Sizsiz (roman-xatirə) Həyatım ağrıyır (povest-xatirə)



Yüklə 4,02 Mb.

səhifə1/219
tarix25.06.2018
ölçüsü4,02 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   219


 

 

A N A R  

 

 

 

 

Əsərlər 

III 

 

Sizsiz (roman-xatirə) 

Həyatım ağrıyır (povest-xatirə) 

Anılar, ağrılar, ağılar 

Gecə düşüncələri 

 

 

Bu kitabın çapı 

 

 

Ekson Azərbaycan Əməliyyat Şirkəti,  

MMM EksonMobilin törəmə şirkəti 

 

tərəfindən maliyyələşdirilmişdir 

 

 

Bakı — 2004 

 

 



 


 2 

 

Redaktor: 



Arif Əmrahoğlu 

 

Rəssam: 

Azər 

 

 



 

 

 



 

 

ANAR. Əsərlər. III cild,  

Nurlan, Bakı, 2004, 689 səh. 

 

 



 

 

 



Müəllif bu cildlərin nəşrinə vəsait ayırmış  

Ekson Azərbaycan Əməliyyat Şirkətinə,  

MMM EksonMobilin törəmə şirkətinə  

dərin minnətdarlığını bildirir 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 




 3 

 

SİZSİZ 



 

(roman – xatirə) 

 

ANAM NİGARA, ATAM RƏSULA. Sizsiz qalıb sizdən  



yazdığım bu yazını sizin solmaz, sönməz,  

yadımızdan silinməz xatirənizə həsr edirəm. 

 



 4 

 

BIRINCI HİSSƏ 

 

Kim bilir? Bəlkə də... 



Bəlkə doğrudan da belədir. Bəlkə varlığın izahsız Vaxt 

düzümündə  İndi yoxdur yalnız Keçmiş  və  Gələcək var; 

Olmuşlar artıq olmuş, Olacaqlar hələ olacaq, onların – 

Arxadaqalanla  İrəlidəngələnin – rastlaşdığı yer, toqquşduqları 

nöqtə isə mövcud deyil. 

...Ya da bəlkə... 



İlk qışqırıq 

Gələcək günlərin 

vahiməsidir bəlkə! 

Son sükut 

Ömrün yorğunluğuna məlhəm, 

Sakit, sərin bir kölgə!! 

Qədim yunan müdriki "Bir çayda iki dəfə çimmək olmaz" – 

deyib. Amma bir çayda bir dəfə  də çimmək mümkünsüzdür. 

Sənin çimdiyin vaxt ərzində bu çay artıq o çay deyil; sənin 

suya girdiyin çay axıb gedib, onun axarı bir an, bir saniyə 

dayana bilməz. Çayın axmazdan fərqi odur ki, axması var. 

Vaxt kimi. "An dayan, sən nə gözəlsən!" 

An dayana bilməz. 

 

An-saniyə, Anmaq-yada salmaq, Anım-assosiasiya. 



Oxucularla görüşdə birisi soruşur; 

–Adınızın mənası nədir? 

–Anar-anmaq felindəndir, anmaq-yada salmaq, anar – yada 

salar, Anar-yada salan. 

–Bəs deyirlər adınız belə açılır: Anam Nigar, Atam Rəsul. 

–Yox, bu uydurmadır, Kim uydurubsa, maraqlı uydurub. 

Amma doğru deyil, belə  şey heç vaxt atamla anamın ağlına 

gəlməyib. Təkrar edirəm: 

–Anar-anmaq felindəndir, anmaq-yada salmaq.  



 5 

...Anıram, yada salıram. Keçib getmiş saatları, günləri 

qaytarmaq istəyirəm. Vaxtın  ətəyindən yapışıb saxlamaq 

istəyirəm. 

Saniyələri, dəqiqələri, anları dayandırmaq istəyirəm.  

An dayana bilməz. 

Vaxtın indisi yoxdur, olmuşları, olacaqları var. Yazdığım bu 

cümlələri də, heç bircə cümləni, bircə kəlməni İndi yazmıram. 

Yazacağımacan bu cümlələr, sözlər hələ yoxdur, qabaqda-

gələcəkdədir, yazıb qurtardığım hər cümlə, bitirdiyim hər söz 

isə artıq geridə qalır. Bax, bu indi yazdığım cümlənin hər 

hərfini kağıza köçürdükcə, o sözlər yeyin gedən qatarın 

pəncərələrindən görünən teleqraf dirəkləri kimi yıxılıb arxada 

qalır və yalnız cümləni tamamlayacaq nöqtə  hələ qabaqdadır 

ki, onu da indi qoyuram. 

İndi? 


Yox, o da Gələcəkdə idi – Keçmişdə qaldı. 

 

İlahi, bütün bu dayaz fəlsəfələr nəyə  gərəkdir?  İki ildən 



artıqdır ki, içimi lim-həlim dolduran, hər an məni çuğlayan, 

göynədən yazını günü günə, saatı saata sata-sata yubadıb 

uzaqlaşdırıram, neçə vaxtdan bəri yazmaq istədiyimi 

yazmaqdan, yazmağa başlamaqdan qorxuram, indi, yazmağa 

başlayanda da mətləbə keçməkdən qorxuram. 

Qorxuram qələmim qanaya. 

Gəlişi gözəl deyilmiş sözdür. 

İç Oğuzlar və Dış Oğuzlar kimi hər bir ayrı fərd də, hər bir 

insan da iki bölünür, parçalanır, haçalanır, iki dünyada yaşayır 

– dişarı dünyasında və içəri dünyasında. Mən "İç dünyası" 

deyil, "İçəri dünyası" deyirəm, çünki "iç" sözü "daxili aləm" 

anlamında çox işlənsə  də, çağdaş  şerimizin  ərköyün 

sözlərindən birinə çevrilsə  də, nəsə ürəyimə yatmır – fizioloji 

bir çalar var bu kəlmədə, "iç-içalat", "iç-qovurma"; yada düşür. 

"İçəri şəhərimiz" varsa, İçəri dünyamız ola bilməzmi? 

Doğrudur, xalq "içim özümü yandırır, çölüm özgəni" deyir. 




 6 

Bu ifadənin məna tutumuna, fikir siqlətinə valehəm. 

Dünyanın təməl mətləblərindən biri – insanın təkliyi, 

tənhalığı, özgələr tərəfindən heç vədə anlanılmaması (Sartr: 

cəhənnəm-başqalarıdır, – deyir) kontaktsızlıq, rabitəsizlik, 

əlaqəsizlik, insanın zahiri bəliriylə-çölüylə, daxili varlığı-içərisi 

arasındakı  təzad, uyğunsuzluq, uyarsızlıq – beş  kəlmədən 

ibarət bu deyimdə nə qədər qısa, yığcam ifadə edilib. Vəzndən 

yüngül, qıvraq, qiymətdən ağır bu cümlə insanın dünyayla 

münasibəti barədə böyük bir həqiqəti demirmi? 

İnsanın içəri dünyasıyla çöl dünyası daimi təmasda, 

qaynayıb-qarışmada olsalar da, bir-birindən möhkəm sədlər – 

sərhədlərlə ayrılıblar – içərimizdəki hər sözü, fikri, hissi bu 

hüdudlardan dışarı buraxmırıq, buraxanda yüz kərə götür-qoy 

edirik, düşünüb-daşınırıq, dönə-dönə fikirləşirik ki, sərhədi 

adlayıb keçən sözümüz, duyğumuz çöl dünyasında necə 

görünəcək, necə  səslənəcək, bizə dostmu qazanacaq, 

düşmənmi?  

Bizim xeyrimizə olacaq, zərərimizə? 

Şöhrət gətirəcək bizə, ya nifrət? 

Eyni cür çöl dünyamızdan içəri dünyamıza gəlmək istəyən 

hər yeni insanı, ideyanı, təəssüratı, sərhəddə çək-çevirə salırıq, 

yüz ölçüb bir biçirik-bu gələn kimə  bənzər, bu gələn nəyə 

bənzər? Casus kimi, çuğul kimi gəlir-içərimizi ələk-vələk edib 

bizi "aləmə demək" üçün? Pozucu kimimi gəlir içərimizdə 

tikdiklərimizi, qurduqlarımızı dağıdıb tar-mar etməkçün? 

Yaxud gələcək söhbətlərinə, qeybətlərinə yem axtaran, qida 

gəzən yüngülməcaz bir maraqlı kimimi? 

Seviriksə içəridən sezirik: əlbəttə, çöldə gördüyümüzdən 

düşür bu toxum daxilimizə, amma içərimizdə cücərir, 

pöhrələyir, boy atır; sevgimiz içərimizdən boylanır. "Boylanır" 

sözünün hər iki mənasında – həm ucalmaq, boy atmaq 

anlamında, həm də boylanıb baxmaq, çəpərdən o taydakı aləmi 

seyr etmək mənasında. 

İçəri dünyamız da çölümüzdəki böyük dünya qədər genişdir





Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   219


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə