Microsoft Word kitabA5 Amin son doc



Yüklə 2,8 Kb.

səhifə1/71
tarix13.12.2017
ölçüsü2,8 Kb.
növüDərslik
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   71



 
Amin  Babayev 
 
 
 
 
TORPAQ KEYFİYYƏTİNİN 
MONİTORİNQİ VƏ  
EKOLOJİ NƏZARƏT 
 
Ali məktəblər üçün dərslik 
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 
“02” mart 2011-ci il tarixli, “359”- №li əmri ilə  
təsdiq edilmişdir 
 
 
 
 
BAKI-2011 
  
 


 
2
Dərslik Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin Elmi 
Şurasının qərarı ilə (prot.№12 “14” iyul 2011-ci il) çapa 
tövsiyə olunub.  
 
Elmi redaktor: akademik Q.Ş.Məmmədov 
Korrektor: N.Əhmədova 
Dizayn: İ.Ağayev 
Rəyçilər:  ADAU-nun professoru, kənd təsərrüfatı elmləri 
doktoru F.H.Axundov və ADAU-nin professoru, t.e.d.n 
Fətəliyev 
A.H.Babayev. Torpaq keyfiyyətinin monitorinqi və ekoloji 
nəzarət. Dərslik - Bakı, “Qanun” nəşriyyatı, 2011 
İSBN: 
Dərslikdə  təbii obyektlərin, o cümlədən torpağın keyfiyyətcə 
qiymətləndirilməsinin nəzəri  əsasları  şərh olunmaqla yanaşı müasir 
dövrdə torpağın çirklənməsi və deqradasiyasının  ən vacib 
xüsusiyyətləri təhlil olunur. Torpaq keyfiyyətinin normaları və bu sahə 
üzrə  qəbul olunmuş beynəlxalq standartlar haqda məlumatlar 
torpaqların vəziyyətinə ekoloji nəzarətin yeni prinsipləri  əsasında 
həyata keçirilməsini ön plana çəkir.  
Dərslik ali təhsil məktəblərində “Torpaqşünaslıq və 
aqrokimya”, “Ekologiya”, “Ekologiya mühəndisliyi”, “Ətraf mühitin 
mühafizəsi” və digər ixtisaslarda təhsil alan tələbələr üçün nəzərdə 
tutulmuşdur.  
 


 
3
Mündəricat 
Ön söz........................................................................................6 
Giriş.........................................................................................10 
I Fəsil.Təbiətdən istifadənin ekoloji əsasları ......................15 
1.1.Antropogen təsir və ətraf mühitin çirklənməsi .................15 
1.2.Təbii resurslardan səmərəli  istifadənin ekoloji əsasları....25 
1.3.Ekoloji planlaşdırma və davamlı inkişaf konsepsiyası......31 
1.4.Azərbaycan torpaqlarının ekoloji problemləri...................34 
II Fəsil. Təbii mühitin monitorinqi.......................................44 
2.1.Təbii mühit obyektlərinin tədqiqinin geokimyəvi 
əsasları......................................................................................48 
2.2.Təbii mühit obyektlərinin monitorinqinin üsul və 
normativləri .............................................................................53 
2.3.Təbiətdə baş verən hidroloji proseslərin mahiyyəti və 
hidrokimyəvi monitorinqin prinsipləri.....................................55 
2.3.1.Təbii şəraitdə təbiət sularının kimyəvi tərkibi................61 
2.3.2.Yer qabığında səth sularının çirklənmə monitorinqi və 
onun prinsipləri........................................................................63 
2.4. Atmosfer havasının çirklənməsinin monitorinqi............68 
III Fəsil.  Ekoloji monitorinq zamanı ekoloji tədqiqat 
üsulları....................................................................................73 
3.1.Tədqiqatın metodiki və texniki təminatı............................73 
3.2.Avtomatlaşdırılmış nəzarət sistemləri................................77 
3.3.Landşaft-indikasiya üsulları......................... .....................80 
3.4.Bioindikasiya və vəziyyətin qiymətləndirilməsində sistemli 
analiz .......................................................................................83 
IV Fəsil.  Torpağın çirklənməsinin və deqradasiyasının 
ümumi xarakteristikası ........................................................87 
4.1. Torpağın çirklənməsi........................................................87 
4.2. Torpağın çirklənmə mənbəyi............................................90 
4.3. Çirkləndirici maddələr( poltyuqantlar).............................95 
4.4. Çirkləndirici maddələrin torpaqda akkumulyasiyası və 
miqrasiyası...............................................................................97 
4.5. Torpağın deqradasiyası...................................................104 


 
4
4.5.1. Ekosistemin və torpağın bioenergetik rejimlərinin 
dəyişilməsi ilə bağlı olan deqradasiya prosesləri...................105 
4.5.2. Torpaq qatlarının və profilinin patoloji vəziyyəti ilə 
əlaqədar olan deqradasiya prosesləri.....................................107 
4.5.3. Torpağın su və kimyəvi rejimləri pozulması nəticəsində 
deqradasiyası.........................................................................108 
4.5.4. Torpağın su hövzələrində su axını nəticəsində zəbt 
olunması yolu ilə deqradasiyası ............................................110 
4.5.5. Soyuqlaşma və təkrar donuşluq yolu ilə torpağın 
deqradasiyası..........................................................................111 
4.5.6. Müharibə əməliyyatları və atom radiasiyası nəticəsində 
torpağın deqradasiyası...........................................................111 
V Fəsil. Müasir dövrdə torpağı çirkləndirən  ən təhlükəli 
proseslər................................................................................113 
5.1. Torpağın pestisidlərlə çirklənməsi..................................114 
5.2. Torpağın ağır metallarla çirklənməsi..............................133 
5.3. Torpağın radionuklidlərlə çirklənməsi ...........................143 
5.4. Torpağın gübrələrlə çirklənməsi.....................................153 
5.5. Torpağın neft və neft məhsulları ilə çirklənməsi............157 
5.6. Şorlaşma..........................................................................160 
5.7. Torpağın kimyəvi çirklənməsinin xüsusiyyətləri............168 
5.8. Torpağın özünü təmizləmə (detoksikasiya) qabiliyyəti..176 
VI Fəsil. Torpağın gigiyenik əhəmiyyəti və analiz sanitar 
vəziyyətinə nəzarətin təşkili................................................182 
6.1. Torpağın gigiyenik əhəmiyyəti.......................................182 
6.2. İnsanların sanitar-gigiyenik şəraitinə və torpağa mənfi təsir 
göstərən amillər......................................................................185 
6.3. Torpağın epidemioloji əhəmiyyəti............................. ....187 
6.4. Torpağın sanitar-kimyəvi göstəriciləri............................188  
VII Fəsil. Torpaq keyfiyyətinin normallaıdırılması və  
beynəlxalq standartları........................................................191 
7.1. Torpaq keyfiyyətinin normalaşdırılmasında və standartla-
rın işlənilməsində iştirak edən beynəlxalq təşkilatlar............191 




Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   71


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə