri. I cild. Bakı: “Şərq-qərb”, 2005, 

409 s. 


17.  Məmmədov  Elçin.  Nəsiminin  leksikası  oğuz  dilləri  kontek-

stində. Türk dillərinin tarixi-müqayisəli leksikologiyası məsə-

lələri. I cild. Bakı: “Kitab aləmi”, 2004, 331 s., səh. 182-233 

18.  Məmmədova Afaq. “Dədə Qorqud kitabı”nda milli leksikanın 

arxaik  qatı.  Tədqiqlər.  I  cild.  Bakı:“Elm”,2004,  381  s.,  səh. 

180-187 


19.  Rəcəbov  Ə.,  Məmmədov  Y.  Orxon-Yenisey  abidələri.  Bakı: 

“Yazıçı”, 1983, 389 s. 

20.  Rəcəbov  Ə.,  Məmmədov  Y.  Orxon-Yenisey  abidələri.  Bakı: 

“Yazıçı”, 1993, 400 s. 

21.  Seyidov  M.S.  Ağ  sinkretik  kökü  (I  məqalə).  Filologiya 

məsələləri.  Bakı:  AMEA  Əlyazmalar  İnstitutu,  2010,  №  2, 

562 s., səh. 154-186 

22.  Seyidov M.S. Ağ sinkretik kökünün rəng mənası. Terminolo-

giya məsələləri.Bakı:AMEA,“Elm”,2010,232 s.,səh.217-225 

23.  Seyidov M.S. Ağ sinkretik kökünün çəki məna qrupundan tö-

rəmiş sözlər. Elmi Xəbərlər (Sosial və humanitar elmlər böl-

məsi). Sumqayıt: SDU, 2011, cild VII, № 2, 125 s., səh. 7-15 




129 

 

24.  Seyidov M.S. Ağ sinkretik kökünün yer məna qrupu. Pedaqo-



ji Universitet Xəbərləri.Bakı:2011, № 2, 408 s., səh. 232-242 

25.  Səfərli  Əlyar.  Dastani-Əhməd  Hərami.  Bakı:  “Şərq-Qərb”, 

2004, 120 s. 

26.  Vəliyev  İ.D.  Orta  əsrlər  Azərbaycan  yazılı  abidələrinin 

dilində söz yaradıcılığı. Azərbaycan dilinin tarixi leksikasına 

dair tədqiqlər (Elmi əsərlərin tematik məcmuəsi). Bakı: 1988, 

107 s., səh. 47-53 

27.  Yusifov  Mübariz.  Füzulinin  söz  dünyası.  Bakı:  2011,  “Elm 

və təhsil”, 356 s. 

 

İngilis dilində. 

28.  Сейидов  М.С.  Shade  of  meaning  “relationship”,  “primacy” 

and  “beginnig”  of  ağ  syncretic  root.  Узму  Хабардари.  - 

Вестник  НУУЗ.  Мирзо  Улугбек  номидаги  Узбекистон 

Миллий  Университетининг  илмий  журнали.  Тошкент, 

2011, № 2, 189 с., стр. 183-185  

 

Rus dilində. 

29.  Радлов В.В. Опыт  словаря тюркских наречий. т.  I, Санк-

Петербург: 1893, 1914 c. 

30.  Севортян  Э.В.  Аффиксы  глаголообразванпя  в  азербай-

джанском языке. Москва: «Наука», 1962, 643 с. 

31.  Сейидов  М.С.  Синкретический  корень  ağ.  Вестник.  Ка-

закский Национальный Университет имени Аьл-Фараби, 

Алматы, 2010, № 6, (130), 345 с., стр. 103-106 

 

 



Резюме 

Лексика Творчество Мухаммед Физули 

В этом научном расследование иследованы лексика попу-

лярного  Азербайджанского  поета  средного  века  Мухаммеда 

Физули в контексте лексике современного Азербайджанского 

языка.  Кроме  того  в  этом  научном  расследование  сравни-

ваются лексические единицы творчество Мухаммеда Физули 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   77


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə